Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Баъзилар Қуръони карим оятлари тиловати билан муолажа қилиш мумкинлиги ва бу Китобда Аллоҳ таоло ваъда қилган шифо хусусиятлари борлиги ҳақида шубҳаланиб, қуйидаги саволларни беради.
Оятлар тиловати қандай шифо бўлиши мумкин? Қуръони карим тиловат қилингандаги овоз бошқа овозлардан қандай фарқ қилади?
Албатта, бу саволлар эгаларини фақат илмий йўл билан берилган жавобгина қониқтиради.
Қуръони карим оятларининг Аллоҳ таолонинг изни билан шифо бўлишда ва таъсир этиш қувватида барча нарсалардан ажралиб турувчи бир неча сабаблари бор. Қуйида айримларини санаб ўтамиз:
1. Қуръони каримда инсонлар ёзган китобларда умуман топилмайдиган ўта нозик ҳамоҳанглик борлиги.
Дарҳақиқат, ундаги ҳар бир калима ва ҳарфлар аниқ ва мустаҳкам тарзда тартиб топгандир. Аллоҳ таоло айтади:
﴿الر كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آَيَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ﴾
"Алиф, Лом, Ро. (Бу) оятлари мустаҳкам (қатъий) қилинган, сўнгра ҳикмат эгаси ва (ҳамма нарсадан) хабардор бўлмиш Зот томонидан батафсил баён этилган Китобдир" (Ҳуд сураси, 1-оят).
Тадқиқотлардан маълум бўлишича, ушбу тартиб етти ва унинг такрорланиши устига қурилган. Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:
﴿وَلَقَدْ آَتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآَنَ الْعَظِيمَ﴾
"Дарҳақиқат, Биз Сизга етти такрорланувчи (етти оятли «Фотиҳа» сураси)ни ва улуғ Қуръонни ато этдик" (Ҳижр сураси, 87-оят).
Жисмимиздаги ҳар бир заррани ўрганадиган бўлсак, у етти (табақа) қатламдан иборат (илмий исботланган). Бу ҳам Аллоҳнинг изни билан оятларнинг жисмимизга шифо бўлиб таъсир кўрсатишини тасдиқлайди. Шунинг учун ҳам, киши ўзига ёки бошқа кишига дам солмоқчи ва дуоларни ўқимоқчи бўлса етти марта такрорлайди.
Фотиҳа сурасининг ажабланарли жиҳати, اللَّه лафзидаги ا, ل ва ه ҳарфлари ушбу сурада 49 марта такрорланади. Бу сон 7 ни 7 га кўпайтмасидан келиб чиқиши маълум. Юқорида ушбу сурани етти такрорланувчи деб номланишини айтиб ўтдик. Гўёки, Аллоҳ таоло 7 рақамига ишора қилиб, ушбу сурани шифо қуввати янада зиёда бўлиши учун етти марта такрорлашга кўрсатма бергандек. Валлоҳу аълам.
2. Қуръон оятлари тиловати товушларининг ўзаро равон ва мутаносиблиги.
Қуръон оятларини тинглаганда унинг оятлари инсон сўзи бўлган ҳар қандай шеър ёки насрдан буткул фарқ қилувчи эканини ҳис этилади. Аллоҳ таоло айтади:
﴿وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلًا﴾
"ва уни тартили[1] билан (равон) ўқиб бердик" (Фурқон сураси, 32-оят).
Ушбу равон ва мутаносиблик инсон бош мияси фаолиятига жуда мувофиқ келади. Чунки Аллоҳ таоло борлиқдаги ҳар бир нарсаларни ўзига хос, тебранувчи қилиб яратган. Қуръони карим тиловати инсон бош мияси ҳужайраларининг ҳаракатини мўътадиллаштиради. Аллоҳ таоло айтади:
﴿فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ﴾
"Инсонларни ўша асосда яратган Аллоҳнинг яратувчилигини (англангиз!) Аллоҳнинг яратишига ўзгартириш йўқ. Энг тўғри дин шудир, лекин кўп одамлар (буни) билмаслар" (Рум сураси, 30-оят).
Фитрат сўзи иймон яъни, Аллоҳ таоло бандаларини иймон узра яратган. Бошқа бир луғатда фитрат - “туғма хусусият” маъносида ҳам келади. Агар инсон руҳан тушкунликка тушса, ёки касал бўлса, мана шу “туғма хусусият” яъни унинг табиатида ўзгариш содир бўлган ҳисобланади. Уни асл ҳолатига қайтариш ва мувозанатини тиклашда бош мия ҳужайраларини “соғлом” товуш тўлқинлари билан озиқлантириш лозим бўлади. Бу борада Қуръони карим энг афзал василадир. Қуръонни тиловат қилинганда товуш тебранишлари бош мия ҳужайралари ўртасидаги мувозанатни тиклайди. Чунки, Қуръоний товуш тўлқинлари тебранишида ўзига хос мутаносиблик бор. Аллоҳ таоло айтади:
﴿أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآَنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا﴾
"Қуръон (оятларининг маънолари) ҳақида (чуқурроқ) фикр юритмайдиларми?! Агар (у) Аллоҳдан ўзганинг ҳузуридан (келган) бўлса эди, унда кўпгина қарама-қарши гапларни топган бўлур эдилар" (Нисо сураси, 82-оят).
Мана, ўн тўрт аср ўтаётган бўлсада, илоҳий мўъжиза – Қуръони карим оятларида келтирилган маълумотларда бирорта хато жумла топилгани йўқ, топилмайди ҳам. Фалакиёт, коинот, ҳайвонот, наботот, илоҳиёт ва табииётга доир оятларнинг нақадар тўғри ифода этилгани кун сайин ўз тасдиғини топиб келмоқда.
Хусусан, Қуръон оятларида, ҳаттоки, ҳарфларида ҳам бир-бирига зидлик, ўзгарувчанлик йўқ. Ундаги мувозанат касалликларга шифодир. Оддий бир инсон беморга хушхабар айтса, уни қувонтириб, касаллигини униттирадими? Демак, албатта, Қуръон тиловати заиф ҳужайраларни тетиклаштириб, беморнинг иммунитетини оширади.
3. Ҳар бир оятлар чексиз маъноларга эгалиги. Қуръон чексиз маъноларга эга. Унда турли маънолар ичида барча касалликларга муолажа бўлувчи маъноларни ҳам топамиз. Қуръон оятлари инсоннинг фақат руҳи ва нафси билан боғлиқ касалликларни муолажа қилибгина қолмай, унинг жисмоний касалликларини ҳам даволайди.
Аллоҳ таоло марҳамат қилади:
﴿لَوْ أَنْزَلْنَا هَذَا الْقُرْآَنَ عَلَى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ﴾
"Агар Биз ушбу Қуръонни бирор тоғ узра нозил қилганимизда эди, албатта, у (тоғ)ни Аллоҳнинг қўрқувидан ўзини хор тутган ва ёрилиб кетган ҳолида кўрган бўлур эдингиз. Биз бу мисолларни одамларга зора улар тафаккур қилсалар, деб келтирмоқдамиз" (Ҳашр сураси, 21-оят).
Яъни Қуръони каримнинг қанчалик оғир масъулият ва ибрат манбаи экани, ундаги илоҳий таълимот шунчалик таъсир кучига эгаки, оятдаги “тамсил”, яъни тасвирий мисолга кўра, агар бирор тоғга онг ато этилиб, унга шу Китоб туширилганида ҳатто, тоғ ҳам тоқат қила олмай, унинг масъулиятидан қўрқиб ёрилиб кетадиган бўлса, биз ақлли инсонлар нега бу муқаддас китоб ва илоҳий хитобга бепарволик қиламиз, деб тафаккур қилсинлар, демоқчи валлоҳу аълам.
Агар هَذَا الْقُرْآَنَ иборасидан мақсад ундаги биз билган ҳар бир оят, калима ва ҳарфлар бирор тоғга нозил қилинганда эди, у Аллоҳнинг Каломи оғирлигидан, қўрқувдан парчаланиб майда-майда бўлиб кетган бўларди. Шунинг учун, биз Қуръон нафақат нафсий иллатларни йўқотади, балки жисмоний касалликларга ҳам шифо бўлади деймиз.
4. Амалий тажрибалар. Қуръон ўн тўрт асрдан зиёд вақт мобайнида бугунги кунимизгача миллионлаб инсонларга шифо бўлаётгани Аллоҳнинг Каломи барча касалликларга муолажа қилишда таъсирга эга эканига энг катта далил бўлади.
Қанча-қанча тузалмас касалликка учраб тиббий муолажа кор қилмай, Қуръони карим билан шифо топганлар бор. Бунда албатта, мўъмин киши унинг шифо эканига ишониши лозим. Чунки, шифо топишда ишонч катта аҳамиятга эга. “Табибга ишонч - ярим шифодир” дейилади. Барча дардларга шифо берувчи Аллоҳ бўлса, Унга қандай ишонмаслик мумкин?
Аллоҳ таоло инсонни яратиб, унинг яшаши ва ҳаракатланиши учун аъзоларини гўзал тарзда тартиблаган. Агар ушбу тартибга нуқсон етса, инсон руҳан ва жисмонан чарчаб, бош мия ҳужайраларида ўзгариш содир бўлади. Яна табиий ҳолатни қайтариш учун эса, унга Қуръон тиловати билан таъсир қилиш лозим.
Ҳар бир гўдак соғлом фитрат узра дунёга келади. Унинг танасидаги барча ҳужайралар мўътадил мувозанатда тебраниб туради. Вақт ўтиши билан атрофдаги воқеалар, танаси кирланиши ва турли касалликларга чалиниши унинг ҳужайралари тартиби ўзгаришига салбий таъсир қилади. Қуръони карим унинг тартибини асл ҳолатига қайтаради.
"Исломда саломатлик" китобидан
Муҳаммад Зариф Муҳаммад Олим ўғли
[1] Тартил – бу Қуръонни дона-доналаб, аниқ ва равон ўқиш. Бу ерда Жаброил алайҳиссаломнинг ўқиб бериши кўзда тутилган.
Маккада бўлиб ўтаётган 46-Саудия халқаро қорилар мусобақасининг иккинчи кунида 28 мамлакатдан 33 нафар эркак ва аёл мусобақа қатнашчилари ўзаро беллашди.
ИҚНА "Саудия ахборот агентлиги"га таяниб хабар беришича, Маккада Саудия Арабистони Ислом ишлари, даъват ва ҳидоят вазирлиги шафелигида ўтказилган танловнинг финал босқичи турли мамлакатлардан келган эркаклар ва аёллар иштирокида давом этди.
Тадбирнинг иккинчи кунида эркаклар ва аёллардан иборат ҳакамлар ҳайъати 28 мамлакатдан 33 нафар эркак ва аёл иштирокчининг Қуръон тиловатига баҳо берди.
Икки босқичда, эрталаб ва кечқурун ўтказилган ҳакамлар ҳайъати Катта масжид ҳовлисида 17 нафар эркак ва танлов ўтказиладиган жойдаги аёллар бўлимида 16 нафар аёлни ўз ичига олди. Шундай қилиб, биринчи ва иккинчи кунларда эркаклар ва аёллар ҳайъати олдида янграган чиқишларнинг умумий сони 40 дан ортиқ мамлакатдан 66 тага етди.
Тадбир келаси пайшанбагача (2026 йил 20 август) давом этади, бу иштирокчиларнинг Саудия Арабистонидан жўнаб кетиш куни бўлади. Қуръон илмлари, қироат ва қироат қоидалари бўйича эркак ва аёл мутахассислардан иборат ҳакамлар гуруҳи электрон ҳакамлик тизимидан фойдаланган ҳолда чиқишлар, қорилар ва матнни ёд олган ижрочиларни баҳолайди, бу эса баҳолашнинг аниқлигини оширади ва турли йўналишларда адолатни таъминлайди.
Айни пайтда 133 мамлакатдан 334 нафар эркак ва аёл беш йўналишда, жумладан, етти хил қироат асосида Қуръони Каримни тўлиқ ёдлаш (қироат ва назарий билимларни, шунингдек, тажвид қоидаларини аъло даражада бажариш ва риоя қилишни ўз ичига олади); аъло даражада ижро этиш, тажвидга риоя қилиш ва сўзларни шарҳлаш билан Қуръони Каримни тўлиқ ёдлаш; аъло даражада ижро этиш ва тажвидга риоя қилиш билан Қуръони Каримни тўлиқ ёдлаш; аъло даражада ижро этиш ва тажвидга риоя қилиш билан кетма-кет ўн бешта жузни ёдлаш; аъло даражада ижро этиш ва тажвидга риоя қилиш билан кетма-кет бешта жузни ёдлаш бўйича беллашмоқда.
Тадбир 6 август куни бошланган бўлиб, унинг мақсади ёш мусулмонларни Қуръонни ёдлаш ва тушунишга, ояти карималар устида мулоҳаза юритишга ва ҳалол рақобатни яратишга ундашдир.
Ушбу мусобақада у бошланганидан бери рекорд даражадаги иштирокчилар - 133 мамлакатдан 334 киши иштирок этди ва умумий соврин жамғармаси 10 260 000 саудия риалини ташкил этди, бу мусобақа бошланганидан бери энг юқори миқдордир.
Мазкур мусобақада Ўзбекистон шарафини "Мир Араб" ўрта махсус ислом таълим муассасаси, "Саййид Муҳиддин махдум" ўрта махсус ислом таълим муассасаси, Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ҳамда "Хадичаи Кубро" қизлар ўрта махсус ислом билим юрти талабалари ҳимоя қилиши ҳақида аввал хабар берилган эди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати