"Тинчлик, миллатлар ва динлараро бағрикенглик, Ватанни ардоқлаш, оилани муқаддас санаш каби ғояларни тарғиб қилувчи динимиз номига доғ тушурган ва бутун жаҳон халқлари нигоҳида ислом динини “терроризм дини”га айлантиришга хизмат қилаётган ва мусулмонларни ислом цивилизацияси ривожига қўшган тарихий хизматини йўққа чиқараёзган сохта салафийлик XXI асрда мусулмонлар бошига келган энг катта мусибат бўлди. Бу оқим кўплаб уламоларнинг жонига қасд қилиш, худкушлик, тинч аҳолини қириб ташлаш, вояга етмаган болаларни қўлига қурол бериш, олимларни қадрсизлантириш каби мусулмончиликка умуман тўғри келмайдиган сифатларга эгалиги билан мусулмонларни жаҳон ҳамжамияти олдида қадрсизланишига хизмат қилди.
Сохта салафийлар “тасаввуф – бу куфр”, “мазҳабга эргашиш — ширк”, “васила – ширк”, “Аллоҳ таоло осмонда” каби кўплаб фитнага сабаб бўлувчи мавзулар орқали ўсиб келаётган ёш авлоднинг ақлини заҳарлашга ҳаракат қилдилар ва озми-кўпми жамиятни пароканда қилиш, олимларни қадрсизлантириш ва ёшларни ўз йўлларига оғдириш каби жирканч мақсадларга эришишга интилдилар. Салафийларнинг “Аллоҳ таоло осмонда” деган ақидавий фитнаси мусулмонлар орасида тафриқаланишни келтириб чиқаришга сабаб бўлган мавзулардан биридир.
Рисолат даврига назар солинса, Расулуллоҳ алайҳис-салом, у кишидан сўнг саҳобаи киромлар мусулмонларга: “Аллоҳ таоло юқорида” деб эътиқод қилинглар” деб буюрмаганликлари кўзга ташланади. Чунки, у пайтда мусулмонлар орасида “Аллоҳ таоло осмондами, ердами?” деган савол ёки қарашга ўрин йўқ эди. Чунки улар Аллоҳ таолони Қуръон ва ҳадис асосида содда ва асосли тарзда танир эдилар ҳамда эътиқоддан чалғитувчи ақидавий масалалардан ўзларини олиб қочар эдилар. Шунинг учун ҳам Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳ тавҳид илмида илмий суҳбат қилмочи бўлсалар, салоҳиятсиз инсонларни суҳбатдан четлатар эдилар.
Имом Аҳмад раҳматуллоҳи алайҳ айтади: “Аллоҳ таоло Ўзини ўзи ёки Расулуллоҳ васф этган нарса билан сифатланади. Бунда Қуръон ёки ҳадисга қўшимча қилмаймиз. Аллоҳ у ила васф этилган нарса шаксиз ҳақ деб биламиз. Шу билан бир қаторда ” (Унга ўхшаш бирор нарса йўқ) деб эътиқод қиламиз. Унинг сифатлари ва феълларини ўхшаши йўқ. Нуқсон ва яратилганликни англатувчи барча нарсадан Аллоҳ азза ва жалла покдир.”.
Имом Шофеъий Имом Моликдан нақл қилган ривоятда, “Расулуллоҳ умматга истинжо ўргатиб, тавҳидни таълим бермасликлари мумкин эмас. У зот ҳадисда: “Ла илаҳа иллаллоҳ” дейиш билан киши мусулмон бўлади деб айтганлар. Лекин бирор ҳадисда Аллоҳ таолога юқори томонни, яъни осмонни нисбатини бериш тавҳидга алоқадор, деб айтилмаган” дейдилар.
Имом Шофеъий: “Ақлли кишига Аллоҳ таолони бирор нарсага ўхшатиш ҳаром ва бу мавзуда чуқур кетиш ҳам” деганлар. Саҳоба ва тобеъинларнинг ҳаётига назар солинса, ақида масаласида улар жуда ҳассос бўлганликлари кўзга ташланади, яъни бу мавзуда улар ўзаро баҳс қилмаганлар. Ақида баҳсига оми халқни жалб қилмаганлар ва минбарларда нозик ақидавий масалаларни мавзу сифатида гапирмаганлар. Сохта салафийлар эса, мусулмонлар орасида мазҳабсизликни сингдириш мақсадида ўз издошларига биринчи кунданоқ “Аллоҳ таоло осмонда”, “васила ҳаром”, “Аллоҳ таолонинг қўли, юзи мавжуд” каби ақидавий масалаларни тизимли баён қилиб келадилар. Ҳолбуки, бу чин салафларнинг йўлига зиддир. Сохта салафийларнинг “Аллоҳ таоло осмонда” деган эътиқодий қарашлари ҳақида сўз юритишдан олдин, аҳли сунна вал жамоанинг эътиқодини баён қилиш ва мусулмонлар эътирофига сазовар бўлган салафи солиҳларнинг мавзу бўйича қарашларини келтириб ўтиш ўринлидир. Зеро, биринчи сингдирилган фикр, у қандай бўлишидан қатъий назар ўқувчи онгига албатта у ёки бу жиҳатдан таъсир қилади. Аллох таоло юртимизни энг кучли ва билимли булган эртамиз келажакларини узинг асрагин.
Мингбулоқ тумани “Мулла Абдурахмон” жоме
Масжиди имом хатиби: Шерзодбек Ахмедов.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
1954 йилда Қирол Сауд Саудия уламоларининг аксарияти берган фатвога асосланиб, Иброҳим алайҳиссаломнинг мақомини кўчиришга қарор қилди. Бундан кўзланган мақсад — тавоф қилувчилар кўпайиб, жой торлик қилаётгани сабабли тавоф майдонини (матофни) кенгайтириш эди. Ўша пайтда тирбандлик катта муаммога айланганди.
Ўша вақтда раҳматли Шайх Шаъровий Маккаи Мукаррамадаги Шариъат факультетида мударрис эди. У киши Азҳари шарифдан Саудияга юборилган делегация аъзоларидан бири бўлган. Шайх тасодифан бу қарордан хабардор бўлади ва буни шариатга зид деб ҳисоблайди. У делегациянинг баъзи аъзоларига бу ишни тўхтатиш учун аралашишни таклиф қилади, лекин улар: “Бу иш тугаган, янги бино қуриб бўлинган, кўчиришга атиги 4 кун қолди. Агар аралашсак, буни ички ишларга аралашиш деб баҳолашлари ва бошимизга муаммо тушиши мумкин”, деб рад жавобини беришади.
Бироқ Шайх қониқмайди. У Саудиянинг баъзи олимлари, жумладан, Шайх Иброҳим Ан-Нурий ва Исҳоқ Аззуз билан боғланади. Улар ҳам ҳаракат қилишганини, лекин энди кеч эканини айтишади. Шунда Шайх Шаъровий бу ишни ёлғиз ўзи қилишга қарор қилади.
Шайх Шаъровий Қирол Саудга беш саҳифали телеграмма йўллайди (бу телеграмма учун у ўзининг бутун ойлик маошини сарфлаган). Унда масалани тарихий ва фиқҳий жиҳатдан асослаб беради. Шайхнинг фикрича, мақомни кўчириш шариатга зид эди. Мақомни кўчириш тарафдорлари “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам уни кўчирганлар” деган далилни рўкач қилишарди.
Шайх эса Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шариат соҳиби ва қонун чиқарувчи эканларини, у зот мақомни қўйган жойдан кейинчалик кимдир уни кўчиришига бу ҳужжат бўлолмаслигини айтади.
Шунингдек, у Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг ишини мисол келтиради. “Умму Нашҳал” номи билан машҳур кучли сел келиб, мақомни жойидан суриб кетганда, Умар розияллоҳу анҳу Мадинадан ташвиш билан етиб келади. Саҳобаларни йиғиб: “Орангизда ким бу мақомнинг Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам давридаги асл ўрнини билади?” деб сўрайди.
Шунда бир киши туриб: “Эй Умар, мен бундай ҳолат бўлишини кўнглим сезиб, мақомнинг атрофдаги нарсаларга нисбатан масофасини арқон билан ўлчаб қўйгандим. Мана шу арқондаги тугун асл ўрнини кўрсатади”, дейди. Бироқ ҳазрати Умар заковатлари билан гапни шундоқ қабул қилмай, арқонни келтиришни буюради ва унинг тўғрилигига ишонч ҳосил қилгач, мақомни айнан ўша асл жойига қайтаради.
Телеграмма Қирол Саудга етиб боргач, у олимларни йиғиб, мактубни ўрганиб чиқишни ва эртаси куни – мақом кўчирилишига 24 соат қолганда – хулоса беришни сўрайди. Саудиялик олимлар телеграммадаги далилларга қўшилишади ва бу сўзларни рад этиб бўлмаслигини айтишади.
Шундан сўнг Қирол мақомни кўчиришни тўхтатиш ва у учун қурилган янги бинони бузиб ташлаш ҳақида фармон беради.
Шайх Шаъровий матофни (тавоф майдонини) кенгайтириш учун мақомга тегмасдан бошқа ечим таклиф қилади: Мақомни ўраб турган эски бино жуда катта бўлиб, айнан шу нарса тирбандликка сабаб бўлаётганди. Шайх ўша бинони олиб ташлаб, мақомнинг ўзини икки кишилик жой эгаллайдиган кичик ҳажмда қолдиришни ва устини ўқ ўтмайдиган, мустаҳкам шиша гумбаз билан ёпишни таклиф этади. У: “Иброҳим мақомининг очиқ кўриниб туриши “Унда очиқ аломатлар – Иброҳим мақоми бор” деган оятга мувофиқ келади, уни одамлар кўзидан тўсиб қўйиш мантиқсиз”, дейди.
Аллоҳнинг фазли билан Шайхнинг таклифи қабул қилинади. Эски бино бузилиб, мақом устига шиша гумбаз ўрнатилади ва у одамлар кўзига кўринадиган ҳолга келади.
Шайх Шаъровий бундай деганди: “Алҳамдулиллаҳ, Қирол Сауд мени чақиртирди. Бордим, у менга ташаккур айтиб, мишлаҳ (чопон), соат ва ручка ҳадя қилди”.
Шунингдек, Шайх Шаъровий айтадики, Қирол мақомни кўчиришни тўхтатиш ҳақида буйруқ берганидан икки кун ўтиб, Аллоҳ уни тушида Иброҳим Халилуллоҳни кўриш шарафига муяссар қилган.
Ҳомиджон қори ИШМАТБЕКОВ