СУКУТ сақлашнинг

702 та энг муҳим ФОЙДАСИ (фақат АСОСИЙЛАРИ)

(5 қисмдан иборат)

ни

УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:

(2-қисм)

ДОНО ХАЛҚИМИЗ МАҚОЛЛАРИ:

 

Ü Тилни тийган бой бўлар.

 

Ü Катта тишласанг ҳам, катта гапирма!

 

Ü Сўз кўрки — мақол.

 

Ü Етти ўйлаб, бир кес.

 

Ü Олдин ўйла, кейин сўйла.

 

Ü Дунёни ел бузар,
Одамни — сўз.

 

Ü Айтдим — тутилдим,

Айтмадим — қутулдим.

 

Ü Гапирганинг — кумуш,

Гапирмаганинг — олтин.

 

Ü Тил суяксиз бўлса ҳам, суякни янчий олар.

 

Ü Ёмон тил ё жонга урар,
Ё — имонга.

 

Ü Сукут сўздан афзал.

 

Ü Кўп гап — эшакка юк.

 

Ü Ариқни сув безар,
Одамни — сўз.

 

Ü Ёмон сўз эгасига қайтар.

 

Ü Айтар сўзни айт,
Айтмас сўздан қайт.

 

Ü Айтилган сўз — отилган ўқ.

 

Ü Гапнинг ози яхши,
Қизнинг — нози.

 

Ü Гапнинг қисқаси — яхши,
Қисқасидан ҳиссаси — яхши.

 

Ü Сукут — гул.

 

Ü Анжом — уй зийнати,
Сўз — инсон зийнати.

 

Ü Аччиқ савол бериб,
Ширин жавоб кутма.

 

Ü Яхши сўз кулдирар,
Ёмон сўз ўлдирар.

 

Ü Суйдирган ҳам тил,
Куйдирган ҳам тил.

 

Ü Аччиқ тил — заҳри илон,
Чучук тилга — жон қурбон.

 

Ü Ўзига боқма, сўзига боқ.

 

Ü «Баракалла»га қуйи меҳнат қилиб ўлар.

 

Ü Бир таваккал бузади,
Минг қайғунинг қалъасин.

Бир ширин сўз битказар,
Минг кўнгилнинг ярасин.

 

Ü Бир яхши гап эсдан чиқмас,
Бир — ёмон гап.

 

Ü Бировнинг ўзи ғар,
Бировнинг сўзи ғар.

 

Ü Буғдой нонинг бўлмасин,
Буғдой сўзинг бўлсин.

 

Ü Гапда ғийбат ёмон,
Дардда — қуёнчиқ.

 

Ü Гапдан гап чиқар,
Чўпдан — хас.

 

Ü Гапи гапга ўхшамас,
Оғзи гапдан бўшамас.

 

Ü Гапи сассиқнинг ўзи сассиқ.

 

Ü Гапи тўмтоқнинг ўзи тўмтоқ.

 

Ü Гапи тўнгнинг ўзи тўнг.

 

Ü Гапнинг ёмони пичир.

 

Ü Гўшт-ёғ берма, яхши тил бер.

 

Ü Доннинг аччиғи яхши,
Сўзнинг — ширини.

 

Ü Дуо билан эл кўкарар,
Ёмғир билан ер кўкарар.

 

Ü Дуо олган кўкарар,
Туҳмат олган оқарар.

 

Ü Дуо олган омондир,
Қарғиш олган ёмондир.

 

Ü Ёмон гап — бош қозиғи,
Яхши гап — жон озиғи.

 

Ü Ёмон гап ер тагида уч йил ётар.

 

Ü Ёмон гап тарсакидан ёмон.

 

Ü Ёмон гапнинг оёғи олти.

 

Ü Ёмон сўз бўлмаса,
Яхши сўз бўлмайди.

 

Ü Ёмон сўзлаб совутма,
Жон оғритиб овутма.

 

Ü Ёмон сўзнинг қаноти бор.

 

Ü Ёмоннинг тили бор,
Яхшининг — дили.

 

Ü Ёмоннинг юзи қурсин,
Гапирган сўзи қурсин.

 

Ü Ёмоннинг яхши сўзидан,
Яхшининг ёмон сўзи яхши.

 

Ü Жиғли қарғиш жиғини топар,
Жиғсиз қарғиш — ўзини.

 

Ü Заҳар тил суякни ёрар.

 

Ü Илиқ сўз — шакар,
Совуқ сўз — заҳар.

 

Ü Иссиқ кийим танни илитар,
Иссиқ сўз жонни илитар.

 

Ü Кишининг ўзи етмаган ерга сўзи етар.

 

Ü Куч эгмаганни сўз эгар.

 

Ü Кўздан кўзинг тойса,
Сўздан кўнглинг тояр.

 

Ü Кўнгилни қўл билан овламасанг,
Тил билан овла.

 

Ü Кўнгилсиз гапнинг кечиккани яхши.

 

Ü Мазали сўзга қулоқ чарчамас.

 

Ü Маъқул сўзга қорув йўқ.

 

Ü Минг чечанни бир эзма енгар.

 

Ü Муздан сув томар,
Сўзамолдан — бол.

 

Ü Овни — озиқ билан,
Одамни — сўз билан.

 

Ü Овқатни туз мазали қилар,
Одамни — сўз.

 

Ü Одам гап билан,
Ҳайвон ўт билан.

 

Ü Одам сўзи билан синалар,
Ош — тузи билан.

 

Ü Одам — сўзлашгунча,
Йилқи — кишнашгунча.

 

Ü Одам сўзлашиб танишар,
Ҳайвон — ҳидлашиб.

 

Ü Одам сўзлашар,
Ҳайвон ялашар.

 

Ü Олим сўзи оз,
Оз бўлса ҳам соз.

 

Ü Орқадаги гап — оғилдаги тезак.

 

Ü Очиқ тил ош едирар,
Аччиқ тил тош едирар.

 

Ü Оқ дегани — олқиш,
Қора дегани — қарғиш.

 

Ü Оғизга келган сўз арзон,
Овулга келган бўз арзон.

 

Ü Оғиздан чиққан сўз қайтмас.

 

Ü Оғриган жойга қўл югурар,
Оғритар сўзга тил югурар.

 

Ü Пичир-пичирдан ўт чиқар.

 

Ü Пулинг бўлмаса, бўлмасин,
Ширин сўзинг бўлсин.

 

Ü Сабр қилган мой ошар,
Олқиш олган кўп яшар.

 

Ü Сен ҳам — бир оғиздан,
Сиз — ҳам.

 

Ü Совуқ гап юракни музлатар.

 

Ü Сув ўз йўлини топар,
Сўз — ўз эгасини.

 

Ü Суяксиз тил суяк синдирар.

 

Ü Сўз — бир, сайқал — қирқ.

 

Ü Сўз калтада,
Ун халтада.

 

Ü Сўз найзадан ўткир.

 

Ü Сўз оёқдан илгари борар.

 

Ü Сўз ожизи бўлгунча,
Кўз ожизи бўл.

 

Ü Сўз суякдан ўтар,
Таёқ — этдан.

 

Ü Сўз чумчуқ эмас,
Оғиздан чиқса, тутиб бўлмас.

 

Ü Сўз эмгак бўлар,
Бўз — кўйлак.

 

Ü Сўзда қанқув ёмон,
Дардда — санчув.

 

Ü Сўздан сўзнинг фарқи бор,
Ўттиз икки нархи бор.

 

Ü Сўздан сўз чиқар,
Сўзламасанг на чиқар.

 

Ü Сўзи нодурустнинг ўзи нодуруст.

 

Ü Сўзлагандан сўзламаган яхшироқ,
Сўзлаб эдим, бошимга тегди таёқ.

 

Ü Сўзни бир эзмадан сўра,
Бир — кезмадан.

 

Ü Сўзни сўз очар.

 

Ü Сўзнинг бойлиги — одамнинг чиройлиги.

 

Ü Сўзнинг ёмони — санчиқ,
Дарднинг ёмони — қуёнчиқ.

 

Ü Сўзнинг онаси — қулоқ,
Сувнинг онаси — булоқ.

 

Ü Таёғи йўғон бирни урар,
Сўзи йўғон мингни урар.

 

Ü Танбаллик — кулфат,
Маҳмаданалик — офат.

 

Ü Таом лаззати ўзида.
Одам лаззати — сўзида.

 

Ü Тил — ақл безаги.

 

Ü Тил — ақл тарозуси.

 

Ü Тил — ақл ўлчови.

 

Ü Тил бор, бол келтирар,
Тил бор, бало келтирар.

 

Ü Тил — дил калити.

 

Ü Тил — дил таржимони.

 

Ü Тил — дил жарчиси.

 

Ü Тил тиғи қилич тиғидан ўткир.

 

Ü Тил югуриги — бошга,
Оёқ югуриги — ошга.

 

Ü Тил яхшиси бор этар,
Тил ёмони хор этар.

 

Ü Тил тиғдан ўткир.

 

Ü Тилга ихтиёрсиз — элга эътиборсиз.

 

Ü Тилга эътибор — элга эътибор.

 

Ü Тилга эҳтиёт — элга эҳтиёт.

 

Ü Тили нопок — ўзи нопок.

 

Ü Тили шириннинг дўсти кўп.

 

Ü Тилни боғла дил билан,
Дилни боғла тил билан.

 

Ü Тиғ жароҳати битар,
Тил жароҳати битмас.

 

Ü Тоза сувни ер олар,
Яхши сўзни эл олар.

 

Ü Тузсиз ошнинг эпи осон,
Тузсиз гапнинг эпи қийин.

 

Ü Тўқсон оғиз сўзнинг тўқсонта тугуни бор.

 

Ü Узун тил — бошга тўқмоқ,
Бўйинга — сиртмоқ.

 

Ü Узун тил — умр заволи.

 

Ü Узун тилим — узгин тилим,
Қисқа тилим — тизгин тилим.

 

Ü Фил кўтармаганни тил кўтарар.

 

Ü Хабар — шамолдан тез.

 

Ü Хотин сўзини қондирар,
Эр уруғидан тондирар.

 

Ü Хушхабарнинг минг қаноти бор.

 

Ü Чин сўз — мўътабар,
Яхши сўз — мухтасар.

 

Ü Шакар ҳам тилда,
Заҳар ҳам тилда.

 

Ü Ширин сўз шакардан ширин.

 

Ü Ширин сўз ўликни ҳам тирилтирар.

 

Ü Ширин сўз — қаймоқли айрон,
Аччиқ сўз — бўйнига арқон.

 

Ü Ширин-ширин сўзласанг,
Илон инидан чиқар.

Аччиқ-аччиқ сўзласанг,
Мусулмон динидан чиқар.

 

Ü Ширин юзингдан ширин сўзинг аъло.

 

Ü Эгасиз қарғиш эгасини топар.

 

Ü Эл бор ерда сўз бор.

 

Ü Эл қўшиқ билан тирик.

 

Ü Эл ғазнаси — эски сўз.

 

Ü Элдаги гап — дилдаги гап.

 

Ü Элли(к) гапдан белли гап яхши.

 

Ü Элни севсанг, элча гапир.

 

Ü Эр бойлиги — йўлда,
Сўз бойлиги — тилда.

 

Ü Эр — лафзидан,
Қўй — бўғзидан.

 

Ü Эр сўзи — эл сўзи.

 

Ü Этиги ёмон тўр булғар,
Оғзи ёмон — эл.

 

Ü Юз юздан ширин,
Сўз сўздан ширин.

 

Ü Яхши гап билан илон инидан чиқар,
Ёмон гап билан пичоқ қинидан чиқар.

 

Ü Яхши гапга қулоқ сол,
Ёмон гапга улоқ сол.

 

Ü Яхши гапнинг ҳам қулоғи бор,
Ёмон гапнинг — ҳам.

 

Ü Яхши нақл — томири ақл.

 

Ü Яхши ош бергунча, яхши сўз бер.

 

Ü Яхши оғизга — ош,
Ёмон оғизга — тош.

 

Ü Яхши сўз болдан ширин.

 

Ü Яхши сўз бўлдиради,
Ёмон сўз куйдиради.

 

Ü Яхши сўз ийдирар,
Ёмон сўз бездирар.

 

Ü Яхши сўз — кўнгил подшоси.

 

Ü Яхши сўз суюнтирар,
Ёмон сўз куюнтирар.

 

Ü Яхши сўз — юрак ёғи,
Ёмон сўз — юрак доғи.

 

Ü Яхши сўз — юракка малҳам,
Ёмон сўз — юракка ғам.

 

Ü Яхши сўзга учар қушлар эл бўлар,
Ёмон сўзга пашша кучи фил бўлар.

 

Ü Яхши сўздан — вафо,
Ёмон сўздан — вабо.

 

Ü Яхши сўздан мой эрийди,
Ёмон сўздан сой қурийди.

 

Ü Яхши сўзнинг мазасини билмаган,
Ёмон сўзнинг иззасини билмас.

 

Ü Яхшининг сўзи — олтин,
Ёмоннинг сўзи — болта.

 

Ü Яхшининг сўзи тошни эритар,
Ёмоннинг сўзи бошни чиритар.

 

Ü Яхшининг сўзи — қаймоқ,
Ёмоннинг сўзи — тўқмоқ.

 

Ü Яхши-яхши деса,
Кунда тариқдай яхшилик қўшилар эмиш.

Ёмон-ёмон деса,
Кунда тариқдай ёмонлик қўшилар эмиш.

 

Ü Ўз ақлинг ақлдир,
Элнинг ақли нақлдир.

 

Ü Ўзи совуқнинг — сўзи совуқ.

 

Ü Ўн оғиз сўз минг оғиз бўлар.

 

Ü Ўтарчининг наштари енг ичида,
Заҳар хотин наштари тил учида.

 

Ü Ўттиз тишдан чиққан сўз,
Ўттиз уруққа тарқалар.

 

Ü Ўқ бирни ўлдирар,
Сўз — мингни.

 

Ü Қарғишнинг икки учи бўлар.

 

Ü Қаттиқ гап қариндошга ҳам ёқмас.

 

Ü Қизил тилим бўлмаса,
Қишлар эдим элимда.

Яшил тилим бўлмаса,
Яйрар эдим элимда.

 

Ü Қизил тилим тиёлмадим,
Қизимникига боролмадим.

 

Ü Қуруқ сўз бош оғритар,
Ёриқ қошиқ оғиз йиртар.

 

Ü Қўйнинг қиммати — юнгида,
Одамнинг қиммати — сўзида.

 

Ü Севдирган ҳам тил,
Бездирган ҳам тил.

 

Ü Сел ариқни бузар,
Ёмон сўз — дилни.

 

Ü Қулоқдан кирган совуқ сўз
Кўнгилга бориб муз бўлар.

 

Ü Қўтир қўлдан юқар,
Бало — тилдан.

 

Ü Дўст орттираман десанг,
Ширин суҳбат қил!

Душман орттираман десанг,
Чақиртикан бўл!

 

Ü Ҳар ким ўз тили билан тирик.

 

Ü Яхшига қилсанг яхшилик –

Ҳам айтади, ҳам қайтади.

Ёмонга қилсанг яхшилик –

На айтади, на қайтади.

 

Ü Яхши сўз тўрга элтар,
Ёмон сўз — гўрга.

 

Ü Ҳар меванинг пўчоғи бор,
Ҳар сўзнинг ўлчови бор.

 

Ü Ширинсўз шоҳ косасида сув ичар.

 

Ü Ҳикмат — бир ҳовуч олтин.

 

Ü Оз гапир — соз гапир.

 

Ü Йўл қувган хазинага йўлиқар,
Сўз қувган — балога.

 

Ü Туя ҳам муомалага чўкар.

 

Ü Тилингда бўлса болинг,
Кулиб турар иқболинг.

 

Ü Яхши сўз қанд едирар,
Ёмон сўз панд едирар.

 

Ü Ёмон тил бошга бало келтирар,
Яхши тил давлат, дунё келтирар.

 

Иброҳимжон домла Иномов.