Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.
Диний ёки дунёвий бўлса-да, бир инсонга берилган неъматнинг қўлидан кетишини истаб ҳасад қилиш динимизда ҳаром қилинган.
Қуръони каримда ҳасад ҳақида шундай марҳамат қилинади:
“Ёки Аллоҳ одамларга Ўз фазлидан берган нарсаларга ҳасад қилмоқдаларми? Батаҳқиқ, Иброҳим оиласига китобни, ҳикматни ва улуғ мулкни берганмиз-ку?!” (Нисо, 54-оят).
Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васаллам замонида яшаган яҳудийлар бугунгиларидек барча яхши нарсаларга фақат ўзларини муносиб кўрардилар. Улар охирзамон пайғамбари келишини билардилар, аммо уни ўзларидан чиқади, деб ўйлардилар. Ўйлаганларидек бўлмаганди, Расулуллоҳ саллоллоҳу алайҳи васалламни пайғамбарликка, мусулмонларни иймон ва исломга лойиқ кўрмадилар. Қурайш қабиласи ва арабларни улардан пайғамбар чиққани учун ёмон кўрдилар, ҳасад қилдилар. Ояту карима ҳасад – Аллоҳнинг тақдири ва марҳаматига норозилик қилиш, эътироз этишлик эканини, бунга ҳеч кимнинг ҳақи йўқлигини кўрсатмоқда. Қуръони каримда ҳасадгўйлиги ва ғайирлиги билан тилга олинган яҳудийларга ўхшашни истамаган банда қалбини ҳасад ва кўролмасликдан поклаши керак.
Ҳасад – яхшиликларни ейди.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай марҳамат қиладилар: “Ҳасаддан сақланинглар! Олов ўтинни еб битириганидек, ҳасад ҳам яхшиликларни еб битиради” (Абу Довуд ривоят қилган).
Аллоҳга иймон келтирган мўминнинг Унинг тақдири ва эҳсонига кўнмаслиги хайрсиз ҳиссиёт. Бу туйғу бўлган қалбда иймон ва таслимият бўлиши ишонарли эмас.
Ҳасадгўйнинг дини ҳам, дунёси ҳам маҳрумиятга тўлади.
Олов учун ўтин ва ёғочларни кулга айлантириш қанчалик осон бўлса, кўролмаслик ҳам инсоннинг яхшиликларини шундай ёқиб адо қилади. Чунки ҳасадгўй ҳасад қилган кишисини ғийбат қилади, унга ёмонликлар келишини истайди. Бу ҳасадгўйнинг маҳрумияти ва зарарини, ҳасад қилинган инсоннинг эса неъмат ва савобини ортиради. Ҳасадга мойил қалб вақтида муолажа қилинмаса, оқибатда кишининг иймони зиёнга кетади. Яхшиликлар, хайр ва ҳасанотнинг қуввати — иймоннинг камоли, ўзини йўқотишдан қаттиқ қўрқиш керак. Шунинг учун ҳам ҳасаддан қатъий қайтарилади.
Қуръони каримда марҳамат қилинган: “Мўмин киши томонидан қилинган ҳар бир яхши иш ёмонликларни кетказади” (Ҳуд, 114-оят) ояти каримаси юқорида келтирилган ҳадисни тасдиқлайди. Ҳасадгўйни яхшиликларни кўролмаслиги бадном қилади. Ёмонликларини ўчирувчи яхшиликларидан маҳрум ҳасадгўйнинг ҳолига вой.
Ҳадис бизга нима ўргатади?
1. Ҳасад — ҳаром.
2. Ҳасад — ҳасадгўйнинг яхшилик ва савобларини еб битиради.
3. Аллоҳнинг тақдири ва эҳсонига норозилик қилиш — ҳасаддан зинҳор тийилиш керак.
4. Мусулмон тақдир неъматларига муносибдир.
Сўнгги йилларда мамлакатимизда қайта тикланувчи энергия манбаларидан кенг фойдаланиш ва экологик барқарорликни таъминлашга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Ушбу эзгу ташаббус доирасида юртимиздаги масжидларда ҳам қуёш панеллари ва гелеоколлекторларни ўрнатиш ишлари изчил давом эттирилмоқда.
2026 йил 29 июль ҳолатига кўра асосий кўрсаткичлар:
Республика бўйича фаолият юритаётган 2 161 та масжиддан:
1 910 таси (88,4%) қуёш панеллари билан таъминланди (умумий қуввати — 14,3 МВт / 14 315,5 кВт);
1 020 таси (47,2%) иссиқ сув таъминоти учун гелеоколлекторлар билан жиҳозланди (умумий сиғими — 206 470 литр).
Ҳудудлар кесимида етакчилар:
Тўлиқ қамров: Қорақалпоғистон Республикаси, Сирдарё, Хоразм ва Қашқадарё вилоятларидаги деярли барча масжидларга қуёш панеллари ўрнатиб бўлинди.
Энг юқори қувват: Тошкент шаҳри (2 559 кВт), Тошкент вилояти (1 706 кВт) ва Самарқанд вилояти (1 436,5 кВт) етакчилик қилмоқда.
Гелеоколлекторлар бўйича: Андижон (182 та), Наманган (181 та) ва Тошкент вилояти (172 та) масжидларида энг юқори кўрсаткичлар қайд этилди.
Қайта тикланувчи энергия тизимларининг жорий этилиши электр энергияси ва табиий газ сарфини сезиларли даражада камайтириб, масжидларнинг коммунал харажатларини қисқартириш ҳамда атроф-муҳит муҳофазасига муносиб ҳисса қўшиш имконини бермоқда.
Келгусида қолган 251 та масжидга қуёш панеллари ва 1 141 та масжидга гелеоколлекторларни босқичма-босқич ўрнатиш ва республикадаги сиғимларни тўлиқ «яшил энергия»га ўтказиш режалаштирилган.
Нодирбек Қодиров,
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Масжидлар билан ишлаш бўлими мутахассиси