17 Сентябр, 2026, 6 Рабиъус сони, 1448
17 Сентябр, 2026, 6 Рабиъус сони, 1448
Рамазони шариф Қуръони каримни яхши кўради, Қуръони карим ҳам уни севади, улар бир-бири билан яқин дўстдирлар. Аллоҳ таоло айтади: “Рамазон ойики, унда одамларга ҳидоят ҳамда ҳидояту фурқондан иборат очиқ баёнотлар бўлиб, Қуръон туширилгандир” (Бақара сураси, 185-оят).
Рамазон ойида Қуръони каримнинг барчаси дунё осмонига нозил қилинган ва бу ой ушбу Китоб унда нозил қилиниши билан шарафли бўлган. Шунинг учун ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бу ойда Жаброийл алайҳиссалом билан бирга Қуръондан дарс қилардилар, уни тинглаб, тиловат қилиб, оятларни тадаббур қилардилар. Унинг яхшиликлари узра яшаб, қалб кўзларини унинг бўстонлари аро сайр қилардилар ва муҳаббат кафтларини унинг хазиналари аро эркин қўярдилар.
Қуръон ўқийдиган рўзадор рўза тутган вақтида Қуръони карим ва Рамазон ўртасини улфат қилади ва буюк Китоб бирла ушбу ойни ўтказади. Бу улуғ Китоб ҳақида уни нозил қилган Зот бундай марҳамат қилади: “Биз сенга нозил қилган Китоб муборакдир. Ақл эгалари унинг оятларини тадаббур қилишлари ва эслашлари учундир” (Сод сураси, 29-оят). “Қуръонни тадаббур ила ўйлаб кўрмасларми? Ёки қалбларида қулф борми?” (Муҳаммад сураси, 24-оят). “Қуръонни тадаббур этиб кўрмайдиларми?! Агар у Аллоҳдан бошқанинг ҳузуридан бўлганда, ундан кўп ихтилофлар топар эдилар” (Нисо сураси, 82-оят).
Рамазонда Қуръон тиловат қилишда ўзига хос илҳомланиш ва бошқа аломатлар бор. Унинг тиловати саховатларни янгилаб, нафасларни нафис атирлар ила хушбўйлантиради. Яна Рамазон ойида Қуръон тиловати унинг нозил бўлиши, ўзаро дарс қилиниши ва ўтган солиҳларнинг унга бўлган эҳтимомлари хотираларини қайта жонлантиради.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Қуръонни ўқинглар, Чунки у Қиёмат куни соҳибларига шафоатчи бўлади”. Бошқа бир ҳадисда: “Сизларнинг яхшиларингиз Қуръондан таълим олган ва ундан таълим берганларингиздир”, дейилади. У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Икки заҳро(нур сочувчини) ўқинглар: Бақара ва Оли Имрон сураси. Чунки иккиси Қиёмат кунида ё икки булут, ё икки соябон ёки саф-саф қушлардан икки фирқа бўлиб келиб, соҳибларига соя қилади”. Набий алайҳиссалом яна марҳамат қилиб айтадилар: “Қуръонга моҳир бўлиб ўқийдиган киши мукаррам, ўта яхши фаришталар билан бирга бўлади. Ўқиганда қийналадиганга икки ажр бордир”.
Шоир айтади:
Қуръоним, тингладим сени ғофил кеч кирганда,
Сайр айлатдинг коинот аро қалбим титратиб.
Сен-ла фатҳ этдик дунёни субҳ нурин сочганда,
Борлиқ узра учдик ҳар ерга ажр тўлдириб.
Солиҳ зотлар Рамазон келганда бошқа ишларини тўхтатиб, фақатгина Қуръон билан машғул бўлишарди. Имом Молик раҳимаҳуллоҳ ҳақларида қуйидаги хабар келган: У зот Рамазон келса фақатгина Қуръон билан машғул бўлар, дарс бериш, фатво айтиш ва инсонлар билан ўтиришни тарк қилар эдилар ҳамда: “Бу Қуръони карим ойидир”, дер эдилар.
Рамазон кунлари ўтган солиҳларнинг уйларидан арининг овозига ўхшаш шовқин эшитилиб турар, бу уйлар саодатга тўлиб, ундан нур тараларди. Улар Қуръонни тартил (дона-дона) қилиб ўқишар, унинг ажойиботлари узра тўхташар, насиҳатларидан йиғлаб, башоратларидан қувонишар ва унинг буйруқларига бўйсуниб, қайтариқларидан қайтишар эди.
Кунларнинг бирида Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга Нисо сурасининг аввалидан ўқиб бердилар. “Ҳар бир умматдан бир гувоҳ келтириб, сени уларнинг ҳаммасига гувоҳ этиб келтирган чоғимизда ҳол қандоқ бўлур?!” (Нисо сураси, 41-оят) оятига етганларида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Кифоя қилади”, дедилар. Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу айтадилар: “Қарасам, у зотнинг кўзлари ёш тўкарди”.
Кўз ёшлар яноқ ила бирлашган дам,
Рост-у ёлғон йиғлаганлар ажралар.
Чин ёшлар соҳибин эритар алам,
Чунки ундан тақво атри таралар.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Абу Мусо Ашъарий розияллоҳу анҳунинг қироатларини тингладилар, сўнгра бундай дедилар: “Тунда қироатингни тинглаётганимни кўрганингда эди! Дарҳақиқат, сенга Довуд алайҳиссалом аҳлининг най (хуш овоз)ларидан бир най берилган экан”. Шунда Абу Мусо розияллоҳу анҳу: “Ё Расулуллоҳ, агар сиз мени тинглаётганингизни билганимда сиз учун янада зийнатлаган бўлар эдим!”, дедилар.
Бунинг маъноси, овозимни янада гўзалроқ қилиб, у ила Қуръони каримнинг таъсири, ажойиблиги ва гўзаллигини янада оширган бўлар эдим, деганидир.
Ҳазрат Умар розияллоҳу анҳу саҳобалар бир жойга тўпланиб қолса: “Эй, Абу Мусо, бизга Роббимизни эслатинг”, дер эдилар. Шунда Абу Мусо розияллоҳу анҳу ўзларининг хуш овозлари ила қироат қилар, саҳобалар эса йиғлаб тинглар эдилар.
Қуръоннинг муҳим вазифаларидан бири инсонларни тўғри йўлга бошлашдир. У қалбларга шифо, илм, маданият ва маърифатдир. Қуръон ҳаёт, руҳ, нажот калити, саодат, ажр ва мукофотдир. Унда раббоний таълимотлар, илоҳий дастурлар ва абадий ҳикматлар мавжуд.
Шундай экан, Рамазонда ҳам, ундан бошқа ойларда ҳам Қуръон билан бирга яшаб, унинг улуғлигини англаб, у ила ҳаётимизни саодат, нур ва мазмун ила тўлдирайлик!
Доктор Оиз ал-Қарнийнинг
"Рўзадорлар учун дарслар" китобидан
Халқаро медиа майдонида йўлга қўйилаётган янги ҳамкорликлар ва илмий-маданий лойиҳалар Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг халқаро фаолиятини янги босқичга олиб чиқмоқда. Яқинда ўтказилган “Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ — янги кашфиётлар” халқаро медиафоруми доирасида бошланган ҳамкорликларнинг кейинги босқичи сифатида Париж шаҳридаги ЮНЕСКО Бош қароргоҳида махсус тақдимот, халқаро илмий-амалий конференция ва кўргазма ўтказиш режалаштирилган. Мазкур лойиҳаларнинг натижалари ва уларга тайёргарлик жараёни Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази Илмий кенгашининг навбатдаги йиғилишида муҳокама қилинди.
Йиғилишда Илмий кенгаш аъзолари, олим ва тадқиқотчилар ҳамда тегишли йўналишлар учун масъул ходимлар иштирок этди.
Унда дастлаб халқаро медиафорумнинг натижалари таҳлил қилинди. Қайд этилганидек, мазкур форум Марказнинг халқаро ахборот ва илмий майдондаги фаолиятини кенгроқ намойиш этиш, хорижий журналистлар, медиа экспертлар, олим ва тадқиқотчилар билан янги профессионал алоқаларни йўлга қўйиш учун муҳим мулоқот майдони бўлди.
Форум давомида Марказнинг илмий-тадқиқот салоҳияти, Ўзбекистон ҳудудида шаклланган исломий илм-фан ва маданият мероси, шунингдек, ушбу меросни замонавий медиа воситалари орқали халқаро аудиторияга етказиш имкониятлари юзасидан фикр алмашилди. Хорижий ОАВ вакилларининг Марказ фаолиятига билдирган қизиқиши ҳамда ўзаро мулоқотлар келгусидаги ҳамкорликлар учун янги имкониятларни шакллантиргани таъкидланди.
Шу муносабат билан форум доирасида йўлга қўйилган алоқаларни изчил давом эттириш, халқаро ва маҳаллий оммавий ахборот воситалари билан тизимли ҳамкорликни йўлга қўйиш, Марказнинг илмий лойиҳалари ва тадқиқотларини халқаро аудиторияга кенгроқ етказиш бўйича келгусидаги вазифалар белгилаб олинди.
Илмий кенгаш йиғилишида Марказнинг халқаро илмий-маданий ҳамкорлигини янги босқичга олиб чиқишга қаратилган истиқболли лойиҳалардан бири — Париж шаҳридаги ЮНЕСКО Бош қароргоҳида ўтказилиши режалаштирилаётган махсус тақдимот, халқаро илмий-амалий конференция ва кўргазма лойиҳасига тайёргарлик масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.
Мазкур тадбирлар орқали Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан бунёд этилган Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг илмий-тадқиқот фаолияти, мамлакат ҳудудида шаклланган илм-фан, маърифат, маданият ва тарихий мероснинг жаҳон цивилизацияси тараққиётидаги ўрнини халқаро илмий жамоатчиликка кенгроқ танитиш мақсад қилинган.
Айни пайтда лойиҳа доирасида халқаро олим ва тадқиқотчиларни тадбирларга жалб этиш, илмий муассасалар, халқаро ташкилотлар билан ҳамкорликни йўлга қўйиш, тақдимот ва конференция дастурини шакллантириш, шунингдек, кўргазма экспозицияларини илмий ва мазмун жиҳатдан тайёрлаш бўйича ишлар олиб борилмоқда.
Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори Комилжон Шермуҳаммедов Париждаги тадбирларга тайёргарлик жараёни ҳақида маълумот берди:
“Франциядан 50 га яқин олим ва тадқиқотчига таклифномалар юборилган. Шунингдек, бошқа халқаро ташкилотлар ва илмий муассасалар вакилларини жалб этиш бўйича ҳам тегишли ишлар амалга оширилмоқда.
Тадбирнинг яна бир муҳим қисми — ЮНЕСКО Бош қароргоҳида ташкил этиладиган кўргазма лойиҳаси. Беш экспозициядан иборат кўргазма орқали Ўзбекистон ҳудудида шаклланган илм-фан, маданият ва тарихий мероснинг муҳим жиҳатларини халқаро жамоатчиликка намойиш этиш режалаштирилган. Кўргазма учун 35 та муҳим артефакт ва 200 га яқин қадимий китоб, шунингдек, тарихий обидалар макетларини тақдим этиш бўйича ишлар олиб борилмоқда”.
Илмий кенгаш аъзолари томонидан мазкур лойиҳаларнинг мазмун-моҳияти, илмий асосланганлиги ва уларни халқаро аудиторияга тақдим этиш усуллари юзасидан ҳам фикр алмашилди.
Хусусан, кўргазма экспозицияларини шакллантиришда тарихий манбаларнинг илмий қиймати, артефактларнинг тарихий аҳамияти ва уларнинг Ўзбекистон ҳудудидаги ислом цивилизацияси тараққиёти билан боғлиқ жиҳатларини аниқ ва ишончли маълумотлар асосида ёритиш муҳимлиги қайд этилди.
Шунингдек, халқаро аудиторияга тақдим этиладиган материалларда Ўзбекистон заминида юзага келган илмий мактаблар, буюк алломаларнинг жаҳон илм-фани ва маданияти ривожига қўшган ҳиссаси ҳамда бугунги кунда ушбу илмий-маърифий меросни ўрганиш ва оммалаштириш борасида амалга оширилаётган ишлар кенг қамраб олиниши зарурлиги таъкидланди.
Йиғилиш якунида халқаро медиафорумда эришилган натижаларни амалий лойиҳалар билан давом эттириш, хорижий ОАВ ва илмий муассасалар билан ҳамкорликни янада кенгайтириш, Париж шаҳридаги ЮНЕСКО Бош қароргоҳида ўтказилиши режалаштирилган тадбирларга тайёргарлик ишларини юқори савияда ташкил этиш ҳамда Марказнинг илмий-тадқиқот фаолияти ва Ўзбекистоннинг бой исломий илмий-маданий меросини халқаро миқёсда кенг тарғиб қилиш бўйича тегишли вазифалар белгилаб олинди.
iccu.uz
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 