Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
04 Ноябр, 2026   |   24 Жумадул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
05:37
Қуёш
06:58
Пешин
12:12
Аср
15:34
Шом
17:18
Хуфтон
18:33
Bismillah
04 Ноябр, 2026, 24 Жумадул аввал, 1448
Янгиликлар

Муқаддас масканга муносабат қандай бўлиши керак?

14.08.2026   55573   2 min.
Муқаддас масканга муносабат қандай бўлиши керак?

Имом Бухорий мажмуаси нафақат О‘збекистон, балки бутун ислом олами учун улуг‘ ва муқаддас қадамжолардан бири ҳисобланади.

Ҳазрат Имом Бухорийдек буюк муҳаддис номи билан бог‘лиқ ушбу мажмуа бугун юртимизнинг энг йирик ма’навий ва маданий марказларидан бирига айланган. Ҳар куни минглаб зиёратчилар бу ерга келиб, аждодлар мероси, ма’рифат ва муқаддас тарих билан юзлашмоқда.

Мажмуа нафақат зиёратгоҳ, балки халқимизнинг бой ма’навий мероси, миллий ме’морчилиги ва ислом цивилизациясидаги о‘рнини намоён этувчи ноёб маданий об’ектдир. Уни барпо этиш учун катта меҳнат, юксак маҳорат ва қимматбаҳо қурилиш материаллари сарф этилган. Шу боис бу қутлуг‘ масканни асраб-авайлаш ҳар биримиз учун муҳим вазифадир.

Яқинда Маданий мерос агентлиги томонидан айрим зиёратчиларнинг мажмуа ҳудудида бепарво муносабатда бо‘лаётгани ҳақида ма’лумот берилди. Айрим ҳолатларда устунлар, айвонлар ва музей экспонатларига эҳтиётсиз муносабатда бо‘лиш, чиқиндиларни дуч келган жойга ташлаш каби ҳолатлар кузатилмоқда. Бу эса нафақат зиёратгоҳ ко‘ркига, балки унинг ма’навий муҳитига ҳам салбий та’сир ко‘рсатади.

Бу ҳолат барчамизни сергакликка чақириши керак. Зеро, муқаддас қадамжога келган инсон аввало о‘зини муносиб тутиши, тозалик ва тартиб-қоидаларга амал қилиши лозим. Чунки зиёратгоҳ — оддий сайргоҳ эмас. Бу ерда асрлар нафаси, буюк аждодлар руҳи ва ма’рифат зиёси мужассам.

Тозалик эса инсон маданиятининг энг муҳим ко‘рсаткичларидан бири. Ислом та’лимотида ҳам покликка алоҳида аҳамият берилган. Пайг‘амбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом “Тозалик — иймоннинг ярмидир”, дея та’кидлаганлар. Демак, зиёратгоҳ ҳудудида озодаликни сақлаш нафақат фуқаролик бурч, балки ма’навий мас’улият ҳамдир.

Айниқса, чет эллик меҳмонлар О‘збекистон ҳақидаги илк таассуротни айнан шундай муқаддас масканлар орқали олади. Агар зиёратгоҳ озода, тартибли ва файзли бо‘лса, бу халқимизнинг юксак маданияти ва ма’навиятини намоён этади. Аксинча, бепарволик ва тартибсизлик мамлакатимиз нуфузига салбий та’сир ко‘рсатиши мумкин.

Ёш авлодни зиёратгоҳ маданияти руҳида тарбиялаш ҳам муҳим аҳамиятга эга. Болалар катталардан ибрат олади. Агар ота-она муқаддас жойда тартибга амал қилса, эҳтиёткор бо‘лса, фарзанд ҳам шу руҳда тарбия топади. Шу боис ҳар бир инсон о‘з ҳаракати билан бошқаларга намуна бо‘лиши керак.

Имом Бухорий мажмуаси — миллатимиз г‘урури ва ма’навий бойлиги. Уни асраш, тозалигини сақлаш ва эҳтиром билан муносабатда бо‘лиш ҳар бир инсоннинг виждоний бурчидир. Зиёратгоҳларга бо‘лган муносабатимиз орқали биз о‘з маданиятимиз, ма’навиятимиз ва аждодлар меросига бо‘лган ҳурматимизни намоён этамиз.

Аслиддин Мустафоев, мажмуа ахборот хизмати раҳбари.

О‘збекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Газ билан боғлиқ кўнгилсиз ҳодисалардан эҳтиёт бўлайлик!

04.11.2026   3952   5 min.
Газ билан боғлиқ кўнгилсиз ҳодисалардан эҳтиёт бўлайлик!

Аллоҳ таоло инсониятга жуда кўп неъматлар берганки, уларни санаб адоғига ета олмаймиз. Шубҳасиз, улар ичида энг қимматли ва муҳимларидан бири – ҳаёт, тириклик ва фаровонлик неъматидир.


Мусулмон инсон ўзи ва яқинлари жонини ҳамиша эҳтиёт қилиши, соғлиғига бепарво бўлмаслиги керак. Аллоҳ таоло Қуръони каримда бундай дейди:

﴿وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ﴾

яъни: “...ўз қўлларингиз билан ўзларингизни ҳалокатга ташламангиз! (Барча ишларни) чиройли қилингиз. Албатта, Аллоҳ чиройли (иш) қилувчиларни яхши кўради” (Бақара сураси, 195-оят).


Куз-қиш мавсуми келиб, ҳаво ҳарорати пасайиб бормоқда. Табиийки, аҳоли ўз хонадонларини иситиш чораларини кўра бошлайдилар. Электр иситиш асбоблари, табиий газ тармоқлари ёки ёқилғининг бошқа турларидан фойдаланадилар.


Афсуски, охирги пайтларда юртимизнинг турли гўшаларида мазкур иситиш воситаларидан фойдаланишда хавфсизлик қоидаларига риоя қилмаслик оқибатида ёнғин ҳамда табиий ва ис газидан заҳарланиш ҳолатлари билан боғлиқ фавқулодда вазиятлар содир бўлмоқда. Ачинарлиси, бундай воқеалар инсонларнинг турли хил тан жароҳати олиши ёки ўлими билан якунланмоқда.


Ушбу аянчли ҳолатлар асосан табиий газдан нотўғри фойдаланиш, назоратсиз қолдириши, иситиш қурилмаларидаги носозликлар сабабли юзага келмоқда. Шунингдек, мўриларни ёзда (қушлар ин қуришидан, чанг ва қора куя тушишидан эҳтиёт қилиш мақсадида) беркитиб, иситиш мавсуми келганида эътиборсиз қолдириш, яъни очиш, тозалаш, таъмирлашни
унутиш – хонага ис газининг тўлишига олиб келади.


Соҳа мутахассисларининг хабар беришларича иситиш мавсуми бошланганига кўп вақт бўлмаган бўлсада, шу кунга қадар юртимизда 10 га яқин бахтсиз ҳодисалар рўй берган бўлиб, бунинг натижасида инсонларнинг соғлиги ва мол-мулкларига жиддий зиён етган. Энг ачинарлиси – бу бахтсизликлар вояга етмаган ёш болаларнинг ҳаётига зомин бўлган.


Динимиз ҳар бир соҳада инсон ўз жонига талофат етказиши мумкин бўлган ҳолатлардан сақланиши, бунинг учун зарур чоралар кўриши кераклиги уқтирилган. Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам:

"أَغْلِقْ بَابَكَ وَاذْكُرِ اسْمَ اللهِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لاَ يَفْتَحُ بَابَا مُغْلَقًا وَأَطْفِ مِصْبَاحَكَ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ، وَخَمِّرْ إِنَاءَكَ وَلَوْ بِعُودٍ تَعْرِضُهُ عَلَيْهِ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ، وَأَوْكِ سِقَاءَكَ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ"  

(أَخْرَجَهُ الامَامُ البُخَارِيُّ وَالاِمَامُ مُسْلِمٌ وَالامَامُ أَبُو دَاوُدَ وَالامَامُ التِّرْمِذِي عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ رضي الله عنه)

яъни: “Эшигингни Аллоҳни исмини айтиб қулфла. Чунки шайтон қулфланган эшикни очолмас. Аллоҳни исмини айтиб чироғингни ўчир. Аллоҳни исмини айтган ҳолда идишингни устини гарчи бир чўпни кўндаланг қўйиш билан бўлса-да ёпиб қўй, мешингни (оғзини) боғлаб қўй”, – деганлар. 


Бошқа ривоятда эса:

“...Ётишдан олдин чироқ (фонус)ларни ўчиринг. Сабаби сичқон пиликни олиб, хонадон соҳибларини ёқиб юбориши мумкин” (Имом Бухорий, Имом Муслим, Имом Абу Довуд ва Имом Термизийлар Жобир ибн Абдуллоҳ разияллоҳу анҳудан ривоят қилишган).


Ушбу ҳадисда бир қанча фойдали маслаҳатлар берилмоқда. Айниқса, хонадонда ёнғин келиб чиқмаслиги учун эҳтиёт чорасини кўриш лозимлиги таъкидланмоқда.


Шундай экан ис газидан заҳарланиш ҳамда газ чақнаш билан боғлиқ фавқулодда вазиятларни олдини олиш, юзага келиш омилларини бартараф этишга ҳар биримиз эътибор қаратишимиз лозим бўлади.


Шуни ҳам алоҳида таъкидлаш лозимки, озгина бепарволик нафақат ўзимиз, балки оила аъзоларимиз, қўшниларимиз ва бошқаларга зарар етказиши мумкин. Зеро, динимиз ўзгаларга зарар бериш эмас, балки, яхшилик ва эзгу ишларда кўмакчи бўлишга буюради. Бу ҳақда Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам:

" لا ضرر ولا ضرار "

)رواه ابن ماجه والدارقطني عن أبي سعيدٍ الخدري رضي الله عنه(

яъни: “(Исломда) зарар кўриш ҳам зарар бериш ҳам йўқ”, – дедилар (Имом Ибн Можа ва Имом Дорақутний Абу Саийд ал-Худрий разияллоҳу анҳудан ривоят қилишган).


Демак, юқоридаги оят ва ҳадислардан маълум бўладики, ҳар бир мусулмон инсон, аввало, ўзи ва аҳли оиласини, қолаверса, қўни-қўшнилари, ёру дўстларини ҳаётини хавф остига қўйишдан сақланиши лозим.


Аллоҳ таоло хонадонларимизни ва оила аъзоларимизни турли офатлардан Ўзи паноҳида асрасин. 

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати

Кун мавзуси