Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
25 Август, 2026   |   12 Рабиъул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:17
Қуёш
05:42
Пешин
12:25
Аср
17:10
Шом
19:12
Хуфтон
20:32
Bismillah
25 Август, 2026, 12 Рабиъул аввал, 1448
Мақолалар

Бетгачопарлик – кибрнинг нишонаси

09.04.2026   12435   3 min.
Бетгачопарлик – кибрнинг нишонаси

Автобусда кетар эканман, ёш йигит ва кекса киши ўртасидаги жанжал диққатимни тортди. Афтидан мўйсафид йигитчанинг ўзини беадабларча тутишига эътироз билдирган ва бу тортишувга сабаб бўлган эди. Ўсмир чолга қараб: “Мен билан ишингиз бўлмасин, насиҳатингизни уйга бориб невараларингизга қилинг”, деб гап қайтарар, қария: “Болам, одобни ўрган, жамоат жойида юриш-туришингга, оғзингдан чиқаётган гап-сўзга эътиборли бўл”, дерди. Баҳсга атрофдагилар ҳам аралашиб, йигитчани инсофга чақиришди, аммо у гапдан қолай демасди. Автобус бекатга тўхтагач, чол: “Ҳайф сенга шунча гап”, деганча қўл силтаб тушиб кетди ва ўсмир ҳам ортидан бир нималар деди.

Ўйланиб қоласан: бу йигитча ўз ота-онасига ҳам шундай муомала қилармикан? Бунга шубҳа йўқ. Чунки бегоналарни ҳурмат қилмайдиган киши ўз яқинларига ҳам шундай муносабатда бўлади. Бу унга ёшликдан тўғри тарбия берилмагани, одоб ўргатилмаганининг оқибатидир. Энди эса ушбу хатони тўғрилаш анча мушкулот туғдиради.

Тан олиш керак, бугунги кунда айрим ёшлар орасида бетгачопарлик, гап қайтариш, катталарга ҳурматсизлик каби ҳолатлар кузатилмоқда. Бу эса нафақат оила, балки бутун жамият Бетгачопарлик – кибрнинг нишонаси маънавияти учун хавф туғдиради.

Бетгачопарлик фақат қўполлик эмас, балки қалбдаги кибрнинг нишонасидир. Катта киши сўзлаётганда гап қайтариш, овозни баланд қилиш, юзни буриш, телефондан бош кўтармаслик, масхараомуз кулиш – ўзига бино қўйишнинг энг юқори кўриниши. Унутмаслик лозим, аввалига “оддий ҳолат”дек туюлган бу ҳаракатлар аста-секин хулқ-атворга айланади.

Тасаввур қилинг: ота ўғлига мулойимлик билан насиҳат қилмоқда. Фарзанд эса қўлида телефон, кўзи экранда. Панд-насиҳатни эшитгиси келмай, “Ҳа, бўлди-да!” деб жеркийди. Отанинг қалби оғрийди. Энг оғир ҳолат – ота-онага нисбатан қаттиқ сўз ишлатиш. Бу нафақат одобсизлик, балки оғир гуноҳдир.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Кичикларимизга меҳрибон бўлмаганлар, катталаримиз ҳақини билмаганлар биздан эмас”, деганлар (Имом Бухорий ривояти).
Демак, катталарни ҳурмат қилиш – оддий ахлоқий талаб эмас, балки иймон белгисидир.

Бугунги кунда ачинарли бир ҳолатга гувоҳ бўляпмиз. Яъни ижтимоий тармоқларда айрим “вайн”чилар катта ёшли инсонларни масхаралаш, уларга қўпол ҳазиллар қилиш орқали обуначиларини кўпайтириш пайида. Бу эса ёшлар тарбиясига салбий таъсир кўрсатмоқда. Оқибатда айрим йигит-қизлар бегоналар тугул, ўз ота-онасининг ҳам юзига тик қараш, уларни муҳокама қилишгача боришяпти.

Кўпинча ёшларнинг бундай қилмишига арзимас камчиликдек қараймиз. Аммо унинг оқибатлари жиддийдир. Яъни бундай одобсизлик ота-она розилигидан маҳрум бўлиш, одамлар орасида ҳурматни йўқотиш, яқинлар билан муносабатларнинг совиши, бу қилмишнинг келажакда фарзандлардан қайтишига олиб келиши мумкин. Оилада яхши ахлоқий муҳитни кучайтирмас, фарзандларга кичиклигидан катталарга ҳурмат кўрсатишни ўргатмас, бу борада уларга намуна бўлмас, телефон ва интернетдан фойдаланишларини назорат қилмас эканмиз, бундай аянчли оқибатларнинг олди олинмайди.

Эсдан чиқармайлик, ёшлик – фақат фахр ё ғурур эмас, камтарлик давридир. Кимки ўз камолотига интилса, ҳусни хулқ, одобни маҳкам тутади. Камолотга пойдевор эса навқиронлик фаслида қўйилади.

Тўлқин ШЕРНАЕВ

Мақолалар
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Камерада нафақат тарих, балки Бухоронинг бугунги қиёфаси ҳам акс этмоқда

25.08.2026   13504   5 min.
Камерада нафақат тарих, балки Бухоронинг бугунги қиёфаси ҳам акс этмоқда

Баъзи шаҳарларни китобдан ўқиб танимайсиз — уларни кўриш, ҳис қилиш, кўҳна деворларига боқиш, тор кўчаларидаги тарих нафасини туйиш керак. Бухоро дунёдаги ана шундай бетакрор, ғаройиб шаҳарлардан бири ҳисобланади.

Минг йиллик тарих, ноёб меъморий обидалар, қадимий ҳунармандчилик ва бой маданий мерос уйғунлашган Бухоро бугун нафақат сайёҳларни ўзига чорламоқда, балки замонавий медиа имкониятлари орқали дунё аудиториясига янада кенг танитилмоқда.

Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан мамлакатимизда туризмни иқтисодиётнинг стратегик йўналишларидан бирига айлантириш, Ўзбекистоннинг бой тарихий-маданий меросини жаҳонга кенг тарғиб қилиш, хорижий сайёҳлар оқимини кўпайтириш ва ҳудудларнинг туристик салоҳиятидан самарали фойдаланиш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда.

Ана шу эзгу мақсадларнинг мантиқий давоми сифатида Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитаси кўмагида Малайзиянинг “Universiti Teknologi MARA” олий таълим муассасаси Санъат, дизайн ва медиа факультетининг талаба ҳамда ўқитувчиларидан иборат 18 кишилик ижодий гуруҳ Бухоро вилоятида бўлди, хабар бермоқда ЎзА.

Малайзиялик ижодкорларнинг Бухорога ташрифи оддий туристик сафардан кўра кенгроқ мазмун касб этди. Уларнинг асосий мақсади — Бухоронинг бой тарихий-маданий мероси, қадимий обидалари, бетакрор меъморий муҳити ва туристик салоҳиятини замонавий медиа платформалар орқали халқаро аудиторияга етказишдан иборат бўлди.

Ижодий гуруҳ вакиллари шаҳарнинг ҳар бир манзилидан ўзига хос сюжет излади. Улар учун асрлар силсиласида қад ростлаган обидалар шунчаки тарихий ёдгорлик эмас, балки замонавий авлодга сўзлаб берилиши лозим бўлган улкан тарихий ҳикояга айланди.

Малайзиялик ёш фотограф ва дизайнерлар Арк қўрғони, Лаби Ҳовуз ансамбли, Пойи Калон мажмуаси, қадимий савдо тоқлари, Исмоил Сомоний мақбараси, Чашмаи Аюб каби кўп асрлик тарихдан дарак берувчи масканларда тасвирга олиш ишларини олиб борди.

Шунингдек, ижодкорлар Бухоронинг анъанавий ҳунармандчилик марказларига ташриф буюриб, усталарнинг меҳнати, миллий санъат намуналари, қадимий касбларнинг авлоддан-авлодга ўтиб келаётган жараёнларини ҳам объектив орқали муҳрлашди.

Бугун ахборот макони жадал ўзгараётган бир пайтда бирор мамлакат ёки шаҳар ҳақида тасаввур уйғотишнинг энг таъсирчан воситаларидан бири — сифатли визуал контент. Шу маънода, ташриф давомида тайёрланган фото ва видеоматериаллар “storytelling” — воқеани таъсирчан ҳикоя қилиш услубида яратилгани билан аҳамиятлидир. Зеро, бир суратда Бухоронинг кўҳна гумбази, яна бир кадрда ҳунарманднинг моҳир қўллари, бошқа бир лавҳада эса қадимий кўчалардаги ҳаёт акс этиши мумкин. Бу тасвирлар орқали Бухоро ҳақидаги маълумот оддий матндан кўра, таъсирчанроқ тарзда миллионлаб инсонларга етиб бориши мумкин.

Ижодкорлар томонидан яратилган контентлар ижтимоий тармоқлари ҳамда YouTube платформаси орқали намойиш этилиши режалаштирилган. Бу эса Бухоронинг туристик салоҳиятини, аввало, Жануби-Шарқий Осиё мамлакатлари аудиториясига кенг тарғиб қилиш учун муҳим имкониятдир.

Бундай халқаро ижодий ташрифлар Бухоронинг туристик брендини янада кучайтириш, хорижий аудиторияда шаҳар ҳақида янги ва жозибадор тасаввур уйғотишга хизмат қилади.

Энг муҳими, бу жараёнда Бухоро тарихи музейларда қолиб кетмаяпти. У замонавий технологиялар, ижтимоий тармоқлар ва ижодкорлар нигоҳида янги авлодга етказилмоқда.

Бухоронинг қадимий кўчаларида олинган ҳар бир кадр, ҳунарманд қўлидан чиққан ҳар бир буюм, обидалар бағрида акс этган ҳар бир лавҳа дунёнинг турли бурчакларидаги инсонларни “Бу қандай шаҳар?”, “Унинг тарихи қандай?”, “Мен ҳам бу жойни кўришни истайман” деган қизиқишга чорлаши мумкин. Бу эса туризм тарғиботининг энг таъсирчан кўринишларидан биридир.

Малайзиялик талаба ва устозларнинг Бухорога ташрифи яна бир муҳим жиҳати билан аҳамиятли. Турли маданият ва таълим мактабларига мансуб ёш ижодкорлар Бухоро мисолида Шарқ ва Жануби-Шарқий Осиё маданиятлари ўртасида янги ижодий кўприк яратди. Бу нафақат туризм, балки маданий дипломатия, таълим ва ижодий ҳамкорлик учун ҳам янги имкониятларни очади.

Бугун Бухоронинг кўҳна обидаларига қараётган малайзиялик ёш фотографнинг камерасида нафақат тарих, балки Ўзбекистоннинг замонавий қиёфаси ҳам акс этмоқда. Эртага ушбу тасвирларни кўрган минглаб ёшлар Бухорони ўзлари учун янги, қизиқарли ва албатта бориб кўришга арзийдиган манзил сифатида кашф этишлари мумкин. Шу боис, бу ташрифни бир неча кунлик ижодий сафар эмас, балки Бухородан дунёга йўл олган улкан визуал ҳикоянинг бошланиши, дейиш мумкин. Зеро, тарихни асраш — уни келажак авлодга етказишдир. Туризмни ривожлантириш эса ана шу тарихни дунёга танитиш билан чамбарчас боғлиқ.

Ўтмишда Бухоро карвонлар йўли орқали дунё билан боғланган эди. Бугун эса унинг тарихи камералар, ижтимоий тармоқлар ва рақамли платформалар орқали бутун дунёга тарқалмоқда. Энг муҳими, бу жараён давлатимиз раҳбари ташаббуслари асосида юртимизнинг туристик салоҳиятини жаҳонга кенг тарғиб этиш, Ўзбекистонни янада жозибадор ва рақобатбардош туристик маскан сифатида намоён этиш йўлидаги эзгу ишларга муносиб ҳисса бўлиб қўшилади.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари