29 Август, 2026, 16 Рабиъул аввал, 1448
29 Август, 2026, 16 Рабиъул аввал, 1448
9–11 апрель кунлари Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида Амир Темур таваллудининг 690 йиллигига бағишланган халқаро илмий конференция бўлиб ўтади. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан ташкил этилган мазкур тадбир жаҳон тарихи ва маданиятида Амир Темур ҳамда Шарқ Ренессанси цивилизациясининг ўрнини муҳокама қилиш учун йирик халқаро майдонга айланади.
Конференцияда дунёнинг 20 дан ортиқ мамлакатидан 300 нафардан зиёд иштирокчи — етакчи олимлар, экспертлар, дипломатлар ва жамоатчилик вакиллари қатнашади. Таклиф этилганлар орасида халқаро ташкилотлар ва илмий марказлар, жумладан ICESCO, Оксфорд ислом тадқиқотлари маркази, IRCICA ва «Ал-Фурқон» жамғармаси вакиллари ҳам бор.
Конференция ташкилотчилари сифатида Ислом цивилизацияси маркази, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси ҳамда Ташқи ишлар вазирлиги иштирок этмоқда. Тадбир Ўзбекистон маданий меросини ўрганиш, сақлаш ва оммалаштириш бўйича Жаҳон жамияти (WOSCU) билан ҳамкорликда ўтказилмоқда.
Дастур доирасида иштирокчилар Темурийлар даврининг асосий жиҳатларини муҳокама қиладилар: давлат бошқаруви ва дипломатия, ҳарбий санъат ва стратегия, меъморчилик ва шаҳарсозлик, шунингдек фан, таълим ва маданият ривожи. Амир Темур меросининг жаҳон цивилизацияси, сиёсат ва иқтисодиёт шаклланишига таъсирига алоҳида эътибор қаратилади.
Халқаро анжуман дастуридан Ислом цивилизацияси марказига ташриф, мавзули кўргазмалар, «Амир Темур ва Донна Мария» бадиий фильми намойиши, мэппинг-шоу, шунингдек «Конигилда тўй» саҳналаштирилган театр томошаси ҳам ўрин олган.
Конференция якунида илмий тавсиялар ишлаб чиқилади ва буюк Темурийлар меросини янада ўрганиш ҳамда оммалаштиришга қаратилган йўл харитаси қабул қилинади. Ёпилиш маросими давомида Ислом цивилизацияси маркази билан қатор етакчи халқаро илмий ва маданий ташкилотлар ўртасида ҳамкорлик меморандумлари имзоланади.
Ушбу конференциянинг ўтказилиши халқаро илмий мулоқотни мустаҳкамлаш ва Ўзбекистоннинг бой тарихий-маданий меросини жаҳон ҳамжамиятида тарғиб этишда муҳим қадам бўлади.
t.me/islommarkazi
Бу оят тақводорларга ваъда қилинган жаннатни сифатлаб бериш маъносида бўлиши мумкин. Оят “тақводорларга ваъда қилинган жаннат кофирларга ваъда қилинган дўзахга ўхшаш бўладими?” деган маънода бўлиши ҳам мумкин. Яъни жаннат билан дўзах бирбирига ўхшаш эмас.
Аллоҳ таоло бошқа бир оятда жаннат ҳақида бундай марҳамат қилади: “Тақводорларга ваъда қилинган жаннатнинг мисоли: ичида айнимаган сувли анҳорлари, таъми ўзгармаган сутли анҳорлари, ичувчилар учун лаззатбахш хамрли анҳорлари, мусаффо асалли анҳорлари бор. Улар учун унда барча мевалар ва Раббиларидан мағфират бордир. Улар дўзахда мангу қоладиган, ўта қайноқ сув билан суғорилиб, ичаклари титилиб кетадиган кимса (кофирлар)га ўхшармиди?” (Муҳаммад сураси, 15-оят).
Аллоҳ таоло бу оятда бундай демоқда: “Сифати шундай доимий неъматлар ичра бўлган кишилар мудом азобланадиган, сифатлари ана ундай бўлган кимсалар каби бўлурми?” Яъни жаннатийлар дўзахийлар каби бўлмайди. Шундан олдин келган оят ҳам ушбу оятга қиёс қилинади.
“Унинг остидан анҳорлар оқади, мевалари доимийдир”. Яъни жаннатнинг мевалари доимий бўлиб, асло тугаб қолмайди. Улар дунё мевалари ва унинг неъматларига ўхшамайди. Дунё меваларининг ҳар қандай тури вақти билан тугаб қолади. Шунинг учун ҳам Аллоҳ таоло охират жаннатининг мевалари ва ундаги жамики неъматлар узлуксиз, доимий эканини ҳамда кофирларга охиратнинг азоби ҳам бардавом эканини хабар қилди.
“Ва соялари…” Аллоҳ таоло жаннатнинг сояси ҳам узлуксиз экани, унда ботиши билан сояси ҳам йўқоладиган қуёш бўлмаслигини баён этиб, ундаги барча неъматларнинг давомийлиги ва манфаатли бўлишини билдирди. Сояда манфаат бор, лекин зарар йўқ, қуёшда эса фойда билан бирга зарар ҳам бордир. Худди шундай, дунё ҳаётида барча нарсаларда фойдали тарафлари билан бирга зарарли жиҳатлар ҳам бўлади. У неъматлар келиши вақти билан тўхтаб, завол топади. Аллоҳ таоло охиратдаги соя, жаннатдаги барча неъматлар зарарсиз, узлуксиз, боқий бўлишини ва улар дунёдаги сояга ва неъматларга ўхшамаслигини хабар қилди.
“Шу тақво қилганларнинг оқибатидир. Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”. Яъни кофирларнинг жазоси дўзахдир. Бу оят нинг зоҳирини эътиборга оладиган бўлсак, гўзал оқибат ширкдан сақланганларга бўлиши айтилди. Чунки Аллоҳ таоло кофирларнинг оқибати дўзах эканини зикр қилди. Яъни улар нинг оқибати, жазоси дўзахдир. Жаннат эса ширкдан сақланганларнинг мукофотидир.
“Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”. Яъни кофирларнинг жазоси дўзахдир. Ёки ушбу иборанинг маъноси: “Тақво қилганлар нинг оқибати жаннатдир, кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”.
Муфассирлардан баъзилари Аллоҳ таолонинг “Бу тақво қилганларнинг оқибатидир” оятининг маъносини бундай баён қилади: “Уларнинг амаллари, яхшиликларининг оқибати жаннатдир. Аллоҳ таолонинг ягоналигига куфр келтирган кимсалар амалларининг оқибати эса дўзахдир”.
Имом Абу Мансур МОТУРИДИЙнинг “Таъвилотул Қуръон” асаридан
Абдулатиф АЛЛОҚУЛОВ таржима қилди.
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 9-сонидан
http://hidoyatuz.taplink.ws
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 