"Тинчлик, миллатлар ва динлараро бағрикенглик, Ватанни ардоқлаш, оилани муқаддас санаш каби ғояларни тарғиб қилувчи динимиз номига доғ тушурган ва бутун жаҳон халқлари нигоҳида ислом динини “терроризм дини”га айлантиришга хизмат қилаётган ва мусулмонларни ислом цивилизацияси ривожига қўшган тарихий хизматини йўққа чиқараёзган сохта салафийлик XXI асрда мусулмонлар бошига келган энг катта мусибат бўлди. Бу оқим кўплаб уламоларнинг жонига қасд қилиш, худкушлик, тинч аҳолини қириб ташлаш, вояга етмаган болаларни қўлига қурол бериш, олимларни қадрсизлантириш каби мусулмончиликка умуман тўғри келмайдиган сифатларга эгалиги билан мусулмонларни жаҳон ҳамжамияти олдида қадрсизланишига хизмат қилди.
Сохта салафийлар “тасаввуф – бу куфр”, “мазҳабга эргашиш — ширк”, “васила – ширк”, “Аллоҳ таоло осмонда” каби кўплаб фитнага сабаб бўлувчи мавзулар орқали ўсиб келаётган ёш авлоднинг ақлини заҳарлашга ҳаракат қилдилар ва озми-кўпми жамиятни пароканда қилиш, олимларни қадрсизлантириш ва ёшларни ўз йўлларига оғдириш каби жирканч мақсадларга эришишга интилдилар. Салафийларнинг “Аллоҳ таоло осмонда” деган ақидавий фитнаси мусулмонлар орасида тафриқаланишни келтириб чиқаришга сабаб бўлган мавзулардан биридир.
Рисолат даврига назар солинса, Расулуллоҳ алайҳис-салом, у кишидан сўнг саҳобаи киромлар мусулмонларга: “Аллоҳ таоло юқорида” деб эътиқод қилинглар” деб буюрмаганликлари кўзга ташланади. Чунки, у пайтда мусулмонлар орасида “Аллоҳ таоло осмондами, ердами?” деган савол ёки қарашга ўрин йўқ эди. Чунки улар Аллоҳ таолони Қуръон ва ҳадис асосида содда ва асосли тарзда танир эдилар ҳамда эътиқоддан чалғитувчи ақидавий масалалардан ўзларини олиб қочар эдилар. Шунинг учун ҳам Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳ тавҳид илмида илмий суҳбат қилмочи бўлсалар, салоҳиятсиз инсонларни суҳбатдан четлатар эдилар.
Имом Аҳмад раҳматуллоҳи алайҳ айтади: “Аллоҳ таоло Ўзини ўзи ёки Расулуллоҳ васф этган нарса билан сифатланади. Бунда Қуръон ёки ҳадисга қўшимча қилмаймиз. Аллоҳ у ила васф этилган нарса шаксиз ҳақ деб биламиз. Шу билан бир қаторда ” (Унга ўхшаш бирор нарса йўқ) деб эътиқод қиламиз. Унинг сифатлари ва феълларини ўхшаши йўқ. Нуқсон ва яратилганликни англатувчи барча нарсадан Аллоҳ азза ва жалла покдир.”.
Имом Шофеъий Имом Моликдан нақл қилган ривоятда, “Расулуллоҳ умматга истинжо ўргатиб, тавҳидни таълим бермасликлари мумкин эмас. У зот ҳадисда: “Ла илаҳа иллаллоҳ” дейиш билан киши мусулмон бўлади деб айтганлар. Лекин бирор ҳадисда Аллоҳ таолога юқори томонни, яъни осмонни нисбатини бериш тавҳидга алоқадор, деб айтилмаган” дейдилар.
Имом Шофеъий: “Ақлли кишига Аллоҳ таолони бирор нарсага ўхшатиш ҳаром ва бу мавзуда чуқур кетиш ҳам” деганлар. Саҳоба ва тобеъинларнинг ҳаётига назар солинса, ақида масаласида улар жуда ҳассос бўлганликлари кўзга ташланади, яъни бу мавзуда улар ўзаро баҳс қилмаганлар. Ақида баҳсига оми халқни жалб қилмаганлар ва минбарларда нозик ақидавий масалаларни мавзу сифатида гапирмаганлар. Сохта салафийлар эса, мусулмонлар орасида мазҳабсизликни сингдириш мақсадида ўз издошларига биринчи кунданоқ “Аллоҳ таоло осмонда”, “васила ҳаром”, “Аллоҳ таолонинг қўли, юзи мавжуд” каби ақидавий масалаларни тизимли баён қилиб келадилар. Ҳолбуки, бу чин салафларнинг йўлига зиддир. Сохта салафийларнинг “Аллоҳ таоло осмонда” деган эътиқодий қарашлари ҳақида сўз юритишдан олдин, аҳли сунна вал жамоанинг эътиқодини баён қилиш ва мусулмонлар эътирофига сазовар бўлган салафи солиҳларнинг мавзу бўйича қарашларини келтириб ўтиш ўринлидир. Зеро, биринчи сингдирилган фикр, у қандай бўлишидан қатъий назар ўқувчи онгига албатта у ёки бу жиҳатдан таъсир қилади. Аллох таоло юртимизни энг кучли ва билимли булган эртамиз келажакларини узинг асрагин.
Мингбулоқ тумани “Мулла Абдурахмон” жоме
Масжиди имом хатиби: Шерзодбек Ахмедов.
Аллоҳнинг Расули соллаллоҳу алайҳи васаллам дунёнинг аввалидан охиригача яшаб ўтган ва яшаб ўтишлари келажакда тақдир қилинган барча зоҳид зотларнинг ҳаммаларидан кўра зоҳидроқлари эдилар. Ҳазрати Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга Тиҳома тоғи катталигича олтин, кумуш, зумрад у киши билан доимо ҳамроҳ юришлиги шарти билан таклиф этилганда ҳам қабул қилмадилар, айтдиларки:
“Йўқ, Аллоҳим, мен бир кун оч, бир кун тўқ юришни истайман” (Абу Умома Боҳилий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган, Байҳақий ривояти).
Шунингдек, ҳазрати Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: “Менга Уҳуд тоғи катталигича олтин берилганда ҳам мени бу нарса қувонтиролмайди. Мабодо уч кун ўтиб бу бойликдан бир дирҳамча қолгудай бўлса, у ҳам бўйнимдаги қарзимни ўташлик учун қолган бўларди холос” (Зайд ибн Ваҳбдан ривоят қилинган, Бухорий ривояти)
Ҳазрати Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам ўзларида дунё бойлигидан нимадир сақлашни хуш кўрмасдилар. Ҳатто Уҳуд тоғичалик олтинлари бўлган тақдирда ҳам барчасини мусулмонларга тарқатиб берган бўлардилар. Ўзларида эса қарзларини тўлашгагина кифоя қиладиган миқдорни сақлаган бўлардилар холос.
Шунингдек, ҳазрати Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам мусулмонлар эътиборини ишқ ҳақиқатига қаратар эканлар, ҳеч бир банданинг кўнгли то Аллоҳ Расули соллаллоҳу алайҳи васалламнинг муҳаббати билан лиммо-лим бўлмагунча ва бу севгини бошқа ҳамма нарсага бўлган муҳаббатдан устун қўймагунича иймонда камолга етишолмаслигини уқтирардилар:
“Сиздан бирортангиз мен унга ота-онасидан, боласидан ва одамларнинг ҳаммасидан маҳбуброқ бўлмагунимча, мўмин бўла олмайди” (Анас ибн Моликдан икки шайх ва Насоий ривоят қилган).
Шунингдек, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам мусулмонларга дунёни муҳаббати инсон қадрини ерга уришлигини, хўрлаб очкўз қилиб қўйишлигини атрофлича тушунтириб ўтганлар. Ҳақиқатда инсон боласининг кўзи дунё бойлигига ҳеч қачон тўймайди.
Жумладан Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: “Одам боласи, икки водий тўла мол-дунёси бўла туриб, мол-дунё тўла учинчи водийни орзу қилади. Учинчисини қўлга киритгандан сўнг тўртинчисини тилай бошлайди. Одам боласининг кўзини тупроқдан ўзга нарса тўлдиролмайди” (Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган, Имом Бухорий, Имом Муслим ривояти).
Шунингдек, Аллоҳнинг Расули соллаллоҳу алайҳи васаллам мўмин киши ўзининг иффату ҳурматини сақлашлигини, дунёга тўқлик, беҳожатлик ва бапарволик назари билан қарашлигини яхши кўрар эдилар. Аллоҳнинг Расули саллаллоу алайҳи васаллам яна айтдиларки:
“Чиндан ҳам садақа, одамларнинг кири ва гуноҳларининг ювиндисидир” (Абдулмутталиб ибн Робиъадан ривоят қилинган, Муслим ривояти).
Ҳазрати Пайғамбаримизнинг бу муборак сўзларида мўмин киши шахсиятини қанчалар олийжаноб, азиз, шарму ҳаёли, ўзгалар қўлига қарамайдиган бўлиши лозимлиги ҳақида ойдин ишоралар бор.
Шунингдек, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам яна таълим берар эдиларки, агар мўмин кишининг назари – кўзи тўқ бўлса Аллоҳнинг муҳаббатига, одамларнинг муҳаббатига бемалол, осонликча эриша олади. Чунки одамлар ўз қўлларидаги молу дунёдан умидвор бўлган кимсани, ҳеч қачон ёқтирмайдилар. Чунончи, марҳамат этдилар:
“Дунёдан юз ўгиргин, Аллоҳ севади. Одамлар қўлидаги нарсадан умидвор бўлма, одамлар севишади” (Абул Аббос Саҳл ибн Саъидийдан ривоят қилинган, Ибн Можа ривояти).
“Ахлоқус солиҳийн” (Яхшилар ахлоқи) китобидан
Йўлдош Эшбек, Даврон Нурмуҳаммад
таржимаси.