Азқ қудуғи (بئر عذق) — Мадинаи мунавварадаги машҳур қудуқлардан бири бўлиб, Қубо масжидидан тахминан 150-200 метр ғарбда жойлашган. Қудуқ ҳозирги кунда "Мустазол" (сояланиш жойи) деб номланувчи боғ ичида жойлашган.
Мадина аҳли Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламни ҳижрат қилиб келганларида айнан шу қудуқ яқинида кутиб олишган.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Мадинага етиб келиб, Бану Амр қавми маҳалласига, Кулсум ибн Ҳадм розияллоҳу анҳуникида тўхтаганлар. Қавм У зотга шу ердаги боғнинг "мирбад"ини, яъни хурмо териб, қуритиладиган жойни ҳадя қилган.
Ушбу жойга Пайғамбаримиз алайҳиссалом Ислом тарихидаги илк масжид Қубо масжидининг пойдеворини чизиб, қуришни бошлаганлар.
Ҳозирги кунда Азқ қудуғи кўмилиб кетмаган, ҳануз фойдаланилмоқда. У ерга сув насоси ўрнатилган бўлиб, зиёратчилар Сарвари коинот соллаллоҳу алайҳи васаллам давридагидек, ундан таҳорат олишлари ва ичишлари мумкин.
Тошкент ислом институти
катта ўқитувчиси Пўлатхон Каттаев
Туркиянинг “CNN-Türk” телеканалида эфирга узатилган “Тафаккур доираси” дастурида сўзга чиққан таниқли олим, Миллий мудофаа университети ректори, профессор Эрҳан Афёнжу Ўзбекистоннинг бой тарихий мероси ва сайёҳлик салоҳияти ҳақида фикр юритди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Кўрсатувда қатнашган турк тарихчиси Эрҳан Афёнжу Ўзбекистонни туркий цивилизациянинг энг гўзал шаҳарлари жойлашган алоҳида географик ҳудуд сифатида таърифлаган.
Олимнинг фикрича, жуда кўпчилик сайёҳлар Ўзбекистонни ўз кўзи билан кўришни истайди. Чунки дунёга машҳур Самарқанд, Бухоро, Хива, Тошкент каби шаҳарлар ана шу заминда жойлашган.
Турк тарихчиси ёшларга мурожаат қилиб, хорижга саёҳат қилишни, аввало, Туркий дунё мамлакатларини кашф этиш, аждодлар юрти билан яқиндан танишишдан бошлаш лозим эканини таъкидлади.
“Ёшларга тавсиям шуки, ҳозир хорижга саёҳат қилмоқчи бўлсангиз, аввало Туркий заминни айланинг. Масалан, Ўзбекистонга бориб, тарихий шаҳарларни кўриб келинг, аждодларингиз юрти билан танишинг. Сўнг Салжуқийлар давлати барпо этилган заминларни кўринг”, – деди профессор.
Эрҳан Афёнжунинг таъкидлашича, бундай саёҳатлар ёшлар учун ҳар томонлама фойдали ва қизиқарли бўлиб, уларнинг тарихий хотираси ва дунёқарашини бойитади.
“Масалан, Самарқанднинг гўзаллигини дунёнинг кўп жойларида топа олмайсиз. Айниқса, турк ёшлари ўз аждодлари яшаган заминни бориб кўришлари лозим”, – деди олим.
Профессор Ўзбекистонни туркий цивилизациянинг асосий бешикларидан бири, илм-фан маркази сифатида ҳам алоҳида эътироф этган.
Шунингдек, турк тарихчиси Ўзбекистоннинг нафақат тарихий ва маданий, балки географик жиҳатдан ҳам яшаш учун қулай ҳудуд эканини таъкидлаган.
Дастур давомида профессор билдирган фикр-мулоҳазалар Туркия жамоатчилиги орасида Ўзбекистоннинг тарихий шаҳарлари, бой маданий мероси ва туризм салоҳиятига бўлган қизиқишни янада оширишга хизмат қилади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати