Бугунги кунда аксарият ёшлар осон даромад топиш илинжида “трейдинг” (молиявий акциялар, валюта, товарлар билан фаол савдо қилиш, фойда олиш) соҳасига қизиқишмоқда. Улар: “Телефон ёки компьютер олдида бир неча соат ўтириб, катта даромад олиш мумкин”, деган сохта хабарларга ишониб қолишяпти.

Албатта, ижтимоий тармоқларда “бир ойда 10 баробар бойиган” ёки “кунига 500 доллар топадиган” “трейдерлар” ҳақидаги видеолар кўп учрайди. Лекин шуни унутмаслик керакки, ушбу роликларнинг аксарияти маркетинг мақсадида яратилади. Мақсад – ёшлар ўртасида тез бойиш ҳақида нотўғри тасаввурни пайдо қилиш.

Энди ўзингиз бир ўйлаб кўринг, агар кимдир осон пул топаётган бўлса, нега у вақт сарфлаб “пуллик дарслар” ўтказади? Нега “саноқли жой қолди, чегирма нархида улгуриб қолинг!” деган эълонлар тарқатади? Аслида буларнинг барчаси гуруҳларга кўпроқ одам тўплаш ва улар орқали даромад олиш мақсадида қилинади.

Аллоҳ таоло Қуръони каримда бундай марҳамат қилади: “Ўлчов ва вазнни адолат билан тўла берингиз! Одамларнинг Ҳалол меҳнат қадри нарсаларини уриб қолмангиз…” (Ҳуд сураси, 85-оят).

Ушбу ояти карима инсонни ҳар қандай иқтисодий ёки тижорат ишларида ҳалол бўлишга чақиради. Афсуски, ёшлар қизиқаётган трейдинг фаолияти эса мазкур тамойилга умуман мос келмайди.

Аксарият ёшлар билан суҳбатлашсангиз, улар бундай жавоб беришади: “YouTube’да кўрдим, ишим тўғри экан”. Интернетдаги кўплаб видео-материаллар маълум бир тоифа манфаати йўлида тайёрланишини ёки таржима қилинишини унутмаслик керак. Шунинг учун бундай маълумотларга ишониб кетавериш ярамайди.

Бир қўшнимизнинг ўғли тўрт йил Туркияда меҳнат қилди. Ишдан бўш вақтларида трейдинг билан қизиқиб, дастлаб анча пул ишлаган. Бир муддат ўзини бой ҳис этган. Сўнг маълум муддат ўтгач, барча маблағини шу соҳага сарфлаб, ҳаммасидан айрилади. Эътибор беринг-а, у тўрт йил меҳнат қилиб топган пулини бир неча соат ичида йўқ қилди.

Шундай экан, умримиз, меҳнатимиз ва қўлга киритган мол-мулкимизни асраб-авайлашимиз, яхши кунларимизга ишлатишимиз лозим. Зеро, ҳақиқий бойлик – билим ва меҳнат ортидан келган бойликдир. Халқимиз: “Меҳнатдан келса бойлик, турмуш бўлар чиройлик”, деб бежиз айтмаган. Ҳалол меҳнат орқали топилган ризқ баракали бўлади. Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам бундай марҳамат қилганлар: “Қиёмат кунида банданинг қадами то тўрт нарсадан сўралмагунча жойидан жилмайди: умрини қандай ўтказгани, ёшлигида нима қилгани, молини қаердан топиб, нимага сарфлагани, илмига қай даражада амал қилгани ҳақида” (Имом Термизий ривояти).

Шунинг учун ҳар қандай тижорат ёки молиявий фаолиятни бошлашдан олдин ишимизнинг шариатга мослигини аниқлаб олишимиз лозим. Бу борада юртимиз уламоларидан, масжидларнинг имомларидан маслаҳат сўраш – энг тўғри йўлдир. Аллоҳ таоло барчамизни тўғри йўлдан адаштирмасин, ризқимизни ҳалол ва баракали қилсин!

Ҳусниддин САДРИДДИНОВ

“Ислом нури” газетасининг 2025 йил 23-сонидан