#xabar #muftiy #misr #matbuot
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратларининг сунъий интеллект ҳақидаги мақоласи Миср Араб Республикасидаги бир неча юз минглаб кузатувчиларга эга see.news (https://see.news/artificial-intelligence-between-technical-evolution-and-sharia-responsibility-a-contemporary-islamic-vision), darelhilal.com (https://darelhilal.com/News/3164420.aspx), aldiplomasy.com (https://www.aldiplomasy.com/en/?p=42807) ва safqa.news (https://www.safqa.news/137466) каби интернет нашрларида араб ва инглиз тилларида кенг ёритилиб, жамоатчилик эътиборини тортди.
Мақолада сунъий интеллект бугунги кунда иқтисод, таълим, тиббиёт, хавфсизлик ва давлат хизматларида улкан имкониятлар яратаётгани алоҳида таъкидланган. Замонавий технологиялар ақлли шаҳарлар қуриш, хизматлар сифатини ошириш ва жамият ривожига хизмат қилаётгани қайд этилган.
Шу билан бирга, Муфтий ҳазратлари тараққиёт билан бир қаторда инсоний қадриятлар ва диний меъёрлар устувор бўлиши лозимлигини уқтирган. Сунъий интеллект инсон ақлининг маҳсули экани, технология инсонни эмас, инсон технологияни бошқариши кераклигига эътибор қаратилган.
Мақолада сунъий интеллектни ҳаётга тўғри татбиқ этиш, уни назорат қилиш ва айниқса дин ва фатво билан боғлиқ нозик масалаларда эҳтиёткорлик зарурлиги таъкидланган. Фиқҳий манбаларга кўра, сунъий интеллект маълумот таҳлилида ёрдамчи бўлиши мумкин, аммо фатво бериш фақат малакали ва масъул фақиҳлар зиммасида экани очиқ баён этилган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
Кеч ухлаш соғлиққа бир қанча хавф туғдиради.
Жигар ва бошқа аъзолар ўзини тиклай олмайди. Инсон организмидаги барча аъзолар тунда, айниқса, соат 22:00–02:00 оралиғида фаол тикланиш жараёнига киришади. Хусусан, жигар соат 23:00 дан кейин танани фаол тозалаш (детоксикация) вазифасини бажаради. Агар инсон у пайтда ухламаган бўлса, вазифа тўлиқ бажарилмайди. Бу эса чарчоқ, безовталик, тушкунликка олиб келади.
Гормонлар мувозанати бузилади. Уйқу вақтида, айниқса, соат 22:00–01:00 орасида ўсиш гормони (мелатонин ва соматотропин) ишлаб чиқарилади. Бу гормонлар иммунитетни кўтариш, тери ва ҳужайраларни тик лаш, стрессни камайтиришга хизмат қилади. Агар ухлаш кечикса, бу гормонлар кама йиб боради.
Ақлий фаолият сусаяди. Эътиборни жамлаш, эслаб қолиш қобилиятининг пасайиши айнан ўз вақтида ухламаслик билан боғлиқ. Оқибатда иш унумдорлиги ёмонлашиб, сифатли ўқишга ҳам салбий таъсир қилади.
Руҳий мувозанат бузилади. Соат 23:00 дан кейин ухлайдиган инсонларда депрессия, қўрқув, руҳий заифликлар кўп кузатилади.
Юрак уриш мувозанати ёмонлашади.
Сўнгги йилларда юракқон томир касалликлари ҳам кўпайиб, ҳам “ёшариб бормоқда”. Кам ва ўз вақтида ухламаслик юракни зўриқтириб, умрнинг қисқаришига сабаб бўлмоқда. Юракни даволаш учун ўз вақтида ухлаш керак.
Энг фойдали уйқу эса соат 22:00 дан 05:00 гача бўлади. Чунки айнан шу соатларда уйқу фазалари мукаммал кечади.
Интернет манбалари асосида тайёрланди.
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 8-сонидан
http://hidoyatuz.taplink.ws