Марказий банк ҳузурида Исломий молия кенгаши ташкил этилди. Бу ҳақда Спот регулятор матбуот хизматига таяниб хабар берди.
Қайд этилишича, кенгаш исломий банк фаолиятини амалга оширувчи банклар, исломий молиялаштириш хизматларини ко‘рсатувчи микромолия ташкилотлари, Омонатларни кафолатлаш агентлиги ҳамда Марказий банк назорати остидаги бошқа ташкилотларнинг исломий молия фаолиятини мувофиқлаштирувчи коллегиал орган ҳисобланади.
Кенгаш таркибига беш нафар мутахассис — ислом ҳуқуқи бо‘йича то‘рт нафар эксперт ва исломий молия соҳасидаги бир нафар техник эксперт киритилди.
О‘збекистон мусулмонлари идораси Фатво маркази бош мутахассиси Саиджамол Масайитов кенгаш раиси, марказ бош мутахассиси Муҳаммадаюбхон Ҳомидов эса раис о‘ринбосари этиб тайинланди. Шунингдек, Фатво маркази мутахассислари Ҳикматилла Тоштемиров ва Абдуллатиф Турсунов ҳамда Ориент Аудит Груп аудиторлик компаниясининг бошқарувчи ҳамкори Ахроржон Садуллаев кенгаш а‘золари бо‘лди.
Кенгаш а‘золарининг аксарияти ислом ҳуқуқи соҳасида ко‘п йиллик тажрибага эга бо‘либ, О‘збекистон мусулмонлари идораси Уламолар кенгаши таркибига киради ҳамда исломий молия ё‘налишида ААОИФИ халқаро сертификатларига эга.
Техник эксперт Ахроржон Садуллаев банк-молия соҳасида 20 йилдан ортиқ тажрибага эга. У аввал Марказий банк, Алоқабанк, КДБ Банк Узбекистан, шунингдек, КПМГ, Эрнст & Ёунг ва Грант Тҳорнтон халқаро аудиторлик компанияларида фаолият юритган.
Кенгаш исломий молия стандартлари лойиҳаларини халқаро стандартлар ва маҳаллий шароитни инобатга олган ҳолда ишлаб чиқади.
Шунингдек, Марказий банкка исломий молия фаолиятини тартибга солиш ва назорат қилиш масалалари юзасидан хулоса ва тавсиялар беради, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларини тайёрлашда иштирок этади ҳамда соҳада юзага келадиган низолар бо‘йича тушунтиришлар беради.
Бундан ташқари, кенгаш банклар ва микромолия ташкилотларига исломий молия фаолияти юзасидан тавсиялар беради, улар билан даврий маслаҳат учрашувлари о‘тказади.
Зарурат туг‘илганда Исломий молия институтлари учун бухгалтерия ҳисоби ва аудит ташкилоти (ААОИФИ) йиг‘илишларида Марказий банк номидан қатнашади.
Марказий банк ма‘лумотига ко‘ра, кенгаш ҳар йили о‘з фаолияти бо‘йича ҳисоботни регулятор бошқарувига тақдим этади.
Спот, аввалроқ, О‘збекистонда исломий микромолия хизматлари ҳажми 22 млрд со‘мга етгани ҳақида ёзганди.
О‘збекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Даъво: Демократик давлатда Аллоҳнинг ҳукми юритилмайди, шунинг учун у ердаги барча солиқ ҳаром.
Раддия: Бу даъво нотўғри.
1. Солиқ – ўз-ўзидан ҳаром қилинган нарса эмас.
2. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ва саҳобалар исломий бўлмаган тизимларда ҳам молиявий мажбуриятларни бажарганлар.
3. Қуръон ва суннатда барча солиқларни мутлақ ҳаром қилувчи далил йўқ.
4. Ҳаром қилинган нарса – зулм ва ноҳақ ториб олиш, солиқнинг ўзи эмас.
﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ﴾
“Эй иймон келтирганлар! Аҳдномаларга вафо қилинг!” (Моида сураси, 1-оят).
Демократик ёки бошқа давлатда яшовчи фуқаро:
давлат қонунларига бўйсинувга,
солиқ тўлашга розилик билдирган аҳд билан яшайди.
Шариатда аҳдни бузиш ҳаром.
Зулм солиқ ва адолатли мажбурият фарқи
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтганлар:
لا يدخل الجنة صاحب مكس
“Ноҳақ солиқ (мукс) олувчи жаннатга кирмайди” (Имом Абу Довуд ривояти).
“Мукс” – зулм билан, ноҳақ, шахсий манфаат учун олинган солиқ.
Бу ҳар қандай солиқ эмас. Уламолар шу калимани шарҳлаб: “Мукс – шариат рухсат бермаган, зулм асосидаги ториб олишдир”, деганлар.
Демак, адолатли, умумий манфаат учун олинадиган солиқ – мукс эмас.
Имом Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳи: “Ноисломий ҳукмронлик остидаги ҳудудларда мусулмонлар шартнома асосида солиқ тўлашини жоиз деб ҳисоблаганлар”.
Биз эса исломий ҳудудда яшаймиз – бу эса батариқа авло дегани.
Фиқҳий қоида:
الأصل في المعاملات الإباحة
Муомалаларда асл ҳукм – жоиз.
Солиқ – муомала. Ҳаром бўлиши учун аниқ далил керак.
“Демократик давлат” деган сабаб шариатда ҳаром қилувчи иллат эмас.
Бу даъо мусулмонларни қонунни бузишга ундайди, фитна ва тартибсизликка олиб келади, исломни “тартибсизлик дини” қилиб кўрсатади.
Аллоҳ таоло айтади:
﴿وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ﴾
“Ер юзида фасод қилманглар” (Бақара сураси, 60-оят).
Ўткирбек Собиров
Ўзбекистон мусулмонлари идораси бўлим бошлиғи,
Тошкент ислом институти ўқитувчиси