Қуръони каримнинг Анфол сураси 60-оятида:
﴿وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ﴾
“Улар учун имконингиз борича (ҳарбий) куч ва отлиқ бўлинмаларни тайёрлаб қўйингиз!” деб отлар зикр қилинади.
Ушбу оятдан маълум бўладики, отда юришни ўрганишга алоҳида эътибор қаратилган. Отлар қадимдан инсон ҳаётида оғирини енгил, узоғини яқин қилувчи, жангларда эса муҳим восита ҳисобланган. Шунинг учун, ҳадиси шарифларда ҳам от минишни ўрганиш ва унда чопишга кенг тарғиб қилинган. Араблар аввалдан чавандозлик билан машҳур бўлганлар. Улар фарзандларини саккиз ёшга тўлмасданоқ от минишни ўргатганлар. Ислом дини ёйилгач, бу одатни янада кенгроқ тарғиб қилинди.
Ибн Умар розияллоҳу анҳу айтадилар: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Аллоҳ таолога ўйинларингизнинг яхшиси отда чопиш, камондан ўқ отиш ва аҳлларингиз билан ўйнашишингиздир”, деганлар.
Бошқа бир ҳадисда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам: “От мининглар. Чунки бу отангиз Исмоил алайҳиссаломнинг меросидир”, деганлар. У зот ўзлари эгарсизотни бошқариш ва чопишда моҳир бўлганлар. Баъзан саҳобалари билан отда ҳам туяда ҳам мусобақалашиб турардилар.
Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Азбоъ деган туялари бўлиб, унда мусобақалашардилар. Бу туядан ўзадигани йўқ эди.Набий соллаллоҳу алайҳи васалламунинг устида ўтирганларида бир аъробий келиб, ундан ўзиб кетди. Бу ҳолат мусулмонларга оғир ботди. Шунда, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Аллоҳнинг дунёдаги нарсаларни кўтариши ва тушириши бордир”, дедилар (Имом Бухорий ривояти).
Ушбу ҳадисдан уловларда мусобақалашиш жоизлиги, мусобақалашганда кимдир ютиб, кимдир ютқазса, атрофдагилар ортиқча безовталанмаслиги ва ҳар қандай пешқадам ютқазиши мумкинлиги тушунилади.
Ҳазрат Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу турли шаҳарларга мактуб жўнатганда, унда: “Фарзандларингизга сузишни ва чавандозликни ўргатинглар”, деб ёздирар эдилар.
Амр ибн Осс розияллоҳу анҳу Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу халифалик даврларида Миср волийси бўлганлар вау ерда кўплаб чавандозлик мусобақаларини ўказганлар.
Отда чопишкишининг жисмоний жиҳатдан чиниқиб, бақувват бўлишида муҳим воситадир. Унда инсон саломатлигига кўплаб фойдалар бор. Жумладан:
1. Отда чопиш очиқ ҳавода бўлгани туфайли нафас олиш тизимини яхшилайди.
2. Юрак уруши тезлигини меъёрига келтириб, танани кислород билан тўйинишини таъминлайди.
3. Танадаги қон айланиш тизимини яхшилайди.
4. Асаб тизими фаолиятини мўътадиллаштиради ва инсоннинг диққатини жамлаб ҳушёрлигини оширади.
5. Тана мускуллари қуввати ортади.
Доктор Саййид Муҳаммад Абдуннабий айтади: “Германияда ўтказилган тадқиқотлар натижасидан маълум бўлишича, отда юриш бел, бўғимлардаги оғриқни кетказади ва қад-қоматдаги нуқсонларни баратараф этади”.
"Исломда саломатлик" китобидан
Муҳаммад Зариф Муҳаммад Олим ўғли
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Савол: Азон дуосини ҳар ким ўзи қиладими ёки имом ё муаззин ўқиса, бошқалар омин деб турадими? Чунки бу ҳолат турли жойларда турлича экан.
Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Азонга жавоб бериш, дуоларини қилиш шариатимизда жорий этилган ва ҳар бир шахс айтиши керак бўлган зикр ҳисобланади. Ҳожатхонага кириш ва чиқишдаги, тонгги ва кечки дуолар ҳам шу туркумдаги зикрга киради. Яъни ҳар бир шахс алоҳида қилиши афзал саналади. Шу боис ҳам айрим фуқаҳолар азон тугагач, унинг дуосини муаззин ҳам, эшитувчи ҳам ўқийди, деганлар. Шуни унутмаслик лозимки, бу ишнинг асоси фарз ёки суннат амалга эмас, балки афзалликка бориб тақалади.
Агар қавмдан кўпчилик азон дуосини билмаса, имом ёки муаззин бир муддат таълим учун баланд овозда ўқиб туришида гуноҳ йўқ, лекин доимий равишда баланд овозда бир киши ўқиб беришни одат қилиб олмаслик тавсия қилинади. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази
Азон дуоси: Аллоҳумма, Робба ҳазиҳид даъватит тааммати вас-солатил қоимати ати Муҳаммаданил василата вал фазилата вабъасҳу мақомам маҳмудан аллазий ваъадтаҳ