Аллоҳ таоло айтади: “Биносини Аллоҳга бўлган тақво ва Унинг розилиги асосида қурган кимса яхшими ёки биносини емирилаётган жар ёқасини асос қилиб қуриб у билан бирга жаҳаннам ўтига қулаган кимса яхшими? Ва Аллоҳ золим қавмларни ҳидоят қилмас” (Тавба сураси, 109-оят).
Исломий хонадон тақво устига бино қилинган бўлади. Унинг устунлари Аллоҳга тақво қилиш, солиҳ амаллар ва Аллоҳнинг амрига бўйсуниш бўлади.
Аллоҳ таоло айтади: “Эй иймон келтирганлар! Ўзингизни ва аҳли аёлингизни ёқилғиси одамлару тошдан бўлган ўтдан сақланг. Унинг тепасида қўпол, дарғазаб фаришталар бўлиб, улар Аллоҳнинг амрига исён қилмаслар ва нимага буюрилсалар, шуни қилурлар” (Таҳрим сураси, 6-оят).
Хонадон омонат ва масъулиятдир. Ҳар бир оила бошлиғи бу омонатни муносиб сақлаши ва ишончли масъул бўлиши лозим.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Ҳар бирингиз бошлиқсиз ва ҳар бирингиз раияти (қўл остидагилари ҳақида) дан сўралувчисиз”.
Хонадонни бошқариш – аҳлини намозга буюриш билан бўлади. Аллоҳ таоло Исмоил алайҳиссалом ҳақларида бундай марҳамат қилади: “У аҳлини намозга ва закотга буюрар эди ва Робби наздида рози бўлган эди” (Марям сураси, 55-оят).
Хонадон энг муҳтож бўладиган нарса бу аҳли-оилани тарбияси билан шуғулланадиган яхши, солиҳ ота ва мўмина онадир.
Аллоҳ таоло айтади: “Албатта, Аллоҳ сизларга омонатларни ўз аҳлига эриштиришни ва агар одамлар орасида ҳукм қилсангиз, адолат ила ҳукм қилишни амр қиладир. Аллоҳ сизларга қандай ҳам яхши ваъз қилур! Албатта, Аллоҳ эшитувчи ва кўрувчи Зотдир” (Нисо сураси, 58-оят).
Албатта, омонатларнинг энг каттаси хонадон ва уларни тўғри тарбия қилиш омонатидир. Исломий хонадон Рамазонда зикр, тиловат ва тақво узра яшайди. Улар таомланишда, ичкарию ташқарида, уйғоқлигу уйқуда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларига амал қилишади.
Бугунги кунда кўплаб хонадонлар мусиқага ўрганишди. Шу сабабдан бу хонадон аҳлларининг қалблари бузилди, келажакларини зое қилишди ва куч-қувватлари парчаланиб кетди. Кўплаб хонадонларга беҳуда нарсалар кириши билан ундан сакинат, зикр, одоб ва виқор чиқиб кетди.
Аллоҳ таоло айтади: “Одамлар орасида илмсиз равишда Аллоҳнинг йўлидан адаштириш учун ва у(йўл)ни истеҳзо қилиш учун беҳуда сўзни сотиб оладиган кимсалар ҳам бор. Ана ўшаларга ўзларига хорловчи азоб бордир” (Луқмон сураси, 6-оят).
Исломий оила бекорчи ва сафсаталардан узоқ бўлиб, Аллоҳни зикр қилиб уйғонади ҳамда Унинг зикри ила уйқуга кетади. Аллоҳ таоло айтади: “Улар беҳуда нарсалардан юз ўгиргувчилардир” (Мўминун сураси, 3-оят).
Исломий оила Аллоҳ таолодан ҳаё қилади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Эй, инсонлар! Аллоҳдан ҳақиқий ҳаё қилинглар! Аллоҳдан ҳақиқий ҳаё қилиш бошни ва у ўз ичига олган нарса (кўз, қулоқ, ва оғиз каби)ларни ҳамда қоринни ва у ўз ичига олган нарса (фарж, қўл-оёқ ва қалб каби)ларни (ҳаромдан) сақламоғингдир. Ким чириган суяк (бўлиш)ни ўйласа ҳаёт ва дунёнинг зийнатини тарк этади”.
Оила кўплаб муҳим ишларга муҳтож бўлади. Уларнинг энг катта ва кераклилари беш вақт намозни тўлиқ ва мукаммал адо этиш, Қуръони каримни тиловат қилиш, доимо Аллоҳнинг зикрида бўлиш ҳамда катта ва кичик суннатларни тирилтиришдир. Шунингдек, улар беҳуда нарсалар ва ёмон ишларни хонадондан йўқотишга ва улардан четлашишга ҳам муҳтож бўлишади.
Аллоҳ таоло айтади: «Албатта, “Роббимиз Аллоҳ” деган, сўнгра мустақийм бўлганларнинг устиларидан фаришталар: “Қўрқманглар, маҳзун ҳам бўлманглар, ўзингизга ваъда қилинган жаннат хушхабарини қабул қилинглар”… (дейдилар)» (Фуссилат сураси, 30-оят).
Бошқа бир оятда эса Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади: “Аллоҳ иймон келтирганларни бу дунё ҳаётида ҳам, охиратда ҳам собит сўз ила собитқадам қилур. Аллоҳ золимларни залолатга кетказур. Аллоҳ хоҳлаганини қилур” (Иброҳим сураси, 27-оят).
Рамазон ойи мусулмон хонадонига ўзгача руҳ ва хотиржамлик киритади. Хонадон аҳлини тунлари қоим бўлиш учун уйғотади, кундузлари рўза тутмоққа чорлайди ва Аллоҳ таолони зикр қилишга тарғиб қилади. Аллоҳ таоло айтади: “Албатта, Аллоҳнинг китобини тиловат қиладиганлар, намозни тўкис адо этиб, Биз уларга ризқ қилиб берган нарсалардан махфий ва ошкора инфоқ қилганлар, ҳаргиз касодга учрамайдиган тижоратдан умидвор бўлурлар. Чунки У зот уларга ажрларини тўлиқ қилиб берур ва Ўз фазлидан зиёда ҳам қилур. Албатта, У ўта мағфиратли ва ўта шукр қилгувчидир” (Фотир сураси, 29-30-оятлар).
Ё, раҳмлилар Раҳмлиси, биз Сендан хонадонимизни иймон нури, ҳикмат ва сакинат ила тўлдиришингни сўраймиз!
Доктор Оиз ал-Қарнийнинг
"Рўзадорлар учун дарслар" китобидан
Британиянинг “Em Insight” журналида Ўзбекистонда бўлиб ўтган “Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ, янги кашфиётлар” мавзусидаги халқаро медиафорумга бағишланган мақола эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Нашрда ёзилишича, Ўзбекистон Ислом цивилизацияси маркази томонидан ташкил этилган “Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ, янги кашфиётлар” халқаро медиафоруми хорижлик ОАВда катта қизиқиш уйғотган.
Рақамли платформалар, сунъий интеллект ва ахборот хуружлари авж олган ҳозирги замонда оммавий ахборот воситаларининг мамлакатлар, маданиятлар ва цивилизациялар ҳақидаги тасаввурларни шакллантиришдаги ўрни тобора ортиб бормоқда.
Мақолада таъкидланишича, Ал-Хоразмий, Ибн Сино, Беруний, Имом Бухорий, Имом Термизий ва Мирзо Улуғбек каби жаҳон илм-фани ривожига беқиёс ҳисса қўшган буюк мутафаккирлар юрти бўлмиш Ўзбекистон бу каби глобал муҳокамалар учун энг мақбул майдондир.
Қатарнинг “The Peninsula” газетаси масъул муҳаррири Муҳаммад Осмон форумнинг рақамли ахборот асридаги аҳамиятига тўхталиб, Имом Бухорийнинг ҳадисларни тўплаш ва уларнинг ҳаққонийлигини текширишдаги қатъий ёндашувини тилга олди.
У ушбу методологияни манбаларни чуқур ўрганиш ва верификация қилишнинг ўчмас намунаси деб атади ва бу тамойиллар фейк хабарлар ҳамда сунъий интеллект маҳсулотлари кўпайган ҳозирги даврда жуда аҳамиятли эканини билдирди.
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги муҳаррири Ўткир Алимов форумнинг Мустақилликнинг 35 йиллиги остонасида ўтказилаётганига эътибор қаратган. У 50 мамлакатдан 300 га яқин ОАВ вакилларининг Тошкентда жамлангани Ўзбекистоннинг цивилизациялар чорраҳаси сифатидаги ўрни ортиб бораётганидан далолат беришини таъкидлади.
Мақолада Тошкентдаги халқаро медиафорум журналистика масъулияти, тарихий тадқиқотлар чуқурлиги ва замонавий технологиялар имкониятларини бирлаштирган ҳолда Ислом цивилизациясини янги, замонавий қиёфада дунёга танитишга хизмат қилиши баён этилган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати