Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
17 Сентябр, 2026   |   6 Рабиъус сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:45
Қуёш
06:05
Пешин
12:18
Аср
16:40
Шом
18:33
Хуфтон
19:49
Bismillah
17 Сентябр, 2026, 6 Рабиъус сони, 1448

Ростгўйлик – Аллоҳнинг қиличи

06.05.2026   14756   3 min.
Ростгўйлик – Аллоҳнинг қиличи

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Сидқ ва унинг улуғлиги ҳақида машойих кўпгина қимматли сўзлар айтган эканлар, улардан баъзиларини келтириб ўтамиз.


1. Шақиқи Балхий қуддиса сирруҳу шундай дейдилар:

“Содиқ муриднинг ҳоли хурмо экиб, мева ўрнига тикан  ўсиб қолмасайди, деб хавотирда юрган одамга ўхшайди. Ёлғончи муриднинг ҳоли эса, тиканли бута экиб, хурмо беришини кутаётган одамга ўхшайди”.


2. Абул Фатҳ ал-Мосулий қуддиса сирруҳудан сидқ ҳақида сўраганларида, қўлларини темирчининг ўчоғига суқиб, ундан ловуллаган темир бўлагини олдилар, сўнг кафтларига қўйдиларда: “Сидқ мана будир!” дедилар.


3. Шунингдек, айтилибди: “Содиқ, ўзини ўлимга ҳозирлаган кишидир, у мабодо бирор бир сири очилиб қолгудай бўлса ҳам, ҳижолатда қолмаслигига ишонади”. Чунончи  Аллоҳ бу ҳақда марҳамат этибди:

“Агар (даъволарингизда) ростгўй бўлсангизлар ўлимни орзу қилинглар-чи?!” (Жума сураси, 6-оят).

Агар банда ўз ўлимига тайёргарлигида холис, самимий бўлса, ажалнинг қай вақтда келиши уни хавотирга солмайди, чунки Аллоҳ олдида уни хижолатга қолдирадиган ҳеч бир нарса йўқлигига ишонади.       


4. Зуннуни Мисрий қуддиса сирруҳу айтадилар:

“Сидқ – Аллоҳнинг қиличи, нимада синаб кўрилмасин, ҳаммасини кесади”.
 

5. Шунингдек, бир олим:

“Ким доимий бажарилишга буюрилган зиммасидаги фарзини адо этмас экан, бажарилиши маълум вақтларда белгиланган, фарз ибодатларини ҳам Аллоҳ қабул қилмайди”, деб айтганида, Ўша олимдан:

“Доимий фарз” ўзи нима, деб сўрабдилар. У олим: “Тўғрилик”, деб жавоб берибди.


 6. Бошқа бир солиҳ шундай деган экан:

“Ёлғончининг аломати, уни ундан талаб қилмасаларда ҳадеб бўлар-бўлмасга қасам ичаверишидир”.


7. Шунингдек, айтилибди:

“Хушомадчи одам сидқни, ростликни ҳидини ҳам тотмайди. У хоҳ ўзига хушомад қилсин, хоҳ ўзгага, буни асло фарқи йуқ”.

Аллоҳнинг Қуръони каримдаги: “Эй иймон келтирганлар, Аллоҳга тақво қилинглар ва содиқлар ила бирга бўлинглар!” деган сўзини (Тавба сураси, 119-оят) қуйидагича шарҳлаган эканлар: “Эй Аллоҳга имон келтирган аҳли китоблар, бу дунёда содиқ бўлган мусулмонлар билан бирга бўлингиз, ёхуд имонингизни ҳақ ва  тўғри бўлган, Ислом дини билан ислоҳ қилишга эришсангиз, эртага жаннатда ҳам ҳақиқий, ростгўй, сиддиқлар билан бирга бўласиз”.

Илоҳиёт олимлари шундай деган эканлар:

“Сидқ – тўғрилик бу тариқатдаги ҳол мақомининг энг олий даражасидир. Бу дегани шуки, инсоннинг ички оламидаги кайфияти ва ташқи кўринишдаги кайфияти хоҳ одамлар ичида бўлсин, хоҳ танҳолик ҳолида бўлсин, умуман бир-биридан фарқ қилмаслиги лозим. Бу жуда ҳам нодир ва камдан кам учрайдиган ҳолдир”.

Сидқ – тўғрилик худди одамнинг сўзида бўлгани каби унинг руҳий ва маънавий ҳолида ҳам бўлади. Сидқнинг мана шу кўриниши унинг энг мукаммал шаклидир.


“Ахлоқус солиҳийн” (Яхшилар ахлоқи) китобидан
Йўлдош Эшбек, Даврон Нурмуҳаммад
таржимаси.

 

Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Халқаро ҳамкорликнинг янги йўналишлари — илмий кенгаш йиғилишида муҳокама қилинди

16.09.2026   12723   4 min.
Халқаро ҳамкорликнинг янги йўналишлари — илмий кенгаш йиғилишида муҳокама қилинди

Халқаро медиа майдонида йўлга қўйилаётган янги ҳамкорликлар ва илмий-маданий лойиҳалар Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг халқаро фаолиятини янги босқичга олиб чиқмоқда. Яқинда ўтказилган “Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ — янги кашфиётлар” халқаро медиафоруми доирасида бошланган ҳамкорликларнинг кейинги босқичи сифатида Париж шаҳридаги ЮНЕСКО Бош қароргоҳида махсус тақдимот, халқаро илмий-амалий конференция ва кўргазма ўтказиш режалаштирилган. Мазкур лойиҳаларнинг натижалари ва уларга тайёргарлик жараёни Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази Илмий кенгашининг навбатдаги йиғилишида муҳокама қилинди.


Йиғилишда Илмий кенгаш аъзолари, олим ва тадқиқотчилар ҳамда тегишли йўналишлар учун масъул ходимлар иштирок этди.


Унда дастлаб халқаро медиафорумнинг натижалари таҳлил қилинди. Қайд этилганидек, мазкур форум Марказнинг халқаро ахборот ва илмий майдондаги фаолиятини кенгроқ намойиш этиш, хорижий журналистлар, медиа экспертлар, олим ва тадқиқотчилар билан янги профессионал алоқаларни йўлга қўйиш учун муҳим мулоқот майдони бўлди.


Форум давомида Марказнинг илмий-тадқиқот салоҳияти, Ўзбекистон ҳудудида шаклланган исломий илм-фан ва маданият мероси, шунингдек, ушбу меросни замонавий медиа воситалари орқали халқаро аудиторияга етказиш имкониятлари юзасидан фикр алмашилди. Хорижий ОАВ вакилларининг Марказ фаолиятига билдирган қизиқиши ҳамда ўзаро мулоқотлар келгусидаги ҳамкорликлар учун янги имкониятларни шакллантиргани таъкидланди.


Шу муносабат билан форум доирасида йўлга қўйилган алоқаларни изчил давом эттириш, халқаро ва маҳаллий оммавий ахборот воситалари билан тизимли ҳамкорликни йўлга қўйиш, Марказнинг илмий лойиҳалари ва тадқиқотларини халқаро аудиторияга кенгроқ етказиш бўйича келгусидаги вазифалар белгилаб олинди.


Илмий кенгаш йиғилишида Марказнинг халқаро илмий-маданий ҳамкорлигини янги босқичга олиб чиқишга қаратилган истиқболли лойиҳалардан бири — Париж шаҳридаги ЮНЕСКО Бош қароргоҳида ўтказилиши режалаштирилаётган махсус тақдимот, халқаро илмий-амалий конференция ва кўргазма лойиҳасига тайёргарлик масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.


Мазкур тадбирлар орқали Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан бунёд этилган Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказининг илмий-тадқиқот фаолияти, мамлакат ҳудудида шаклланган илм-фан, маърифат, маданият ва тарихий мероснинг жаҳон цивилизацияси тараққиётидаги ўрнини халқаро илмий жамоатчиликка кенгроқ танитиш мақсад қилинган.


Айни пайтда лойиҳа доирасида халқаро олим ва тадқиқотчиларни тадбирларга жалб этиш, илмий муассасалар, халқаро ташкилотлар билан ҳамкорликни йўлга қўйиш, тақдимот ва конференция дастурини шакллантириш, шунингдек, кўргазма экспозицияларини илмий ва мазмун жиҳатдан тайёрлаш бўйича ишлар олиб борилмоқда.


Имом Мотуридий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори Комилжон Шермуҳаммедов Париждаги тадбирларга тайёргарлик жараёни ҳақида маълумот берди:

“Франциядан 50 га яқин олим ва тадқиқотчига таклифномалар юборилган. Шунингдек, бошқа халқаро ташкилотлар ва илмий муассасалар вакилларини жалб этиш бўйича ҳам тегишли ишлар амалга оширилмоқда.

Тадбирнинг яна бир муҳим қисми — ЮНЕСКО Бош қароргоҳида ташкил этиладиган кўргазма лойиҳаси. Беш экспозициядан иборат кўргазма орқали Ўзбекистон ҳудудида шаклланган илм-фан, маданият ва тарихий мероснинг муҳим жиҳатларини халқаро жамоатчиликка намойиш этиш режалаштирилган. Кўргазма учун 35 та муҳим артефакт ва 200 га яқин қадимий китоб, шунингдек, тарихий обидалар макетларини тақдим этиш бўйича ишлар олиб борилмоқда”.


Илмий кенгаш аъзолари томонидан мазкур лойиҳаларнинг мазмун-моҳияти, илмий асосланганлиги ва уларни халқаро аудиторияга тақдим этиш усуллари юзасидан ҳам фикр алмашилди.


Хусусан, кўргазма экспозицияларини шакллантиришда тарихий манбаларнинг илмий қиймати, артефактларнинг тарихий аҳамияти ва уларнинг Ўзбекистон ҳудудидаги ислом цивилизацияси тараққиёти билан боғлиқ жиҳатларини аниқ ва ишончли маълумотлар асосида ёритиш муҳимлиги қайд этилди.


Шунингдек, халқаро аудиторияга тақдим этиладиган материалларда Ўзбекистон заминида юзага келган илмий мактаблар, буюк алломаларнинг жаҳон илм-фани ва маданияти ривожига қўшган ҳиссаси ҳамда бугунги кунда ушбу илмий-маърифий меросни ўрганиш ва оммалаштириш борасида амалга оширилаётган ишлар кенг қамраб олиниши зарурлиги таъкидланди.


Йиғилиш якунида халқаро медиафорумда эришилган натижаларни амалий лойиҳалар билан давом эттириш, хорижий ОАВ ва илмий муассасалар билан ҳамкорликни янада кенгайтириш, Париж шаҳридаги ЮНЕСКО Бош қароргоҳида ўтказилиши режалаштирилган тадбирларга тайёргарлик ишларини юқори савияда ташкил этиш ҳамда Марказнинг илмий-тадқиқот фаолияти ва Ўзбекистоннинг бой исломий илмий-маданий меросини халқаро миқёсда кенг тарғиб қилиш бўйича тегишли вазифалар белгилаб олинди. 

 

iccu.uz

Халқаро ҳамкорликнинг янги йўналишлари — илмий кенгаш йиғилишида муҳокама қилинди
Ўзбекистон янгиликлари