13 Сентябр, 2026, 2 Рабиъус сони, 1448
13 Сентябр, 2026, 2 Рабиъус сони, 1448
Бу оят тақводорларга ваъда қилинган жаннатни сифатлаб бериш маъносида бўлиши мумкин. Оят “тақводорларга ваъда қилинган жаннат кофирларга ваъда қилинган дўзахга ўхшаш бўладими?” деган маънода бўлиши ҳам мумкин. Яъни жаннат билан дўзах бирбирига ўхшаш эмас.
Аллоҳ таоло бошқа бир оятда жаннат ҳақида бундай марҳамат қилади: “Тақводорларга ваъда қилинган жаннатнинг мисоли: ичида айнимаган сувли анҳорлари, таъми ўзгармаган сутли анҳорлари, ичувчилар учун лаззатбахш хамрли анҳорлари, мусаффо асалли анҳорлари бор. Улар учун унда барча мевалар ва Раббиларидан мағфират бордир. Улар дўзахда мангу қоладиган, ўта қайноқ сув билан суғорилиб, ичаклари титилиб кетадиган кимса (кофирлар)га ўхшармиди?” (Муҳаммад сураси, 15-оят).
Аллоҳ таоло бу оятда бундай демоқда: “Сифати шундай доимий неъматлар ичра бўлган кишилар мудом азобланадиган, сифатлари ана ундай бўлган кимсалар каби бўлурми?” Яъни жаннатийлар дўзахийлар каби бўлмайди. Шундан олдин келган оят ҳам ушбу оятга қиёс қилинади.
“Унинг остидан анҳорлар оқади, мевалари доимийдир”. Яъни жаннатнинг мевалари доимий бўлиб, асло тугаб қолмайди. Улар дунё мевалари ва унинг неъматларига ўхшамайди. Дунё меваларининг ҳар қандай тури вақти билан тугаб қолади. Шунинг учун ҳам Аллоҳ таоло охират жаннатининг мевалари ва ундаги жамики неъматлар узлуксиз, доимий эканини ҳамда кофирларга охиратнинг азоби ҳам бардавом эканини хабар қилди.
“Ва соялари…” Аллоҳ таоло жаннатнинг сояси ҳам узлуксиз экани, унда ботиши билан сояси ҳам йўқоладиган қуёш бўлмаслигини баён этиб, ундаги барча неъматларнинг давомийлиги ва манфаатли бўлишини билдирди. Сояда манфаат бор, лекин зарар йўқ, қуёшда эса фойда билан бирга зарар ҳам бордир. Худди шундай, дунё ҳаётида барча нарсаларда фойдали тарафлари билан бирга зарарли жиҳатлар ҳам бўлади. У неъматлар келиши вақти билан тўхтаб, завол топади. Аллоҳ таоло охиратдаги соя, жаннатдаги барча неъматлар зарарсиз, узлуксиз, боқий бўлишини ва улар дунёдаги сояга ва неъматларга ўхшамаслигини хабар қилди.
“Шу тақво қилганларнинг оқибатидир. Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”. Яъни кофирларнинг жазоси дўзахдир. Бу оят нинг зоҳирини эътиборга оладиган бўлсак, гўзал оқибат ширкдан сақланганларга бўлиши айтилди. Чунки Аллоҳ таоло кофирларнинг оқибати дўзах эканини зикр қилди. Яъни улар нинг оқибати, жазоси дўзахдир. Жаннат эса ширкдан сақланганларнинг мукофотидир.
“Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”. Яъни кофирларнинг жазоси дўзахдир. Ёки ушбу иборанинг маъноси: “Тақво қилганлар нинг оқибати жаннатдир, кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”.
Муфассирлардан баъзилари Аллоҳ таолонинг “Бу тақво қилганларнинг оқибатидир” оятининг маъносини бундай баён қилади: “Уларнинг амаллари, яхшиликларининг оқибати жаннатдир. Аллоҳ таолонинг ягоналигига куфр келтирган кимсалар амалларининг оқибати эса дўзахдир”.
Имом Абу Мансур МОТУРИДИЙнинг “Таъвилотул Қуръон” асаридан
Абдулатиф АЛЛОҚУЛОВ таржима қилди.
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 9-сонидан
http://hidoyatuz.taplink.ws
Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ректори, тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) Уйғун домла Ғафуров, Мир Араб олий мадрасаси проректори Учқун Авлиёқулов ва мазкур олий мадрасанинг «Диний фанлар» кафедраси мудири Нарзулло домла Аҳмедовдан иборат юртимиз диний таълим муассасалари вакиллари Россия Федерациясида бўлиб, бир қатор нуфузли халқаро анжуман ва учрашувларда иштирок этди.
Жумладан, Грозний шаҳрида бўлиб ўтган халқаро илмий конференцияда юртимиз вакиллари фаол қатнашиб, юртимиз ислом таълими анъаналари, хусусан, Тошкент ислом институти ва Бухородаги табаррук Мир Араб мадрасасининг Марказий Осиё ва Кавказ минтақаси учун малакали диний кадрлар етказиб беришдаги тарихий ўрнига бағишланган маърузаларини тақдим этдилар.
Ташриф доирасида Чеченистон давлат университети ҳамда Кунта Ҳожи номидаги Россия ислом университети раҳбарияти билан мулоқотлар ўтказилиб, таълим соҳасида тажриба алмашиш, қўшма илмий лойиҳаларни амалга ошириш, устоз ва талабаларнинг академик алмашинувини йўлга қўйиш масалалари келишиб олинди.
Шунингдек, Тошкент ислом институти ректори Уйғун домла Ғафуров 4 сентябрь куни Санкт-Петербург давлат университети Теология институтида ўтказилган «Боязитов ўқишлари» IV халқаро илмий-маърифий конференциясида маъруза қилди. Унда юртимизда ҳанафийлик ва мотуридийлик таълимоти асосида таълим жараёни йўлга қўйилгани, устоз-шогирд анъанаси, мўътабар асарларни хатми кутуб қилиш ҳамда «Ижоза» бериш амалиёти қайта тиклангани борасидаги тажриба ўртоқлашилди. Сафар асносида Санкт-Петербург давлат университети Теология институти директори, профессор Дмитрий Шмонин билан ҳам истиқболли ҳамкорлик масалалари муҳокама қилинди.
Мулоқотлар давомида хорижий ҳамкорлар Янги Ўзбекистонда диний-маърифий соҳада амалга оширилаётган кенг кўламли ислоҳотларни юқори баҳолаб, юртимизнинг ислом цивилизацияси, илм-фани ва таълими соҳасидаги беқиёс мақомини алоҳида эътироф этдилар.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 