26 Август, 2026, 13 Рабиъул аввал, 1448
26 Август, 2026, 13 Рабиъул аввал, 1448
ДАНГАСАЛИКнинг
энг катта 100 та салбий ОҚИБАТИ
ни
УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:
ДОНО ХАЛҚИМИЗ МАҚОЛЛАРИ:
è «Дангасадан Худо безор»;
è «Дангасага иш буюрсанг, сенга ақл ўргатур»;
è «Яхши билан юрсанг – етарсан муродга,
Ёмон билан юрсанг – қоларсан уятга».
ҚУРЪОНИ КАРИМ ОЯТИ КАРИМАЛАРИ ва
МУБОРАК ҲАДИСИ ШАРИФЛАРга асосан
уламоларимиз кўрсатиб берган
ДАНГАСАЛИКнинг энг катта 100 та салбий ОҚИБАТИ:
1) Вақт зое кетади.
2) Орзулар амалга ошмай қолади.
3) Имкониятлар қўлдан кетади.
4) Қарздорликка сабаб бўлиши мумкин.
5) Камбағалликка олиб келиши мумкин.
6) Ишлар орқага сурилаверади.
7) Ризқ баракасини камайтиради.
8) Атрофдагилар ҳурматини камайтиради.
9) Оилавий муаммоларни кўпайтиради.
10) Ишончли инсон сифатида кўринмасликка олиб келади.
11) Бошқаларга юк бўлиб қолишга сабаб бўлади.
12) Муваффақиятдан узоқлаштиради.
13) Бошқаларга қарамликни оширади.
14) Ҳар ишни эртага қолдириш одат бўлади.
15) Ортиқча ухлашга ўргатади.
16) Соғлиққа салбий таъсир қилади.
17) Танани заифлаштиради.
18) Жисмоний ожизликни кучайтиради.
19) Хотирага салбий таъсир қилади.
20) Инсон ўз кучига ишонмай қўяди.
21) Тартибсиз ҳаёт пайдо бўлади.
22) Афсуслар сони ортиб боради.
23) Ҳар бир ишни оғир қилиб кўрсатади.
24) Ишни ярим йўлда ташлашга ўргатади.
25) Қўрқоқликни кучайтиради.
26) Масъулият ҳисси пасаяди.
27) Иродани заифлаштиради.
28) Қарор қабул қилиш қийинлашади.
29) Ўқиш ва илмда ортда қолдиради.
30) Касбда ўсишни тўхтатади.
31) Мақсадсизликни кучайтиради.
32) Руҳий тушкунликни кучайтиради.
33) Ўзини айблашни кўпайтиради.
34) Инсонни бефарқ қилиб қўяди.
35) Вақт қадрини йўқоттиради.
36) Ишончни пасайтиради.
37) Ибодатда сустлик пайдо қилади.
38) Намозга бепарволик келтиради.
39) Ҳаракатдан совутади.
40) Сабрни камайтиради.
41) Интизомни йўқотади.
42) Иш сифати пасаяди.
43) Диққатни сусайтиради.
44) Илҳомни йўқотади.
45) Ижодкорликни камайтиради.
46) Ортиқча қўрқув уйғотади.
47) Ўзгаришдан қочишга ўргатади.
48) Қаноатсизликни кучайтиради.
49) Ҳасадни ошириши мумкин.
50) Бировнинг ютуғини кўра олмасликка олиб келади.
51) Ҳаракатчан инсонларга нисбатан ички норозилик туғдиради.
52) Ортиқча вазнга сабаб бўлиши мумкин.
53) Руҳий чарчоқни оширади.
54) Кун тартибини бузади.
55) Режасизликни кучайтиради.
56) Фурсатларни йўқоттиради.
57) Мақсадларга етишишни секинлаштиради.
58) Ўзига бўлган ҳурматни камайтиради.
59) Ички кучни сусайтиради.
60) Жавобгарликдан қочишга ўргатади.
61) Муҳим ишларни кечиктиради.
62) Кўп узр сўрашга ўргатади.
63) Иродасизликни кучайтиради.
64) Ҳаётда тартибсизлик келтиради.
65) Қалбда умидсизлик пайдо қилади.
66) Меҳнат завқини йўқотади.
67) Яхши одатларни бузади.
68) Ёмон одатларга йўл очади.
69) Ўзини ривожлантиришни тўхтатади.
70) Китоб ўқишдан совутади.
71) Илм олишга қизиқишни пасайтиради.
72) Тез зерикишга олиб келади.
73) Қарорсизликни кучайтиради.
74) Фаол инсонлардан узоқлаштиради.
75) Бефойда машғулотларни кўпайтириб юборади.
76) Инсонни суст табиатли қилиб қўяди.
77) Ўз имкониятини очолмасликка сабаб бўлади.
78) Аллоҳ берган неъматларни ишлатмасликка олиб келади.
79) Қувончни камайтиради.
80) Бахт ҳиссини пасайтиради.
81) Муваффақият лаззатини татимай қолдиради.
82) Жамият учун фойдани камайтиради.
83) Қалбда пушаймонлик тўплайди.
84) Ҳар кунини самарасиз ўтказади.
85) Вақтни ҳис қилмасликка олиб келади.
86) Келажакдан хавотирни оширади.
87) Ҳар бир ишга эринч билан қарашни ўргатади.
88) Ижтимоий тармоқларга ортиқча боғлаб қўяди.
89) Ота-она ишончини йўқотиши мумкин.
90) Раҳбарлар наздида қадрни туширади.
91) Дўстлар ишончини камайтиради.
92) Бошланган ишларни тугалламасликка одатлантиради.
93) Ваъдада турмасликка олиб келади.
94) Кечикишларни кўпайтиради.
95) Кўп шикоят қилишга ўргатади.
96) Қалбни қаттиқлаштиради.
97) Нафсни кучайтиради.
98) Ҳаёт сифатини пасайтиради.
99) Дунё ва охират учун зарар келтириши мумкин.
100) Шайтон васвасасига мойил қилади.
ИЛОҲО МЕҲРИБОН ПАРВАРДИГОРИМИЗ ЎЗИ буюрган,
Жаноби ПАЙҒАМБАРИМИЗ САЛЛАЛЛОҲУ АЛАЙҲИ ВАСАЛЛАМ тавсия этган,
ўтмишда ЎТГАНЛАРИМИЗНИНГ руҳлари шод бўладиган,
ХАЛҚИМИЗ хурсанд бўладиган,
ОТА-ОНАЛАРИМИЗ рози бўладиган йўллардан юришимизни насиб этсин!
Иброҳимжон домла Иномов
Ҳалоллик ва ростго‘йлик инсоннинг шахсий фазилатлари бо‘лиш билан бирга, оила мустаҳкамлиги, жамият тараққиёти ва ижтимоий муносабатларнинг барқарорлигини та’минлайдиган муҳим миллий, диний, ма’навий-ахлоқий қадриятлардир.
Ислом динида ҳалоллик ва ростго‘йликка инсон ҳаётининг барча соҳаларини қамраб олувчи муҳим тамойиллар сифатида қаралади. Ҳалол ва ҳаромни фарқлаш, шубҳали ишлардан сақланиш, о‘згаларнинг ҳақ-ҳуқуқини поймол қилмаслик, ростго‘й ва адолатли бо‘лиш инсоннинг нафақат шахсий камолоти, балки жамият олдидаги мас’улиятини ҳам белгилайди.
Қур’они карим оятлари ва Пайг‘амбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ко‘плаб ҳадиси шарифларида инсонларни ҳалоллик ва ростго‘йликка да’ват қилиш, ҳар доим ҳалол бо‘лишга ундаш, алдов ва ёлг‘он гувоҳлик беришдан қайтаришга алоҳида э’тибор қаратилган. Зеро, ҳалоллик ва ростго‘йлик инсоннинг ма’навий камолотини, имони мустаҳкам ва ахлоқи го‘заллигини намоён этувчи энг муҳим фазилатлардир. Ҳаром ва ёлг‘он эса нафақат шахснинг обро‘си ва унга ишончини емиради, балки жамиятда о‘заро ишончсизлик, адоват ва низолар келиб чиқишига ҳам сабаб бо‘лади.
Аллоҳ таоло "Наҳл" сурасининг 105-оятида бундай марҳамат қилган: “Ёлг‘он со‘зларни фақат Аллоҳнинг оятларига имон келтирмайдиганларгина то‘қийдилар. Айнан о‘шаларнинг о‘злари ёлг‘ончилардир”.
Бу о‘ринда ёлг‘оннинг қанчалик ог‘ир ма’навий иллат экани баён қилиниб, унинг Аллоҳнинг оятларига муносабат билан бог‘лиқ жиҳати ко‘рсатиб бериляпти. Оятнинг нозил бо‘лиш сабаби Макка мушрикларининг Пайг‘амбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга нисбатан турли асоссиз да’воларни илгари сургани, жумладан, у зотни ёлг‘ончиликда айблаганидир. Улар Қур’они каримни го‘ё Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг о‘злари то‘қиб чиқаргани то‘г‘рисида асоссиз да’воларни илгари сурган. Қур’они карим эса бундай иддаоларни очиқ-ойдин рад этган.
Аслида ёлг‘онни фақат имонсиз кишиларгина то‘қийди. Чунки, мо‘мин киши ёлг‘онни катта гуноҳ деб билади. Ёлг‘он сабабли қиёматда азобга қолишдан қо‘рқади. Шунинг учун ҳар қандай вазиятда ростго‘й бо‘лишга интилади. Ҳатто о‘з манфаатига зид бо‘лган ҳолатларда ҳам ҳақиқатни айтишни афзал билади. Зеро, ҳақиқий имон инсонни фақат ибодатларга эмас, балки юксак ахлоқий фазилатларга ҳам ундайди.
Ислом та’лимотида ҳалоллик ва то‘г‘рисо‘злик мақталган, ёлг‘он гапириш ва ҳақиқатни яшириш кескин қораланган. Жумладан, Пайг‘амбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар: “Набийсоллаллоҳу алайҳи васаллам:“Ростго‘йликни о‘зингизга лозим тутингиз (ростго‘й бо‘лингиз)! Чунки, ростго‘йлик яхшиликка етаклайди, яхшилик эса жаннатга етаклайди. Киши доим рост гапирса, Аллоҳнинг ҳузурида “сиддиқ” (о‘та ростго‘й) деб ёзиб қо‘йилади. Ёлг‘ондан сақланинг! Чунки, ёлг‘он фожирликка (гуноҳ ва бузуқликка) етаклайди, фожирлик эса до‘захга етаклайди. Киши ёлг‘он гапираверса, Аллоҳнинг ҳузурида “каззоб” (о‘та ёлг‘ончи) деб ёзиб қо‘йилади”, дедилар”. (Имом Бухорий ривояти).
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ростго‘йлик ва ёлг‘ончиликнинг инсон ахлоқи, ма’навий ҳаёти ва охиратига қай даражада та’сир қилишини очиқ тарзда баён қилиб беряптилар. Ҳадис мазмунидан англашиладики, инсоннинг жаннатга ёки до‘захга тушишида унинг тили, я’ни ростго‘йлиги ё ёлг‘ончилиги ҳал қилувчи омиллардан экан.
Пайг‘амбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳалол ва ҳаром о‘ртасидаги шубҳали нарсалардан сақланган киши дини ва обро‘йини пок сақлаши борасида бундай марҳамат қилганлар: Но‘’мон ибн Башир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича,“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганларини эшитдим: “Ҳалол ҳам аниқ, ҳаром ҳам аниқ. Уларнинг о‘ртасида шубҳали нарсалар бор. Ко‘п одамлар буни билмайди. Ким шубҳалардан сақланса, дини ва обро‘йини пок сақлайди...” (Имом Бухорий ривояти).
Бу о‘ринда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам инсонларни эҳтиёткорлик ва покликка да’ват этмоқдалар. Чунки, ҳалоллик тамойилларига амал қилган инсон ҳаётнинг ҳар бир жабҳасида, жумладан, со‘зида, оилавий муносабатларида, та’лим олишда, меҳнат фаолиятида ва жамиятдаги о‘заро муносабатларида адолат, поклик ва ростго‘йликка интилади. О‘згаларнинг ҳақ-ҳуқуқларини ҳурмат қилади, бировнинг мол-мулки ёки меҳнатининг маҳсулига тажовуз қилмайди, алдов, хиёнат ва манфаатпарастликдан узоқ бо‘лишга ҳаракат қилади. Бундай фазилатлар инсоннинг шахсий обро‘-э’тиборини юксалтириш билан бирга жамият а’золари о‘ртасида о‘заро ишонч ва ҳамкорлик муҳитини мустаҳкамлайди.
Мухтасар қилиб айтганда, ҳалоллик ва ростго‘йлик ижтимоий ҳаётнинг барқарорлигини, инсонлар о‘ртасидаги ишонч ва жамият тараққиётини та’минловчи муҳим ма’навий-ахлоқий асосдир. Ислом та’лимотидаги ҳалоллик, ростго‘йлик, адолат ва омонатдорликка оид ко‘рсатмалар бу қадриятларнинг инсон ва жамият ҳаётидаги о‘рни нақадар муҳим эканини ко‘рсатади. Ҳар бир инсон о‘з ҳаёти ва фаолиятида ҳалоллик, ростго‘йлик, адолат ва виждонлиликни устувор тамойилга айлантирса, жамиятда сог‘лом ма’навий муҳитни шакллантириш имконияти ортади.
Ё‘лдошхон Исаев, Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази илмий ходими.
О‘збекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 