Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
29 Июл, 2026   |   15 Сафар, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:40
Қуёш
05:10
Пешин
12:35
Аср
17:34
Шом
19:48
Хуфтон
21:15
Bismillah
29 Июл, 2026, 15 Сафар, 1448

Отамдан қолган сабоқлар: Диннинг асл мақсади

08.06.2026   12296   3 min.
Отамдан қолган сабоқлар: Диннинг асл мақсади

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Отамнинг хотира қутисини очганимда, у менга 22 йил аввал берган бир конвертни топдим.

Тахминан 2004-йилларда, “Ялла” дастури эфирга узатилаётган пайтларда биз ёш эдик. Араб дунёсининг тараққий этишини, янада яхши томонга ўзгаришини орзу қилардик. Отам бу дастур эпизодларини мунтазам томоша қилар, ҳатто уларни видеоленталарга ёзиб борарди.

Бир куни дастур эпизодларидан бирини томоша қилганидан сўнг, икки саҳифали мактубни конвертда менга топширди. Бугун ўша мактубнинг айрим қисмларини сизга ўқиб бермоқчиман. Шоядки, отамнинг овози уни ёзганидан 22 йил ўтиб ҳам инсонларга етиб борсин.

Бу сўзлар ёшлар ва уларни тинглайдиган, кузатадиган кишилар учун ёзилган эди.


Отам бундай ёзган:

“Кўплаб инсонлар Ислом ҳақида савол берадилар: Нега инсон яратилди? Дин нима учун мавжуд? Инсоният динга хизмат қилиши учунми ёки дин инсониятга хизмат қилиши учунми?.

Менимча, дин инсониятнинг саодати учун юборилган. Диннинг барча ҳукмлари, ибодат ва кўрсатмалари битта мақсадга хизмат қилади — инсоннинг ислоҳ бўлиши ва камол топиши.

Инсоннинг ўзи, оиласи, маҳалласи, шаҳри, давлати ва охиратдаги ҳолати яхшиланиши диннинг асл мақсади.

Аллоҳ таоло ота-онага яхшилик қилишни Ўзига ибодат қилиш билан ёнма-ён зикр қилган. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам ота-онага яхшилик қилишни энг савобли амаллардан бири сифатида таъкидлаганлар.

Қизиқки, айрим кишилар намозга жуда эътиборли бўлсалар-да, ота-оналарига бепарво бўладилар. Бошқалари эса ота-онага хизмат қилишга ҳаракат қиладилар-у, аммо намозга сусткашлик қиладилар. Ҳолбуки, ҳақиқий мусулмон иккисини ҳам бирдек қадрлаши керак.

Инсон билган нарсасига амал қилиши керак. Шундагина у ҳақиқий ҳидоятга эришади.

Аллоҳ барча мусулмонларни ҳидоят қилсин, Ўзининг розилиги ва жаннатига етакласин. Ҳамд оламлар Парвардигори Аллоҳгадир”.

 

Мактуб шу сўзлар билан якунланган эди.

Хулоса қилиб айтганда, отам диннинг асосий мақсади инсонни яхшилаш деб ҳисоблар эди. У инсон камолоти икки асосга таянишини таъкидлаган:

Биринчиси – ибодатлар орқали шаклланадиган маънавий ва руҳий тарбия.

Иккинчиси – яхши амаллар, гўзал хулқ ва фойдали ишлардан иборат амалий тарбия.


Бу икки жиҳатдан бири бўлмаса, инсон камолотида нуқсон пайдо бўлади. Инсоннинг дунё ва охиратдаги саодати эса айнан шу икки асоснинг уйғунлигига боғлиқ.

Отам бу дунёни тарк этганига йиллар бўлди. Аммо унинг ўрни ҳеч нарса билан тўлмайди. У ҳақда қанча шеър ёзмайин, қанча хотиралар айтмайин, барибир отанинг қадри беқиёсдир.

Ота-онанинг қадрига улар ҳаётлик вақтларида етиш керак. Улар вафот этганларидан кейин қабр устида тўкилган кўз ёшлар, афсуслар ва армонлар фойда бермайди.

Шунинг учун ота-онангиз ҳаёт бўлса, уларга хизмат қилинг, дуоларини олинг ва меҳр кўрсатинг. Чунки улар кетганидан кейин уларнинг ўрнини ҳеч ким боса олмайди.


Даврон НУРМУҲАММАД

Бошқа мақолалар
Мақолалар

Аллоҳим, менга раҳм қилгин

28.07.2026   5381   1 min.
Аллоҳим, менга раҳм қилгин

Абу Бакр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. У киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламга: “Эй Аллоҳнинг Расули! Менга бир дуо ўргатинг, мен уни намозда ўқиб юрай”, дедилар. Шунда Расулуллоҳ: “Аллоҳумма инний золамту нафсий зулман касийрон. Ва иннаҳу лаа йағфируз зунууба иллаа анта. Фағфир лий мағфиротан мин ъиндика варҳамний, иннака антал ғофуурур роҳийм”, дедилар.


Маъноси: “Аллоҳим! Албатта, мен ўзимга кўп зулм қилдим ва Сендан ўзга гуноҳ ларни кечирувчи йўқдир. Мени ҳузурингдан бўлган мағфират билан кечиргин ва менга раҳм қил гин! Албатта, Сен кўп кечирувчи ва ўта раҳмли Зотсан” (Имом Бухорий ривояти). Яхшилик билан мукофотласин Усома ибн Зайд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Кимга бир яхшилик қилинса, уни қилган кишига “Жазаакал лоҳу хойрон” деса, мақтовни охирига етказган бўлади», дедилар.


Маъноси: “Аллоҳ сени яхшилик би лан мукофотласин” (“Сунани Термизий”). Бошқалардан беҳожат қилгин Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу ривоят қилади. «Бир мукотаб (озод бўлиш учун тўлов тўлашга хожаси билан шартнома тузган қул) олдимга келиб: “Мен келишилган маблағни топиб бера олмай қолдим. Менга ёрдам беринг”, деди. Мен унга Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўргатган калималарни ўргатдим: “Аллоҳум­макфиний би ҳалаалика ъан ҳароомик, ва ағниний би фазлика ъамман сиваак”.


Маъноси: “Аллоҳим, ҳаромингсиз ҳалолинг билан менга кифоя қилгин ва фазлинг ила мени Ўзингдан бошқалардан беҳожат қилгин” (Сунани Термизий).

“Ҳидоят” журналининг  

2025 йил 6-сонидан

Мақолалар