Савол: “Умматимдан етмиш минги жаннатга ҳисобсиз кирурлар. Улар шумланмайдиган, дам солишни талаб қилмайдиган, тамға қиздириб босмайдиган ва Роббиларига таваккал қиладиган кимсалардир”. Шу ҳадисда жаннатга ҳисоб-китобсиз кирадиган бандалар 70 минг деб айтилган экан. Фақат шу миқдордаги инсон ҳисоб-китобсиз жаннатга кирадими?
Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Йўқ, ундай эмас. Чунки бир ҳадисда 70 минг сони ишлатилган бўлса, бошқа ривоятларда 70 мингдаги ҳар бир мингга яна етмиш минг, яна бир ривоятда етмиш мингнинг ҳар бирига етмиш минг уммат қўшилиши айтилган. Яъни ададлар турлича келган. Саволда келтирилган ҳадис шарҳида муҳаддис уламолар бу ердаги адад чеклаш учунми ёки кўпликни ифодалаш учун ишлатилганми деб баҳс юритганлар ва аксар уламолар бу адад кўплик учун ишлатилган деганлар.
Чунки Аллоҳ таоло Тавба сурасининг 80-оятида Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга хитоб қилиб: “Агар улар учун етмиш марта истиғфор айтсангиз ҳам, Аллоҳ ҳаргиз уларни мағфират қилмас” деган сўзидаги етмиш кўпликни ифодалайди, ундан кўп миқдорда истиғфор айтилса ҳам, Аллоҳ таоло уларни кечирмаслигини бошқа оятда айтган.
Демак, ривоятларда келган ададлардан мурод кўплик маъноси экани ҳадиси шарифда зикр қилинган сифатларга эга ҳар бир мўмин шу мақомга эга бўлишини англатади ва жаннатга ҳисобсиз кирувчи мўминлар сони маълум бир саноққа чекланмайди. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.
«Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ — янги кашфиётлар» Халқаро медиафоруми иштирокчилари 27 август куни Самарқандга йўл олади. Улар янгидан бунёд этилган Имом Бухорий ёдгорлик мажмуаси, Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази ҳамда Имом Бухорий номидаги Инновацион музей билан танишади. Куннинг иккинчи ярмида эса иштирокчилар учун шаҳарнинг тарихий-маданий мерос объектлари, жумладан, ЮНЕСКОнинг Жаҳон мероси рўйхатига киритилган ёдгорликлар бўйлаб махсус дастур ташкил этилади, хабар бермоқда iccu.uz.
Ёдгорлик мажмуаси Самарқанд вилояти Пайариқ туманида, буюк муҳаддис ва илоҳиётшунос Муҳаммад ал-Бухорийнинг (810–870) дафн этилган жойида жойлашган. У «Саҳиҳи Бухорий» тўплами муаллифи бўлиб, мазкур асар сунний исломдаги энг мўътабар ҳадис тўпламларидан бири ҳисобланади.
Кенг кўламли реконструкциядан сўнг мажмуа 2026 йил баҳорида зиёратчилар учун қайта очилди. Унинг умумий ҳудуди 45 гектарни ташкил этади. Бу ерда 10 минг кишилик масжид, маъмурий ва хизмат кўрсатиш бинолари, 154 устунли айвон, 14 та мовий гумбаз ва баландлиги 75 метр бўлган тўртта минора барпо этилган. Реконструкциядан сўнг мажмуанинг кунлик қабул қилиш қуввати 12 минг нафардан 65 минг нафаргача ошди.
Мажмуанинг марказий қисмларидан бири — тўққизта павильондан иборат янги Имом Бухорий Инновацион музейидир. Экспозиция алломанинг ҳаёти, ҳадисшунослик тарихи ва унинг илмий меросига бағишланган. Шунингдек, музейда Қуръонда зикр этилган пайғамбарлар, Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Макка ва Мадинадаги ҳаёти ҳамда ёзма ҳадис тўпламларининг шаклланиш тарихи ҳақида маълумотлар берилган.
Мажмуа яқинида Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази ҳам фаолият юритади. Марказ ислом илмий ва қўлёзма меросини, жумладан, Марказий Осиёнинг ўрта аср олимлари асарларини ўрганиш, илмий тадқиқотлар ва таржималар тайёрлаш, шунингдек, халқаро илмий алмашинувни ривожлантириш билан шуғулланади.
Мажмуага ташрифдан сўнг форум иштирокчилари тарихий Самарқанд билан танишади. Шаҳарнинг асосий меъморий ёдгорликлари қаторига Регистон, Бибихоним масжиди, Шоҳи Зинда мажмуаси ва Гўри Амир мақбараси киради. ЮНЕСКО ушбу тўрт объектни 2001 йилда «Самарқанд — маданиятлар чорраҳаси» номи билан Жаҳон мероси рўйхатига киритилган тарихий шаҳарнинг асосий ёдгорликлари сифатида эътироф этади.
Самарқанд босқичи 24–28 август кунлари Тошкент ва Самарқанд шаҳарларида бўлиб ўтадиган «Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ — янги кашфиётлар» Халқаро медиафоруми дастурининг бир қисми бўлади.
Пресс-служба Управления мусульман Узбекистана