26 Июн, 2026, 11 Муҳаррам, 1448
26 Июн, 2026, 11 Муҳаррам, 1448
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Фазилатли имом, муҳаддис, шайх Муҳаммад Аввома ҳафизаҳуллоҳ зиёратларига келган талабаларга айтадилар: “Мен сизнинг баъзи умумий ёки муайян масалаларга оид саволларингизга жавоб беришга вақт ажратишим мумкин ва сиз улардан фойда кўрасиз. Лекин бунинг ўрнига мен сизга илм йўлида 60 йилдан узоқроқ муддатда тўплаган айрим насиҳатларимни етказишни афзал кўраман.
“Унутмангки, ихлос – мўъжизалар яратади. Буюк олим Мавлоно Қосим Нанутвий раҳимаҳуллоҳ на шоҳ, на қудратли ҳукмдор бўлган, балки қишлоқдан келган оддий одам эди. Девбандда мадрасага асос солди ва натижада бутун дунё бўйлаб сон-саноқсиз олимларнинг етишиб чиқишига хизмат қилди.
Покистонлик Шайх Муҳаммад Амин Харвалий айтади: “Покистоннинг биргина Карачи шаҳрида 30 мингта исломий таълим муассасаси мавжуд бўлиб, уларнинг илдизи Дорул Улум Девбандга бориб тақалади. Худди шундай, Покистон, Ҳиндистон, Бангладеш, Жанубий Африка, Англия, Америка ва бошқа кўплаб мамлакатлардаги минглаб институтларнинг барчасининг онаси Дорул Улум Девбанд саналади. Бу унинг асосчисининг ихлоси ва мусулмонлар манфаати учун хизмат қилишга бўлган холис ниятининг мевасидир.
Бомдод намозидан кейин Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қуйидаги дуоларини ўқишни унутманг:
اللهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَرِزْقًا طَيِّبًا وَعَمَلاً مُتَقَبَّلاً
Ўқилиши: Аллоҳумма инний асалука ъилман наафиъан ва ризқон тоййибан ва ъамалан мутақоббалан.
Маъноси: Ё Аллоҳим, Сендан фойдали илм, покиза ризқ, қабул бўладиган амал сўрайман!
Шом намозидан кейин эса, Қуръонда келган ушбу дуони ўқинг:
﴿رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّاب﴾
Ўқилиши: Роббанаа лаа тузиғ қулубанаа баъда из ҳадайтанаа ваҳаб ланаа милладунка роҳматан иннака антал ваҳҳааб.
Маъноси: Эй Роббимиз, бизни ҳидоят қилганингдан сўнг қалбларимизни оғдирмагин ва бизга Ўз ҳузурингдан раҳмат ато қилгин. Албатта Сенинг Ўзинг кўплаб ато қилувчисан.
Аллоҳ таоло Шайх Муҳаммад Аввома ва у кишининг оиласини икки дунё яхшиликлари билан мукофотласин, уларга барака ато этсин, ҳамиша Ўз паноҳида сақласин ва илмларидан тўлиқ фойдаланишимизни насиб этсин.
Даврон НУРМУҲАММАД
Биринчидан, тарқатилаётган ҳар бир маълумот ва ахборот инсонлар манфаатига хизмат қиладиган яхши сўз бўлиши лозим.
Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади: “Аллоҳ яхши сўзга қандай мисол келтирганини кўрмайсанми? У худди бир яхши дарахтга ўхшайдир. Унинг асли собит турадир. Шохлари эса, осмонда. Робби изни ила ҳар доим меваларини бериб турадир” (Иброҳим сураси, 24-25 – оятлар).
Иккинчидан, турли фаҳш ва беҳаё маълумотларни, бўхтон, ёлғон ҳамда миш-миш хабарларни тарқатишдан эҳтиёт бўлиш шарт.
Аллоҳ таоло бундай огоҳлантиради: “...фаҳш ишлар тарқалишини яхши кўрадиганларга бу дунёю охиратда аламли азоб бордир” (Нур сураси, 19-оят).
Учинчидан, тарқатилаётган ҳар қандай хабар ёки маълумот учун Қиёмат куни жавоб беришни ҳамда “Китобат ҳам хитобат кабидир (ёзиш – гапириш каби)”, деган қоидани унутмаслик керак.
Аллоҳ таоло бундай марҳамат қилади: “Бугунги кунда уларнинг оғизларига муҳр урамиз. Нима касб қилганларини Бизга қўллари сўзлар ва оёқлари гувоҳлик берур” (Ёсин сураси, 65-оят).
Имом Шофиъий айтадилар: “Вафот этмайдиган ёзувчи йўқ. Аммо унинг қўллари ёзган нарсалар неча йиллар ўтсада сақланиб қолади. Шундай экан, Қиёматда кўрганингизда хурсанд бўладиган нарсадан бошқа ҳеч нарса ёзманг!”.
Тўртинчидан, ҳар бир ахборотнинг ишончли эканини текшириб, кейин тарқатиш.
Аллоҳ таоло шунга буюради: “Эй, иймон келтирганлар! Агар фосиқ хабар келтирса, аниқлаб кўринглар, бир қавмга билмасдан мусийбат етказиб қўйиб, қилганингизга надомат чекувчи бўлманглар” (Ҳужурот сураси, 6-оят).
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Бир кишининг ёлғончи бўлиши учун эшитган нарсасини гапиравериши кифоя қилади”, деганлар (Имом Муслим ривояти).
Бешинчидан, муаллифлик ҳуқуқига амал қилиш. Ўзгаларнинг меҳнатини кўчириб, ўзлаштириб олмаслик.
Имом Шофиъий раҳимаҳуллоҳ: “Менга бу сўзни фалончи айтган”, деб айтувчисини аниқ шаклда гапирган киши ҳақиқий марддир”, деганлар.
Абдул Фаттоҳ Абу Ғудда айтадилар: “Жумла ёки сўзни нақл қилувчига нисбат бериш омонатдир”.
Олтинчидан, ҳар бир касб эгаси ўз мутахассислиги доирасида ахборот ёки маълумот тарқатиши лозим. Билими етмаган, мутахассислиги бўлмаган хабарни тарқатмаслик керак.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Қачон иш ўз аҳлидан бошқага топширилса, қиёматни кутавер”, деганлар (Имом Бухорий ривояти).
Даврон НУРМУҲАММАД
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 