Савол: Директоримиз менга 15 соат дарс ёзган. Лекин мен 10 соат дарс ўтаман. Директор ўтилмаётган 5 соатнинг пулини менга берасиз, мен у пулни мактабнинг турли тўловларга ишлатаман, деди. Унинг бу гапи қанчалик рост билмайман. Шу вақтгача унинг айтгани бўйича 5 соатнинг пулини унга бериб келяпман. Директорнинг ортиқча иш соати ёзиб, пулини олиши ҳалолми, менинг бу ишга рози бўлганим-чи?
Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Бу иш ўзганинг ҳақини ноҳақ ўзлаштириш бўлиб, буни Аллоҳ таоло Ўз каломида очиқ-ойдин тақиқлаган:
﴿وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُم بَيْنَكُم بِالْبَاطِلِ﴾
“Мол-дунёларингизни ораларингизда ноҳақ – ҳаром йўллар билан емангиз!” (Бақара сураси, 188-оят).
Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расули Акрам соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Ҳаромдан озиқланган ҳеч бир жасад жаннатга кирмайди” (Абу Яъло, Баззор ва бошқалар ривояти).
Директорингизнинг мактаб чиқимларини рўкач қилиб олаётган пуллари ҳалол эмас. Дарҳол бу ишни тарк этиб тавба қилиши, сизга ўтадиган дарс соатларингизни тўғри ёзиши лозим.
Сизнинг унинг таклифига рози бўлишингиз ҳам гуноҳ саналади. Чунки шариатимизда маъсиятларга ёрдам бериш ҳам гуноҳ саналади. Шунинг учун сиз унга қилаётган ишини хато эканини бир иложини қилиб тушунтиринг ва бу иш унинг бошига дунёда ҳам, охиратда ҳам улкан мусибатлар олиб келишини айтинг. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази
Кеч ухлаш соғлиққа бир қанча хавф туғдиради.
Жигар ва бошқа аъзолар ўзини тиклай олмайди. Инсон организмидаги барча аъзолар тунда, айниқса, соат 22:00–02:00 оралиғида фаол тикланиш жараёнига киришади. Хусусан, жигар соат 23:00 дан кейин танани фаол тозалаш (детоксикация) вазифасини бажаради. Агар инсон у пайтда ухламаган бўлса, вазифа тўлиқ бажарилмайди. Бу эса чарчоқ, безовталик, тушкунликка олиб келади.
Гормонлар мувозанати бузилади. Уйқу вақтида, айниқса, соат 22:00–01:00 орасида ўсиш гормони (мелатонин ва соматотропин) ишлаб чиқарилади. Бу гормонлар иммунитетни кўтариш, тери ва ҳужайраларни тик лаш, стрессни камайтиришга хизмат қилади. Агар ухлаш кечикса, бу гормонлар кама йиб боради.
Ақлий фаолият сусаяди. Эътиборни жамлаш, эслаб қолиш қобилиятининг пасайиши айнан ўз вақтида ухламаслик билан боғлиқ. Оқибатда иш унумдорлиги ёмонлашиб, сифатли ўқишга ҳам салбий таъсир қилади.
Руҳий мувозанат бузилади. Соат 23:00 дан кейин ухлайдиган инсонларда депрессия, қўрқув, руҳий заифликлар кўп кузатилади.
Юрак уриш мувозанати ёмонлашади.
Сўнгги йилларда юракқон томир касалликлари ҳам кўпайиб, ҳам “ёшариб бормоқда”. Кам ва ўз вақтида ухламаслик юракни зўриқтириб, умрнинг қисқаришига сабаб бўлмоқда. Юракни даволаш учун ўз вақтида ухлаш керак.
Энг фойдали уйқу эса соат 22:00 дан 05:00 гача бўлади. Чунки айнан шу соатларда уйқу фазалари мукаммал кечади.
Интернет манбалари асосида тайёрланди.
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 8-сонидан
http://hidoyatuz.taplink.ws