Савол: Маййитни қабрга қўяётганда “Ала миллати Расулиллаҳ” дейилади. Шуни “Ала уммати Расулиллаҳ”, дейиш керак эмасми? Чунки Қуръони каримда “Миллати Иброҳим” деб, яъни “миллат” сўзи Иброҳим алайҳиссаломга нисбатланиб келади.
Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Маййитни қабрга қўйишда “Бисмиллаҳ ва ала миллати Расулиллаҳ” дейилади. “Ала уммати” дейилмайди.
Бу ибора ҳадиси шарифларда шу лафзлар билан келган. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ва саҳобаи киромлар розияллоҳу анҳум маййитни қабрга шундай деб қўйганлар.
Бу ердаги “миллат” сўзидан этник келиб чиқиши бир бўлган инсонлар гуруҳи тушунилмайди. Балки дин, шариат, йўл деган маънолар назарда тутилади.
Бу ҳақида Абу Мансур Мотуридий раҳимаҳуллоҳ “Бисмиллаҳ ва ала миллати Расулиллаҳ” ибораси “Биз бу маййитни Аллоҳ таолонинг номи билан ҳамда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шариатига кўра дафн қилдик”, деган маънони англатади, деганлар. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази
Кеч ухлаш соғлиққа бир қанча хавф туғдиради.
Жигар ва бошқа аъзолар ўзини тиклай олмайди. Инсон организмидаги барча аъзолар тунда, айниқса, соат 22:00–02:00 оралиғида фаол тикланиш жараёнига киришади. Хусусан, жигар соат 23:00 дан кейин танани фаол тозалаш (детоксикация) вазифасини бажаради. Агар инсон у пайтда ухламаган бўлса, вазифа тўлиқ бажарилмайди. Бу эса чарчоқ, безовталик, тушкунликка олиб келади.
Гормонлар мувозанати бузилади. Уйқу вақтида, айниқса, соат 22:00–01:00 орасида ўсиш гормони (мелатонин ва соматотропин) ишлаб чиқарилади. Бу гормонлар иммунитетни кўтариш, тери ва ҳужайраларни тик лаш, стрессни камайтиришга хизмат қилади. Агар ухлаш кечикса, бу гормонлар кама йиб боради.
Ақлий фаолият сусаяди. Эътиборни жамлаш, эслаб қолиш қобилиятининг пасайиши айнан ўз вақтида ухламаслик билан боғлиқ. Оқибатда иш унумдорлиги ёмонлашиб, сифатли ўқишга ҳам салбий таъсир қилади.
Руҳий мувозанат бузилади. Соат 23:00 дан кейин ухлайдиган инсонларда депрессия, қўрқув, руҳий заифликлар кўп кузатилади.
Юрак уриш мувозанати ёмонлашади.
Сўнгги йилларда юракқон томир касалликлари ҳам кўпайиб, ҳам “ёшариб бормоқда”. Кам ва ўз вақтида ухламаслик юракни зўриқтириб, умрнинг қисқаришига сабаб бўлмоқда. Юракни даволаш учун ўз вақтида ухлаш керак.
Энг фойдали уйқу эса соат 22:00 дан 05:00 гача бўлади. Чунки айнан шу соатларда уйқу фазалари мукаммал кечади.
Интернет манбалари асосида тайёрланди.
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 8-сонидан
http://hidoyatuz.taplink.ws