Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
08 Сентябр, 2026   |   26 Рабиъул аввал, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:35
Қуёш
05:56
Пешин
12:21
Аср
16:52
Шом
18:49
Хуфтон
20:06
Bismillah
08 Сентябр, 2026, 26 Рабиъул аввал, 1448

Соф эътиқод душманлари

03.12.2022   2663   4 min.
Соф эътиқод душманлари

"Тинчлик, миллатлар ва динлараро бағрикенглик, Ватанни ардоқлаш, оилани муқаддас санаш каби ғояларни тарғиб қилувчи динимиз номига доғ тушурган ва бутун жаҳон халқлари нигоҳида ислом динини “терроризм дини”га айлантиришга хизмат қилаётган ва мусулмонларни ислом цивилизацияси ривожига қўшган тарихий хизматини йўққа чиқараёзган сохта салафийлик XXI асрда мусулмонлар бошига келган энг катта мусибат бўлди. Бу оқим кўплаб уламоларнинг жонига қасд қилиш, худкушлик, тинч аҳолини қириб ташлаш, вояга етмаган болаларни қўлига қурол бериш, олимларни қадрсизлантириш каби мусулмончиликка умуман тўғри келмайдиган сифатларга эгалиги билан мусулмонларни жаҳон ҳамжамияти олдида қадрсизланишига хизмат қилди.


Сохта салафийлар “тасаввуф – бу куфр”, “мазҳабга эргашиш — ширк”, “васила – ширк”, “Аллоҳ таоло осмонда” каби кўплаб фитнага сабаб бўлувчи мавзулар орқали ўсиб келаётган ёш авлоднинг ақлини заҳарлашга ҳаракат қилдилар ва озми-кўпми жамиятни пароканда қилиш, олимларни қадрсизлантириш ва ёшларни ўз йўлларига оғдириш каби жирканч мақсадларга эришишга интилдилар. Салафийларнинг “Аллоҳ таоло осмонда” деган ақидавий фитнаси мусулмонлар орасида тафриқаланишни келтириб чиқаришга сабаб бўлган мавзулардан биридир.


Рисолат даврига назар солинса, Расулуллоҳ алайҳис-салом, у кишидан сўнг саҳобаи киромлар мусулмонларга: “Аллоҳ таоло юқорида” деб эътиқод қилинглар” деб буюрмаганликлари кўзга ташланади. Чунки, у пайтда мусулмонлар орасида “Аллоҳ таоло осмондами, ердами?” деган савол ёки қарашга ўрин йўқ эди. Чунки улар Аллоҳ таолони Қуръон ва ҳадис асосида содда ва асосли тарзда танир эдилар ҳамда эътиқоддан чалғитувчи ақидавий масалалардан ўзларини олиб қочар эдилар. Шунинг учун ҳам Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳ тавҳид илмида илмий суҳбат қилмочи бўлсалар, салоҳиятсиз инсонларни суҳбатдан четлатар эдилар.


Имом Аҳмад раҳматуллоҳи алайҳ айтади: “Аллоҳ таоло Ўзини ўзи ёки Расулуллоҳ васф этган нарса билан сифатланади. Бунда Қуръон ёки ҳадисга қўшимча қилмаймиз. Аллоҳ у ила васф этилган нарса шаксиз ҳақ деб биламиз. Шу билан бир қаторда ” (Унга ўхшаш бирор нарса йўқ) деб эътиқод қиламиз. Унинг сифатлари ва феълларини ўхшаши йўқ. Нуқсон ва яратилганликни англатувчи барча нарсадан Аллоҳ азза ва жалла покдир.”.
Имом Шофеъий Имом Моликдан нақл қилган ривоятда, “Расулуллоҳ умматга истинжо ўргатиб, тавҳидни таълим бермасликлари мумкин эмас. У зот ҳадисда: “Ла илаҳа иллаллоҳ” дейиш билан киши мусулмон бўлади деб айтганлар. Лекин бирор ҳадисда Аллоҳ таолога юқори томонни, яъни осмонни нисбатини бериш тавҳидга алоқадор, деб айтилмаган” дейдилар.


Имом Шофеъий: “Ақлли кишига Аллоҳ таолони бирор нарсага ўхшатиш ҳаром ва бу мавзуда чуқур кетиш ҳам” деганлар. Саҳоба ва тобеъинларнинг ҳаётига назар солинса, ақида масаласида улар жуда ҳассос бўлганликлари кўзга ташланади, яъни бу мавзуда улар ўзаро баҳс қилмаганлар. Ақида баҳсига оми халқни жалб қилмаганлар ва минбарларда нозик ақидавий масалаларни мавзу сифатида гапирмаганлар. Сохта салафийлар эса, мусулмонлар орасида мазҳабсизликни сингдириш мақсадида ўз издошларига биринчи кунданоқ “Аллоҳ таоло осмонда”, “васила ҳаром”, “Аллоҳ таолонинг қўли, юзи мавжуд” каби ақидавий масалаларни тизимли баён қилиб келадилар. Ҳолбуки, бу чин салафларнинг йўлига зиддир. Сохта салафийларнинг “Аллоҳ таоло осмонда” деган эътиқодий қарашлари ҳақида сўз юритишдан олдин, аҳли сунна вал жамоанинг эътиқодини баён қилиш ва мусулмонлар эътирофига сазовар бўлган салафи солиҳларнинг мавзу бўйича қарашларини келтириб ўтиш ўринлидир. Зеро, биринчи сингдирилган фикр, у қандай бўлишидан қатъий назар ўқувчи онгига албатта у ёки бу жиҳатдан таъсир қилади. Аллох таоло юртимизни энг кучли ва билимли булган эртамиз келажакларини узинг асрагин.

Мингбулоқ тумани “Мулла Абдурахмон” жоме
Масжиди имом хатиби: Шерзодбек Ахмедов.

МАҚОЛА
Бошқа мақолалар

Отамдан қолган сабоқлар: Инсоннинг қадри қийин кунларда билинади

29.06.2026   20475   4 min.
Отамдан қолган сабоқлар: Инсоннинг қадри қийин кунларда билинади

Отам (Аллоҳ раҳматига олсин) меҳнат фаолиятини 1960-йилларнинг бошларида Нигериядаги Саудия Арабистони элчихонасида бошлаган эдилар.

Элчихонада Зайд исмли яна бир ходим ишларди. Негадир улар бир-бирлари билан унчалик чиқиша олишмасди.

Бир куни Зайд ака бетоб бўлиб қолди. Шунда отам, ораларидаги совуқ муносабатга қарамай, уни зиёрат қилишга бордилар. Ўша давр одамлари ҳис-туйғуларидан кўра бурч ва одобни устун қўяр эдилар.

Зайд ака ётоқда ётарди. Отам эса индамай ўрнидан туриб, унинг оёқлари остига шиппагини қўйиб бердилар.

Бу жуда оддий кўринган ҳаракат эди.

Аммо айнан шу кичик эътибор уларнинг муносабатини бутунлай ўзгартириб юборди.

Ўша зиёрат кейинчалик қарийб 60 йил давом этган мустаҳкам дўстликнинг бошланишига айланди.

Зайд ака аслида олижаноб феъл-атворли инсон эди. Чинакам характерга эга одам энг кичик эзгуликни ҳам унутмайди ва уни қадрлайди.

Отам билан Зайд ака ўртасидаги дўстлик йиллар сони билан эмас, балки биргаликда бошдан кечирган синовлар ва вазиятлар билан ўлчанарди.

Ҳар бир синов уларнинг дўстлигини янада мустаҳкамлаб борарди.

Қийин дамларда Зайд ака отамни қўллаб-қувватлади, отам ҳам керак бўлганида Зайд акага суянч бўлди.

Уларнинг феъл-атвори, турмуш тарзи ва қарашлари турлича эди. Аммо уларни умумий қадриятлар, ўзаро ҳурмат ва биргаликда босиб ўтилган ҳаёт йўли бирлаштириб турарди.

Донолар айтишади: инсонлар ўртасидаги муносабатлар асосан уч турга бўлинади:

  • завқ ва ҳордиқ дўстлиги;
  • манфаат дўстлиги;
  • синов ва садоқатга асосланган дўстлик.

Энг катта хатолардан бири – ана шу дўстликларнинг чегарасини адаштиришдир.

Масалан, баъзи инсонлар билан фақат бирга вақт ўтказамиз, суҳбатлашамиз, сайр қиламиз ва ҳ.к. Бу йиллар давом этиши ҳам мумкин.

Лекин ҳаёт синови келмагунча, бу муносабатнинг қанчалик мустаҳкам эканини билиб бўлмайди.

Кўп марта шундай бўладики, биз йиллар давомида яқин деб билган одамимиз энг керакли пайтда ёнимизда бўлмайди.

Аксинча, айрим инсонлар оғир кунларда садоқатини исботлайди.

Шунинг учун ҳам энг мустаҳкам дўстлик – бу қувончни ҳам, манфаатни ҳам, синовни ҳам биргаликда енгиб ўта оладиган дўстликдир.

Ҳаётда тамойилларингизни баҳам кўрадиган, оғир дамларда сизни ёлғиз қолдирмайдиган бундай дўстлар жуда кам учрайди.

Агар Аллоҳ сизга шундай бир ёки икки дўстни насиб қилган бўлса, бу энг буюк неъматлардан биридир.

Отам билан Зайд ака умрларининг катта қисмини бир мамлакатда яшамаганлар.

Отам Жидда шаҳрида ўз бизнесини йўлга қўйди. Зайд ака эса Саудия Арабистони Ташқи ишлар вазирлигида фаолиятини давом эттириб, турли мамлакатлардаги элчихоналарда хизмат қилди.

Улар фақат байрамларда ёки қисқа муддатларга учрашишарди. Шунга қарамай, масофа уларнинг дўстлигини заифлаштирмади. Аксинча, йиллар ўтган сари бу ришта янада мустаҳкамланиб борди. Гўё улар ҳар куни учрашиб тургандай эди.

Нега?

Чунки уларнинг дўстлиги манфаатга эмас, самимият ва садоқатга қурилган эди.

Айрим инсонлар олтинга ўхшайди. Улар синовларга дуч келган сари янада покланади, янада порлайди.

Бошқалари эса қалайга ўхшайди. Ҳаёт олови тегиши билан эриб, асл қиёфаси намоён бўлади.

Чинакам инсоннинг қадри айнан қийин кунларда билинади.

Даврон НУРМУҲАММАД