Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
01 Сентябр, 2026   |   19 Рабиъул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:26
Қуёш
05:49
Пешин
12:23
Аср
17:01
Шом
19:00
Хуфтон
20:19
Bismillah
01 Сентябр, 2026, 19 Рабиъул аввал, 1448

Дажжол - моддият фитнаси

16.04.2026   14655   3 min.
Дажжол - моддият фитнаси

Доктор Мустафо Маҳмуднинг «Шубҳадан имон сари саёҳатим» китобидаги «Масиҳ Дажжол» (المسيح الدجال) боби анъаний диний қарашлардан фарқли ўлароқ, ушбу тушунчага рамзий ва фалсафий маъно юклайди. Муаллиф Дажжолни шунчаки бир шахс эмас, балки маълум бир дунёқараш ва давр руҳи сифатида таҳлил қилади.

Масиҳ Дажжол
Биз Дажжол ҳақида гапирганда, кўз олдимизга афсонавий бир маҳлуқ келади. Бироқ, агар биз унинг сифатларига теранроқ назар солсак, Дажжол бу - "Материал дунёнинг илоҳийлаштирилиши" эканини англаймиз.
Дажжолнинг бир кўзи кўр, деб тасвирланади. Бу жуда рамзий маънога эга: у борлиққа фақат бир кўз билан — моддият кўзи билан қарайди. У фақат кўринадиган, ушланадиган ва ўлчанадиган нарсаларга ишонади. Унинг руҳий дунёни кўрадиган "иккинчи кўзи" кўрдир.

Дажжол бу - моддият фитнаси
Дажжол замонида у одамларга жаннат ва дўзахни таклиф қилади, дейилади. Унинг "жаннати" — бу чексиз истеъмол, моддий роҳатлар ва шаҳватлардир. Унинг "дўзахи" эса — моддий маҳрумият ва қашшоқликдир. Бугунги куннинг реклама ва истеъмол маданияти худди шу ишни қилаётган йўқми? Инсонни фақат моддий етишмовчилик билан қўрқитиб, уни маънавиятдан узиб қўйиш — Дажжолнинг асосий қуролидир.

Фан ва сеҳр
Дажжол ўликларни тирилтиради, ердан хазиналарни чиқаради ва булутларга буйруқ беради, деб айтилган. Агар бугунги илмий тараққиётга назар солсак, фан худди шу "мўъжизаларни" кўрсатмоқда. Лекин бу фан агар имонсиз ва ахлоқсиз бўлса, у Дажжолга хизмат қиладиган сеҳрга айланади. У инсонни Ер юзининг "худоси" деб эълон қилади ва уни Охиратдан чалғитади.

Дажжолнинг пешонасидаги ёзув
Ривоятларда унинг пешонасига "Кофир" деб ёзилган бўлиши ва уни фақат мўминлар ўқий олиши айтилади. Бу дегани, Дажжол ўзини жуда жозибали, маданиятли ва илғор қилиб кўрсатади. Уни тил билан эмас, балки қалб билан таниш керак. Кимнинг қалбида имон нури бўлса, у материал дунёнинг бу алдамчи ялтироқлиги ортидаги маънавий ҳалокатни кўра олади.

Дажжолга қарши нажот
Дажжол фитнасидан нажот топиш — бу борлиққа икки кўз билан қарашдир. Ҳам илм (моддият), ҳам имон (руҳият) кўзи билан. Фақат моддиятга берилиш инсонни "бир кўзли" Дажжолга айлантиради. Ҳақиқий мўмин эса дунёни ислоҳ қилади, лекин унга қалбини бермайди.

Хулоса
Мустафо Маҳмуд учун Дажжол — бу руҳиятдан мосуво бўлган, фақат ерга, қоринга ва нафсга боғланган "Материал Цивилизация"нинг тимсолидир. Унга қарши кураш — қурол билан эмас, балки қалбни имон ва маърифат билан тўлдириш орқали бўлади.


Ҳомиджон қори ИШМАТБЕКОВ

Бошқа мақолалар
Янгиликлар

«Асрларни бирлаштирувчи мерос»: медиафорумда Қуръон, қўлёзмалар ва сунъий интеллектга оид лойиҳалар тақдим этилади

26.08.2026   29132   2 min.
«Асрларни бирлаштирувчи мерос»: медиафорумда Қуръон, қўлёзмалар ва сунъий интеллектга оид лойиҳалар тақдим этилади

 «Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ — янги кашфиётлар» Халқаро медиафорумининг учинчи ялпи сессияси 26 август куни «Асрларни бирлаштирувчи мерос. Ислом цивилизациясининг маънавий мазмун-моҳияти» мавзусида бўлиб ўтмоқда. Сессияда Қуръон мероси, қадимий қўлёзмалар, хаттотлик, ҳужжатли кино ҳамда тарихий манбаларни ўрганишда сунъий интеллектдан фойдаланиш масалалари ўрин олган, хабар бермоқда iccu.uz.

Асосий лойиҳалардан бири — «114 Қуръон: ислом олами хаттотлигининг 114 дурдонаси» бўлади. Уни Mueller & Schindler нашриёт уйи вице-президенти Александр Вильгельм тақдим этди. Шунингдек, сессияда «Катта Лангар Қуръони: ҳақиқат ва афсоналар» халқаро лойиҳаси тақдимоти бўлиб ўтди. Уни Ислом цивилизацияси маркази илмий котиби Рустам Жабборов тақдим қилди.

Санкт-Петербург ҳужжатли фильмлар студияси бош директори Алексей Тельнов «Ягона тарихий мерос саҳифалари» лойиҳаси доирасида яратилган «Масжид» фильмининг трейлерини намойиш этди. Исломшунос ва маданият арбоби Кетлин Гёбель иштирокчиларни «Аллоҳнинг 99 исми: Унинг гўзал исмлари орқали Яратганни англаш» ноширлик лойиҳаси билан таништирди.

Алоҳида блок янги технологияларга бағишланади. Сбербанк Истиқболли технологияларни ривожлантириш бошқармаси ижрочи директори Владимир Кох ҳамда Ислом цивилизацияси маркази профессори, бош илмий ходими Зоҳидулло Мунавваров «Сунъий интеллект — қадимий қўлёзмаларни ўқишнинг рақамли калити» лойиҳасини тақдим этади. Дастурдан, шунингдек, «Пайғамбарнинг фазилатлари» китоби ва «Ўзбекистон тарих харитасида: империялар, цивилизациялар, даврлар» лойиҳаси ҳам ўрин олган.

Халқаро мунозара «Жаҳолатдан маърифат сари: стереотиплар ва исломофобияни бартараф этишда медианинг ўрни» мавзусида ўтказилади. Унда Ислом ҳамкорлик ташкилоти, шунингдек, Жазоир, Уммон, Покистон, Саудия Арабистони, Ироқ, Мали ва Ўзбекистоннинг давлат ва халқаро оммавий ахборот воситалари вакиллари иштирок этади.

Бундан ташқари, Ўзбекистон Журналистлар уюшмаси раиси Шуҳрат Ориф «Журналистикада тарих ва сунъий интеллект: меросни онлайн маконда қандай сақлаш мумкин?» лойиҳасини, Ислом цивилизацияси маркази медиа бўлими раҳбари Ўктам Усманов эса «Ўзбекистонни дунёга машҳур қилган олимлар» китобини тақдим этади. Сессия «Дунё Қуръони: хаттотлик анъаналаридан — келажак мероси сари» тақдимоти билан якунланади. Ислом цивилизацияси маркази ҳузуридаги Хаттотлик мактаби директори Ҳабибулло Солиҳ турли мамлакатлар ва ислом хаттотлик мактаблари анъаналарини бирлаштирувчи ноёб Қуръонни яратиш бўйича хаттотлар ўртасидаги Жаҳон танловини эълон қилади.
 
Форумнинг асосий майдони Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази бўлади. Унда деярли 50 мамлакатдан медиа ва экспертлар ҳамжамиятининг 300 нафар вакили — медиакомпаниялар, ахборот агентликлари ва телеканаллар раҳбарлари, журналистлар, продюсерлар, олимлар ҳамда креатив индустрия мутахассислари иштирок этади.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари