Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
11 Август, 2026   |   28 Сафар, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:58
Қуёш
05:28
Пешин
12:30
Аср
17:24
Шом
19:32
Хуфтон
21:00
Bismillah
11 Август, 2026, 28 Сафар, 1448

Сукут сақлашнинг 703 та энг муҳим фойдаси (5-қисм)

27.01.2026   11385   8 min.
Сукут сақлашнинг 703 та энг муҳим фойдаси (5-қисм)

1-қисм2-қисм3-қисм, 4-қисм

фақат АСОСИЙЛАРИни санаб ўтамиз 

УЛУҒ  УСТОЗ  УЛАМОЛАРИМИЗ  баён  қилиб  берганлар:  

СУКУТ сақлашнинг

703 та энг муҳим ХИСЛАТИ (фақат АСОСИЙЛАРИ)

 

 

 

  1. Сукут — ТИЛНИНГ ҚАЛҚОНИ.
  2. Сукунат тил гуноҳларидан сақлайди.
  3. Қулф — эшик учун, сукут — тил учун.
  4. Ортиқча сўз — кўп гуноҳнинг эшиги.
  5. Тилга энг яхши тарбиячи — сукут.
  6. Сукунат — тилни тозаловчи омил.
  7. Хатоли қарордан асрайди.
  8. Ҳар бир гапнинг ўрни борлигини англатади.
  9. Инсонни ҳаддан ташқари гаплардан сақлайди.
  10. Шошмасликни ўргатади.
  11. Ортиқча сўздан асрайди.
  12. Сўзнинг қудратини ҳис қилдиради.
  13. Сўзга қиймат беради.
  14. Яхши ўйлашга шароит яратади.
  15. Фаросатни кучайтиради.
  16. Ортиқча эҳтиросларни тартибга солади.
  17. Мулоҳаза қилишни ўргатади.
  18. Сўз ва амални бирлаштиради.

 

 

  1. Сукут — НИЗОЛАРНИНГ ЕЧИМИ.
  2. Жанжални сукут ўчиради.
  3. Сукунат — тотувлик калити.
  4. Ғийбатдан сукут билан қочилади.
  5. Сукунат — ҳар бир низонинг энг яхши ечими.

 

 

  1. Сукут — ГУНОҲДАН САҚЛОВЧИ ҚАЛҚОН.
  2. Сукут тил гуноҳларини камайтиради.
  3. Сукут беҳуда гапдан асрайди.
  4. Сукут — ножўяликдан узоқлаштиради.
  5. Сукут — тилни поклайди.
  6. Сукут — тақвога етаклайди.
  7. Қийинчиликсиз ибодат.
  8. Гуноҳдан асрайди.
  9. Тафаккурни кучайтиради.
  10. Зикрга шароит яратади.
  11. Ниятни тозалайди.
  12. Сукунат ибодатни самимий қилади.
  13. Билимсизлик айбларидан тўсиқ.
  14. Сукут — ҳаво ва ҳасадга қарши.
  15. Кўп сўз ҳасадни қўзғайди, сукут уни ўчиради.
  16. Сукунат нафсни тарбиялайди.
  17. Сукунат — ички поклик.
  18. Сукунат — ҳасадга қарши қалқон.

 

 

Сукутнинг РУҲИЙ ФАЗИЛАТЛАРИ:

  1. Сукут — қалбнинг оромгоҳидир.
  2. Сукут — руҳни поклайди.
  3. Сукут — ғашликни кетказади.
  4. Сукут — фикрни сокинлаштиради.
  5. Сукут — муносибликка етаклайди.
  6. Сукут — руҳий қувват манбаи.
  7. Сукут — эҳтиром белгиси.
  8. Сукут — ҳаётни чуқур англашга ёрдам.
  9. Сукут — шошма-шошарликда қалқон.
  10. Сукут — қалб равшани.

 

 

  1. Сукут — РУҲИЙ БАҚУВВАТЛИКНИНГ БЕЛГИСИ.
  2. Сукут ҳис-туйғуларни бошқаради.
  3. Сукут қаҳру-ғазабни назорат қилади.
  4. Сукут иродани мустаҳкамлайди.
  5. Сукут — ботиний куч.
  6. Сукут — қалбнинг озуқаси.

 

 

  1. Сукут — РУҲИЙ ПОКЛИК ВА ИЛОҲИЙ ЯҚИНЛИК.
  2. Сукут ибодатни мукаммал қилади.
  3. Сукут — зикрга тайёрлов.
  4. Сукут — қалбни Парвардигори оламга яқинлаштиради.
  5. Сукут — руҳнинг софлашуви.
  6. Сукут — имон ва ихлоснинг нишони.
  7. Сукут — тақво рамзи.
  8. Сукут — ихлоснинг исботи.
  9. Зикрга куч сукутдан келади.
  10. Сукунат — имоннинг суянчиғи.
  11. Гап фойдасиз бўлса — сукут буюк ибодат.

 

 

РУҲИЙ ФОЙДАЛАР:

  1. Ички хотиржамликни оширади.
  2. Асабни тинчлантиради.
  3. Қалбни енгил қилади.
  4. Рухий изтиробни камайтиради.
  5. Ваҳимани пасайтиради.
  6. Қўрқувни назорат қилади.
  7. Ички мувозанат яратади.
  8. Сабрни мустаҳкамлайди.
  9. Ғазабни босади.
  10. Сукунат инсонда бардош туйғусини кучайтиради.
  11. Норозиликни камайтиради.
  12. Ҳавас ва ҳасадни сўндиради.
  13. Руҳий хасталикларни енгиллаштиради.
  14. Ҳадикни бартараф қилади.
  15. Ўз-ўзини назорат қилиб боришни кучайтиради.
  16. Қалб тозалигига хизмат қилади.
  17. Фазилатли хислатларни уйғотади.
  18. Ихлосни оширади.
  19. Қалбда ортиқча ғовурни йўқ қилади.
  20. Таваккулни мустахкамлайди.
  21. Имонни мустаҳкамлашга ёрдам беради.
  22. Гўзал хулқни чархлайди.
  23. Бефойда хаёлларни камайтиради.
  24. Вужудга енгиллик бахш этади.
  25. Ички қувватни тиклайди.
  26. Йўқотилган руҳий ресурсларни тўлдиради.
  27. Салбий эмоцияларни ювиб ташлайди.
  28. Илдам отилишдан сақлайди.
  29. Ички гаплар юкини енгил қилади.
  30. Бақувват руҳий энергияга сабаб бўлади.
  31. Бефойда эҳтиросларни сўндиради.
  32. Ички қувватни бошқаришга ўргатади.
  33. Оғриқ ҳиссини енгиллаштиради.
  34. Рухий чорасизликни пасайтиради.
  35. Севимли ишларга мотивацияни оширади.
  36. Ҳовлиқмасликни ўргатади.
  37. Ички тотувликни пайдо қилади.
  38. Қаноатни оширади.
  39. Бандликни қисқартиради.
  40. Уят туйғусини қўллаб-қувватлайди.
  41. Тўсиқсиз қўрғон.
  42. Сукунат инсонни руҳан бақувват қилади.

 

 

 

ДОНОЛАРНИНГ ҲИКМАТЛИ ХУЛОСАЛАРИ:

 

  1. Сукут — донолик калити.
  2. Сукут — қалб ва ақлни уйғунлаштиради.
  3. Сукут — ҳаётдаги ҳар лаҳзани қадрлаш имкони.
  4. Сукут — фикр ва хулқни тартибга солади.
  5. Сукут — баҳс ва зиддиятларни тинч қилади.
  6. Қулф — эшик учун, сукут — тил учун.
  7. Сукут — инсонга сабр ва ўзаро ҳурматни ўргатади.
  8. Сукут — руҳий тинчлик ва энергия манбаи.
  9. Сукут — фикрларни чуқур англашга ёрдам беради.
  10. Сукут — фалсафанинг чўққиси.
  11. Сукут — одоб ва маданиятнинг ажралмас қисми.
  12. Сукут — ҳаётдаги хаёл ва амални уйғунлаштиради.
  13. Сукут — сўзсиз ҳам таъсир кўрсатади.
  14. Сукут — тафаккур ва ҳис-туйғуларни уйғунлаштиради.
  15. Сукут — шошма-шошарликдан қалқон.
  16. Сукут — баҳсда ғалаба ҳамда эҳтиром рамзи.
  17. Сукут — инсоннинг ички қудрати ва зеҳнини бойитади.
  18. Сукут — ортиқча гапдан ва хаёлдан асрайди.
  19. Сукут — оила ва жамиятда барқарорликка ёрдам.
  20. Сукут — ҳаётдаги синовлардан омон қолиш калити.
  21. Сукут — ҳар дақиқада ҳикмат ва маъно уйғотади.
  22. Сукут — юксак хулоса.
  23. Сукут — инсоннинг энг оддий, энг қиммат хислати.
  24. Сукут — инсонни инсон қиладиган сифатлардан бири.
  25. Сукут — ҳар бир сўзнинг қийматини кўрсатади.
  26. Сукут — қалбга олиб борувчи йўл.
  27. Сукут — инсофнинг ҳамроҳи.
  28. Сукут — ҳақиқий донолик ва бахт белгиси.
  29. Сукут — донолик қасрининг эшиги.
  30. Ақл равшан бўлади. Ортиқча гапдан қочган инсоннинг фикри тозаланади, ақли йиғилади.
  31. Қалб хотиржам бўлади. Сукут инсонни ички тинчликка олиб боради, асабларни тинчлантиради.
  32. Хатолар камаяди. Кўп гапда кўп хато бўлади. Кам гапирган одам кам адашади.
  33. Ҳикмат эшитишга ёрдам беради. Сукут қилган инсон яхши эшитади, яхши эшитган одам эса яхши англайди.
  34. Одоб ва камтарлик белгиси. Сукут ‒ ақл, одоб, вазминлик ва камтарликнинг аломати.
  35. Муносабатларни яхшилайди. Сукут айрим ҳолларда низоларни олдини олади, эҳтиромни оширади.
  36. Гуноҳдан асрайди. Тил гуноҳларининг кўпи ортиқча ва бефойда гапдан келади. Сукут эса уни тўсади.
  37. Диққaтни оширади. Кам гапирган инсон кўпроқ кузатади ‒ натижада фикрлаш тезлиги ортади.
  38. Руҳий қувватни тиклайди. Сукут қалбдаги “ортиқча юк”ни ташлаб, инсонни енгиллаштиради.
  39. Ким “Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи васалламга умматман, У Зотга эргашаман, У Зотдан ўрнак оламан”, деса, ҳеч ҳам талашиб-тортишувчи бўлмасин!
  40. Сўзга қиймат беради. Кам гапирган одамнинг ҳар бир сўзи таъсирли ва қабул қилинади.
  41. Сукут — ҳикмат манбаи.
  42. Сукут — қалбга ором, ақлга нур, тилга тарбия.
  43. Сукут — нур, тозалик ва барака манбаи.
  44. Сукут — оилада барака.
  45. Сукут — инсоннинг энг буюк тарбиячиси ва доноликка етакловчи йўлдир.

 

 

 

ДОНОЛАР тавсиялари:

 

  1. Гапиришдан олдин ўйланмоқ даркор.
  2. Ҳис-туйғулар кучли бўлса ҳам сабр билан сукут сақлаш — ақлли инсоннинг йўли.
  3. Муҳим мулоқотларда аввало тинглаш, кейин сўзлаш — олтин қоида.
  4. Баҳс ва зиддиятларда сўз ортиқ бўлмасин, сукут билан ҳал қилишга ҳаракат қилиш лозим.
  5. Ким “Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи васалламга умматман, У Зотга эргашаман, У Зотдан ўрнак оламан”, деса, ҳеч ҳам талашиб-тортишувчи бўлмасин!
  6. Ҳар куни бир лаҳза сукут — руҳ ва ақл учун машқ бўлади.
  7. Сукут — инсонни инсон қиладиган сифатлардан бири.
  8. Сукут — инсоннинг энг оддий, энг қиммат хислати.
  9. Сукут — кичикликда улуғлик.
  10. Сукут — қалбга олиб борувчи йўл.
  11. Сукут — ҳаётдаги синовлардан омон қолиш калити.
  12. Сукутни ўз вақтида, ўз пайтида, ўз ўрнида ва ўз меъёрида қўллашлик — ҳикмат, ақл ва ҳақиқий донолик белгисидир.

 

Меҳрибон Парвардигоримиз ўзларимизни ҳам, фарзанд-зурриётларимизни ҳам Ўзи буюрган, Жаноби Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам тавсия этган, ўтмишда ўтганларимизнинг руҳлари шод бўладиган, халқимиз хурсанд бўладиган, ота-оналаримиз рози бўладиган йўллардан юришимизни насиб этсин!

 

Иброҳимжон домла Иномов.

 

Бошқа мақолалар
Мақолалар

Чин уста қолдими? (қидиряпман)

10.08.2026   3906   8 min.
Чин уста қолдими? (қидиряпман)

Бугуннинг гапи

“Уч хонали хонадонимни таъмирлатиш учун икки ой муддатга келишиб уста туширгандим, олти ойда зўрға чала-чулпа қилиб ишини тугатди...”
 

“Усталар нега бунақа-а? Уйини таъмирлатиб, усталардан розиман, деган одамни учратмадим...”
 

 “Кўпчилиги одамга фириб беради: ишни вақтида бажармайди, таъмир ишлари тугагач, бошида келишилган нархдан икки баробар кўп маблағ сўрайди...”
 

Юқоридаги гаплар – уйини, хонадонини таъмирлатиб, усталардан куйган кишиларнинг дод-фарёдлари.


Бугунги кунда жамиятда айрим усталарнинг ўз ишини виждонан бажармаслиги, сифатсиз материаллар ишлатиши, вақтни чўзиши ёки турли найранглар билан буюртмачини алдаши, афсуски, кўпчиликни ташвишга солиш баробарида шу касб эгаларига нисбатан ишончнинг сусайишига ёки бутунлай йўқолишига олиб келяпти.


Яхши ниятда уйини, хонадонини таъмирлатмоқчи бўлган киши уста ишлатган танишларидан сўраб-суриштириши тайин. Яқинда мен ҳам хонадонимни таъмирлатмоқчи бўлиб уста изладим. Таниш-билишлардан, дўстларимдан сўрасам, ярмидан кўпи усталардан нолиди. Бу ҳолат нафақат молиявий зарар, айни пайтда инсонлар ўртасидаги ишончнинг йўқолишига ҳам сабаб бўлмяптими?!


Ислом таълимотида ҳалол меҳнат, омонатдорлик ва ростгўйлик юксак фазилат экани таъкидланади. Аллоҳ таоло Қуръони каримда: “Дарҳақиқат, Аллоҳ омонатни ўз эгаларига топширишингиз ва одамлар ўртасида ҳукм қилганингизда адолат билан ҳукм қилишингизга буюрар. Албатта, Аллоҳ сизларга яхшигина насиҳат қилур. Албатта, Аллоҳ эшитувчи ва кўрувчи Зотдир” (Нисо сураси, 58-оят).


Усталик – яхши касб. Уста омонатдор бўлса, одамларнинг ҳожатини раво қилади, кўпга фойдаси тегади. Буюртмачи ўз молини, маблағини устага ишониб топширади. Уста шу ишончни оқлаши, ишни пухта ва виждонан бажариши шарт.


Уй – инсоннинг бошпанаси. Унинг ҳар бир ғишти эзгу ният билан қўйилади, ҳар бир девори умид билан кўтарилади. Аммо, афсуски, баъзан айрим усталар иморат қуриш ёки таъмирлашда найранг қиладилар. Уста ташқи томондан деворни силлиқ сувайди, аммо ичидаги ёриқларни беркитади. Бўёқнинг ялтироғи кўзни қувнатади, лекин ортидаги нуқсон вақт ўтиши билан кўзга ташланади.


Янги таъмирланган хонадондан ҳали бўёқ ҳиди кетмай туриб шифтда ёриқлар пайдо бўлади, эшиклар қийшайиб қолади, пол эса ғичирлаб иморат эгасининг асабини бузади. Буюртмачи устага берган маблағига ичи ачийди.


Баъзи усталар сифатли қурилиш материали олиш учун берилган пулга арзон маҳсулот сотиб олади. Қолган маблағни эса “меҳнат ҳақим” деб ўмаради. Цементга қумни ортиқча қўшади, темир ёки арматурани ингичкароғига алмаштиради, мис симлар ўрнига альюминини тортади.


Яна шундай усталар ҳам борки, бир ҳафтада тугатишга келишилган ишни бир ойгача чўзади. Баҳона ҳам тайёр: “Материал келмади”, “Ёрдамчим бетоб бўлиб қолди”, “Эртага тугатиб берамиз” ва ҳоказо.


Энг ёмони, устанинг қўлидан чиққан уй бир йил ўтар-ўтмас яна таъмирга муҳтож бўлиб қолади. Бу ҳунар эмас, ҳийладир. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким бизни алдаса, биздан эмас”, деганлар (Имом Муслим ривояти). Бу ҳадис ҳар қандай соҳадаги фирибгарликни қамраб олади. Агар уста арзон ёки сифатсиз материални қимматбаҳо деб кўрсатса, ишни атайлаб чала бажарса ёки кейин яна таъмирга муҳтож бўладиган қилиб ишласа, бу алдамчиликдан, фирибгарликдан бошқа нарса эмас. Афсуски, бугун кўпчилик усталар ҳийла ва найрангни касб қилиб олганлар. Бунинг оқибатида на ўзлари барака топадилар, на буюртмачи уларга берган маблағига рози бўлади.


Ҳақиқий уста, ўз ишини виждонан қиладиган киши бошқача бўлади. У ҳар бир ишини бекаму кўст бажаради. Чунки у одамлардан яширган нуқсонни, албатта, Аллоҳ таоло кўриб, билиб туришини яхши англайди. Ундай усталар ўзларига Аллоҳ таолонинг: “Албатта, Аллоҳ чиройли (иш) қилувчиларни яхши кўради” (Бақара сураси, 195) оятини ҳамда Набий алайҳиссаломнинг: “Аллоҳ таоло ўз ишини чиройли, пухта қиладиган кишини яхши кўради” (Имом Табароний ривояти), деган муборак ҳадисларини ўзларига шиор қилиб олган бўладилар. Лекин, афсуски, ҳозир бундай усталарни топиш амримаҳол. Борлари ҳам “қўлма-қўл”.


Омонатдор усталар қурган уйлар, йиллар ўтса ҳам, яхшилик билан эсланади. Уларнинг ҳақларига хайрли дуолар қилинади. Биргина мисол, бизнинг Сангижумон қишлоғимиздаги кўп уйларни пачирлик уста Турдимурод бобо (Аллоҳ маконини жаннат қилсин!) қурган. Ўша пайтларда (1960–1990 йиллар) вассажуфт қилинган шифтларга устанинг иморатни қуриб битирган санасини битиш анъана бўлган. Ҳар сафар қишлоққа бориб уйга кирсам, уста бобонинг “имзоси”га кўзиб тушади ва Қуръони карим оятларидан тиловат қилиб, у кишининг руҳларига бағишлайман.


Бугун баъзи усталарнинг ишни келишилган муддатда тугатмаслиги; сифатсиз қурилиш материалларидан фойдаланиши; нархни асоссиз ошириши; камчиликларни яшириши; бир неча ой ўтиб яна таъмир қилишга мажбур бўладиган даражада иш тутиши катта гуноҳдир. Бундай хатти-ҳаракатлар оқибатида буюртмачи моддий зарар кўради, асабийлашади, вақт йўқотади ва энг ачинарлиси, одамлар ўртасидаги ишонч сусаяди.


Ҳалол ризқнинг баракаси унинг кўплигида эмас, балки поклигидадир. Алдамчилик билан, ҳийла-найранг ишлатиб топилган маблағ фойда бўлиб кўринса-да, унда барака бўлмайди. Шунинг учун ҳар бир уста ўз қўли билан топаётган ризқининг ҳалоллиги ҳақида ўйлаши, ҳар бир мих, ҳар бир ғишт, ҳар бир сим ёки ҳар бир таъмир учун қиёмат куни ҳисоб берилишини унутмаслиги керак.


Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф раҳимаҳуллоҳ:

  •  Мен ҳам (ҳар бир шахс) жамиятнинг аъзосиман. Уй қурмоқчиман, лекин қурувчилик қўлимдан келмайди. Демак, устага эҳтиёжим бор. Унинг олдига бориб, уй қурмоқчиман, шартнома тузайлик, дейман. Усталар касби ортидан ризқ топади. Улар билан келишиб, бугунги нахр бўйича муайян сумма белгиланади. Муддати ва сифат кўрсаткичлари келишиб олинади. Ҳозирга кунда, Аллоҳ билувчироқ, устаман деганларнинг 70 фоизи алдамчи, найрангбоз, ҳийлакор: келишилган кунда белгиланган манзилга етиб келмайди, ишга кеч келиб, эрта кетади, вазифасини пухта бажармайди, ишини битирмасдан олдин пул сўрайди. Такасалтанг, таралла-бедод қилиб юради. Уйнинг эгаси ҳам хижолатда қолади. Аксарияти шунақа. Бундай усталарга ким ишонади? Уларга ким иш беради? Бундай тоифалар ўзига ўзи қилади, улар омадсизликни ўзларига чорлаб оладилар.


Ўттиз фоиз ҳақиқий усталар бор. Улар ўз касби билан фахрланади. Гуруҳлари бор, шогирдлари, устозлари бор. Ҳаммасини қойиллатиб, асбоб-анжомларини чиройли қилиб қўйишган. Шартнопмани тузади, вақтида ишга келади, белгиланган муддатда қурилишни ёки таъмир ишларини тугатади, иш ҳақини олиб кетади. Буюртмачи ҳам рози, уста ҳам рози. Бундай кишиларнинг ишида унум, барака бўлади. Топган пуллари баракали бўлади.


Ҳақиқий уста фақат қурилиш ёки таъмирлашни эмас, балки одамларнинг ишончини ҳам қозонади. Виждон билан қилинган ҳар бир иш ибодатга айланади. Алдамчилик ва найранг билан бажарилган иш эса вақтинчалик фойда келтирса ҳам, дунёда обрўни тўкади, ризқ қийилишига сабаб бўлади, охиратда эса жавобгарликни келтиради.

 

Толибжон НИЗОМ

Мақолалар