Шайх Абдулфаттоҳ Абу Ғудда раҳимаҳуллоҳ айтадилар: “Маҳмуд ибн Умар Замахшарийнинг бир гапини эслайман... Ҳикматли сўзлар жамланган “Сўз дурдоналари” деган китобида бундай ёзади: “Савдогарнинг шуҳрати унинг ҳамёнида, олимнинг шон-шарафи эса китобларида”.

Илгари олимлар китоблар сотиб олиш учун озиқ-овқат ва кундалик эҳтиёжларига сарфлайдиган маблағларни тежар эдилар. Имом Aҳмаднинг шогирди Иброҳим Ҳарбий (Aллоҳ уни раҳмат қилсин) жуда қашшоқлашиб қолди. Унинг икки ёш қизи бор эди. Аҳли оиласи очликдан қаттиқ азият чекишди.

Аёли унга: “Эй Иброҳим, мен очликка чидай оламан, лекин бу икки қиз бунга қандай чидайди?” деб шикоят қилди.

У: “Нима қилишим керак?” деб сўради.

Аёли: “Китобларингиздан бирортасини сотинг”, деди.

Иброҳим: “Сабр қилинг, сабр қилинг”, дедида, уйидан ташқари чиқиб кетди.

Бир киши Иброҳим Ҳарбийнинг уйини излаб, ўтган-кетгандан сўраб юрарди. Ниҳоят одамлар кўрсатган йўл бўйлаб юриб, бир уйнинг олдида тўхтади ва: “Иброҳим Ҳарбийнинг уйи қаерда?” деб сўради.

“Мана шу”, деди.

“Иброҳим Ҳарбий ким?” деб сўради.

“Менман”, деб жавоб берди.

“Нима истайсиз?” деб сўради.

“Хуросонлик бир киши сизга бу икки туяга юкланган нарсани юборди. Мен уларни сизга етказишга масъулман”, деди.

Иброҳим Ҳарбий ундан: “Бу қаердан келди?” деб сўради.

У: “Хуросонлик бир одамдан”, деб жавоб берди.

Иброҳим: “У ким?” деб сўради.

“Сир сақлашга қасам ичганман”, деди.

Бундан Иброҳим Ҳарбий ҳайратда қолди. Икки туядан озиқ-овқат ва кийимлардан иборат юкларни туширди.

Иброҳим Ҳарбий очликка чидади, лекин китобларидан бирини сотишга чидай олмади. Чунки китоблар унинг ҳаёти эди.

Баъзан ўн баравар қимматга бўлса ҳам, китоб сотиб олардим. Чунки бу китобни ҳаётимда бир марта сотиб оламан, пулни яна топишим мумкин, лекин бу китобни бошқа топа олмаслигимдан қўрқаман. Ҳатто нархи беш ёки олти фунтга баҳоланган китобни 70 фунтга сотиб олганман.

Энг муҳими инсон “китоблар қурти” бўлиши керак. Бундай одам китобларни ўқийди, ўрганади, керакли жойларини ёзиб қўяди, ёдлайди, ўқиганлари унинг хулқ-атворида акс этади...”.

Даврон НУРМУҲАММАД