Жоҳилликлари ва дин душманларига эргашганлари илмонийларни шу ботқоққа ботирганди. Уларни тушунса бўлади, аммо биз аҳли суннани маломат қилишга сиз салафийларни ким мажбур қилди?
Илмонийларга ўхшаб исломни теран тушунмасликми? Ё дин душманларининг найрангига ўйнашми?
Бу гапларим бир толиба қиз сўраган саволга жавоб эди. Қиз: Аҳли сунна вал жамоа кимлардан иборат?” деб сўраганида, ичимдан бир оҳ тортиб, барча толиба қизларга айтдим:
“Буёғига беркитиб ўтириш йўқ. Энди ҳақиқатни яшириб ўтириш кетмайди. Энди уларга хушмуомалада бўлиш ҳам йўқ. Муросалашиб ҳам ўтирмаймиз.
Аҳли суннага қуйидагилардан бошқа ҳеч ким кирмайди:
• Фиқҳ ва усулда тўрт мазҳабга эргашганлар, ҳар асрда янгитдан чиқиб турадиган масалаларда уларнинг фиқҳи ва усулига суянадиганлар.
• Ақида ва усули динда Имом Ашъарий ва Имом Мотуридийга эргашадиганлар.
• Тасаввуфда сунний тариқатларни тан оладиганлар.
Тарихда бу йўлда бўлмаганлар жуда оз бўлишгани учун, ё камолга етишмагани учун уларни қўшиб ўтирмадим. Бинобарин, тўлақонли ҳақ узра бўлишга саводул аъзам (яъни, умматнинг аксари) юрган йўл муносибдир. Буни Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам таъкидлаганлар.
Қолганлар эса ўриндиқларида туриб олиб мусулмоларни ўлдиришяпти, масжидларни ундаги намозхонларга қўшиб портлатиб юборишаётганлардир. Олимларни ўлдираётганлар ҳам аҳли суннадан ташқаридагилар.
Ҳой уламолар! Ҳой даъватчилар! Эй ихлосли, оқил кишилар! Энди беркитиш йўқ. Одамларга ҳақиқатни баралла етказинг. Бутун оламга жар солинг. Дин душманларига ҳам уқтириб қўйинг. Аҳли сунна вал жамоа шулар (мотуридий, ашъарий, тўрт мазҳабга эргашувчилар)дир. Тарих ҳам шуларники, ислом ҳам.
Доктор Аҳмад Муҳаммад Фозил,
Истанбулдаги Султон Муҳаммад Фотиҳ жомеъаси,
исломий илмлар куллияси доктори
Ҳадис илми мактаби ўқитувчиси
Абдулбосит Абдулвоҳид ўғли таржимаси
Манба: http://t.me/muhaddisuz
Покистоннинг “The Diplomatic insight” порталида Покистон тинчлик ва дипломатик тадқиқотлар институти ижрочи директори Муҳаммад Асиф Нур қаламига мансуб Ўзбекистоннинг маърифатпарвар мероси сарлавҳали мақоласи эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
“Ўзбекистоннинг энг катта бойлиги фақат Самарқанд, Бухоро ва Хиванинг маҳобатида эмас. Бу қадим юртнинг энг катта бойлиги инсониятга ҳисоблашни, даволашни, осмон жисмларини кузатишни, эътиқодни англашни, адолат билан бошқаришни ва тилга тамаддуний оҳанг бағишлашни ўргатган буюк тафаккур соҳибларининг ворислигидадир”, –деб ёзган муаллиф.
Муҳаммад Асиф Нурнинг таъкидлашича, Президент Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида бугун Ўзбекистонда музейлар, илмий марказлар, ихтисослаштирилган мактаблар, китобхонлик дастурлари ва маданий дипломатия орқали Учинчи Ренессанснинг пойдеворига тамал тоши қўйиляпти.
“Бу мақсад 2026 йил 17 март куни Тошкентда Ислом цивилизацияси марказининг очилиши билан янада аниқ ифода топди. 1 июнга қадар марказга ярим миллион киши, жумладан, 150 дан ортиқ хорижий делегация ташриф буюрди. Қарийб 2 000 нафар олим 810 та тегишли лойиҳада иштирок этди, 1 000 дан ортиқ маданий ашё эса хориждан Ўзбекистонга қайтарилди. Расмий маълумотлар мамлакат хотирани таълим ва миллий ишончга айлантираётганини кўрсатади”, – дея қайд этилган нашрда.
Шунингдек, мақолада 2026 йилда Самарқанд яқинидаги Имом Бухорий мажмуаси қайта қурилиб, зиёратчилар учун очилгани эътироқ этилган. Унда 10 минг кишилик масжид, музей ва илмий-тадқиқот муассасалари барпо этилди. Мажмуанинг кунлик ташриф буюрувчиларни қабул қилиш имконияти 65 минг кишига етди ва биринчи ойнинг ўзида мажмуага бир миллиондан ортиқ одам ташриф буюрди. Бу маскан зиёратни билим, тадқиқот ва маънавий тарбия билан уйғунлаштиради.
Муаллиф ўз мақоласида Амир Темур ва Темурийлар меросининг Ўзбекистон тарихи ва тараққиётида тутган ўрнига алоҳида эътибор қаратган.
“Темурийлар даври нафақат Ўзбекистон, балки жаҳон тамаддунида ҳам муҳим палла ҳисобланади. Амир Темур Самарқандни қудратли давлат марказига айлантирди ва меъморчилик, илм-фан ҳамда маданият тараққиётини қўллаб-қувватлади. 2026 йилда Ўзбекистонда Амир Темур таваллудининг 690 йиллиги кенг нишонланмоқда, Темурийлар тарихи давлат музейи қайта реконструкция қилинди ва апрель – Амир Темур ойи деб эълон қилинди”, – дейилади манбада.
Асиф Нурнинг эътироф этишича, Ўзбекистонда маърифатпарварлик ғоялари ҳеч қачон фақат қўлёзмалар билан чекланиб қолмаган. У маҳаллада, устоз ва кексаларга ҳурматда, устоз-шогирд анъаналарида ва меҳмондўстликда яшайди. У Шашмақом оҳангларида янграйди, Лазги рақсида намоён бўлади, Аския санъатида тилга киради, бахшилар ижросида ҳикоя қилинади, атлас ва адрас матоларида ўз ифодасини топади. ЮНЕСКО томонидан тан олиниши бу анъаналарнинг жаҳон миқёсидаги аҳамиятини тасдиқлайди.
Муаллиф ўз мақоласини “Ўзбекистоннинг маърифатпарвар меросининг илдизлари қадимий – аммо унинг ҳақиқий манзили – келажакдир”, – деган сўзлар билан якунлаган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати