27 Август, 2026, 14 Рабиъул аввал, 1448
27 Август, 2026, 14 Рабиъул аввал, 1448
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Шайх Собуний раҳимаҳуллоҳ (ваф. 1442 ҳижрий) бундай ёзади:
“Нурли Ислом шариатининг фазилатларидан бири шундаки, у аёлларга нисбатан зулмга чек қўйди. Жоҳилият даврида аёллар қул сифатида хорланган, мулк каби сотилган, қийматга эга бўлмаган ҳамда уларга ҳеч қандай ҳурмат кўрсатилмаган! Улар бир меросхўрдан бошқасига мулк каби ўтган. Агар эркак вафот этса, унинг қариндошлари унинг мол-мулки ва бойлигини мерос қилиб олганидек, хотинини ҳам мерос қилиб олишган.
Ислом бу зулмга барҳам берди. Аёлларнинг қадр-қиммати тикланди, уларнинг инсонийлиги тан олинди ва уларга ҳуқуқлар берилди, адолат тикланди. Бир сўз билан айтганда, уларга барча моддий ва маънавий ҳақларни тақдим этди”.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳу дедилар: “Жоҳилият давридаги одамлар ҳақида гапирадиган бўлсак, бир киши вафот этганида, унинг қариндошлари, яъни меросхўрлари унинг хотини устида кўпроқ ҳаққа эга эдилар. Агар улардан бирортаси хоҳласа, унга уйланарди, хоҳласа, уни турмушга берарди, хоҳласа, унга турмушга бермасдир. Уларнинг аёл устида ўз оиласидан кўра кўпроқ ҳақлари бор эди. Шунинг учун оят нозил бўлди:
“Эй, иймон келтирганлар! Сизларга аёлларни зулм-ла меросга олиш ҳалол эмас. Очиқ фоҳиша иш қилмасалар, берган нарсаларингизнинг баъзисини олиш учун уларни зўрлик-ла ушлаб турманг ва улар ила яхшиликда яшанг. Агар уларни ёқтирмасангиз, шоядки, Аллоҳ сиз ёқтирмаган нарсада кўпгина яхшиликларни қилса” (Нисо сураси, 19-оят).
Имом Табарий раҳимаҳуллоҳдан (ваф. 310 ҳижрий/923 милодий) ривоят қилинади: “Эркак қариндошининг хотинини мерос қилиб олади ва вафот этгунча ёки маҳрини унга қайтариб бергунча турмушга чиқишига тўсқинлик қилади”.
Шундай қилиб, аёл бир эркакдан бошқасига мерос бўлиб ўтади. Агар у гўзал бўлса, у унга уйланади, хунук бўлса, уни вафотигача мерос қилиб олади. Ислом аёллардан зулм ва тажовуз юкини олиб ташлаш, уларнинг қуллиги ва қуллигининг олдини олиш ва уларни эркаклар эга бўладиган қадр-қиммат ва инсонийлик даражасига кўтарди. Бу ҳақда Қуръони каримда бундай дейилади: “Ва яхшилик ила уларнинг бурчлари муқобилида ҳақлари ҳам бордир” (Бақара сураси, 228-оят).
Фойдаланилган манбалар:
1. “Аз-Заваж ал-исламий ал-мубаккар”.
2. “Фатҳ ал-Борий”. Ж. 8. – Б. 245, 247.
Даврон НУРМУҲАММАД
Ўзбекистонда ноёб Қуръон яратиш бўйича жаҳон хаттотлар танлови 26 август куни Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида эълон қилинади. Танлов «Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ — янги кашфиётлар» халқаро медиафоруми доирасида ўтказилади, хабар бермоқда UzDaily.uz.
«Дунё Қуръони: хаттотлик анъаналаридан — келажак мероси сари» лойиҳасини хаттот ва Ислом цивилизацияси маркази ҳузуридаги Хаттотлик мактаби директори Ҳабибулло Солиҳ тақдим этади. Бу ҳақда тадбир ташкилотчиси хабар берди.
Танлов доирасида турли мамлакатлар ва хаттотлик мактабларининг исломий хаттотликдаги энг яхши анъаналарини бирлаштирган ноёб Қуръон яратиш кўзда тутилган.
Танловнинг тантанали эълони «Асрларни бирлаштирувчи мерос. Ислом цивилизациясининг маънавий мазмунлари» мавзусидаги ялпи сессиянинг якуний қисми бўлади. Сессия 26 август куни соат 09:30 дан 12:00 гача ўтказилади.
Тадбир доирасида оммавий ахборот воситаларининг стереотиплар ва исломофобияни енгишдаги ролига бағишланган халқаро муҳокама ҳам бўлиб ўтади. Унда Ислом ҳамкорлик ташкилоти, Жазоир, Уммон, Покистон, Саудия Арабистони, Ироқ, Мали ва Ўзбекистоннинг давлат тузилмалари ҳамда ОАВ вакиллари иштирок этади.
Форум дастуридан Қуръоний ва қўлёзма меросга бағишланган лойиҳалар ҳам ўрин олган. Улар орасида «114 Қуръон: ислом оламининг 114 хаттотлик дурдонаси», «Катта Лангар Қуръони: ҳақиқат ва ривоятлар» халқаро лойиҳаси ҳамда «Сунъий интеллект — қадимий қўлёзмаларни ўқишнинг рақамли калити» лойиҳаси бор.
Ўзбекистонда хаттотликни ривожлантиришга институционал даражада ҳам эътибор қаратилмоқда. Ислом цивилизацияси маркази ҳузурида Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан ташкил этилган Хаттотлик мактаби фаолият юритмоқда. Мактабда сулс, насх, настаълиқ, руқъа, девоний ва куфий каби анъанавий ёзув услубларини ўргатиш режалаштирилган.
Хаттотлик санъати Самарқанд вилоятидаги янги Имом ал-Бухорий мажмуасида ҳам намоён этилган. Мажмуа пештоқлари ва айвонлари деворлари «Саҳиҳ ал-Бухорий»дан олинган ҳадислар битилган ёзувлар билан безатилган. Мажмуа ҳузурида Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази ва Ҳадис илмий мактаби ҳам фаолият юритади.
Халқаро медиафорумнинг асосий майдони Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази бўлади.
Тадбирда қарийб 50 мамлакатдан медиа ва экспертлар ҳамжамиятининг 300 га яқин вакили иштирок этади. Улар орасида медиакомпаниялар, ахборот агентликлари ва телеканаллар раҳбарлари, журналистлар, продюсерлар, олимлар ҳамда креатив индустрия мутахассислари бор.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 