"Тинчлик, миллатлар ва динлараро бағрикенглик, Ватанни ардоқлаш, оилани муқаддас санаш каби ғояларни тарғиб қилувчи динимиз номига доғ тушурган ва бутун жаҳон халқлари нигоҳида ислом динини “терроризм дини”га айлантиришга хизмат қилаётган ва мусулмонларни ислом цивилизацияси ривожига қўшган тарихий хизматини йўққа чиқараёзган сохта салафийлик XXI асрда мусулмонлар бошига келган энг катта мусибат бўлди. Бу оқим кўплаб уламоларнинг жонига қасд қилиш, худкушлик, тинч аҳолини қириб ташлаш, вояга етмаган болаларни қўлига қурол бериш, олимларни қадрсизлантириш каби мусулмончиликка умуман тўғри келмайдиган сифатларга эгалиги билан мусулмонларни жаҳон ҳамжамияти олдида қадрсизланишига хизмат қилди.
Сохта салафийлар “тасаввуф – бу куфр”, “мазҳабга эргашиш — ширк”, “васила – ширк”, “Аллоҳ таоло осмонда” каби кўплаб фитнага сабаб бўлувчи мавзулар орқали ўсиб келаётган ёш авлоднинг ақлини заҳарлашга ҳаракат қилдилар ва озми-кўпми жамиятни пароканда қилиш, олимларни қадрсизлантириш ва ёшларни ўз йўлларига оғдириш каби жирканч мақсадларга эришишга интилдилар. Салафийларнинг “Аллоҳ таоло осмонда” деган ақидавий фитнаси мусулмонлар орасида тафриқаланишни келтириб чиқаришга сабаб бўлган мавзулардан биридир.
Рисолат даврига назар солинса, Расулуллоҳ алайҳис-салом, у кишидан сўнг саҳобаи киромлар мусулмонларга: “Аллоҳ таоло юқорида” деб эътиқод қилинглар” деб буюрмаганликлари кўзга ташланади. Чунки, у пайтда мусулмонлар орасида “Аллоҳ таоло осмондами, ердами?” деган савол ёки қарашга ўрин йўқ эди. Чунки улар Аллоҳ таолони Қуръон ва ҳадис асосида содда ва асосли тарзда танир эдилар ҳамда эътиқоддан чалғитувчи ақидавий масалалардан ўзларини олиб қочар эдилар. Шунинг учун ҳам Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳ тавҳид илмида илмий суҳбат қилмочи бўлсалар, салоҳиятсиз инсонларни суҳбатдан четлатар эдилар.
Имом Аҳмад раҳматуллоҳи алайҳ айтади: “Аллоҳ таоло Ўзини ўзи ёки Расулуллоҳ васф этган нарса билан сифатланади. Бунда Қуръон ёки ҳадисга қўшимча қилмаймиз. Аллоҳ у ила васф этилган нарса шаксиз ҳақ деб биламиз. Шу билан бир қаторда ” (Унга ўхшаш бирор нарса йўқ) деб эътиқод қиламиз. Унинг сифатлари ва феълларини ўхшаши йўқ. Нуқсон ва яратилганликни англатувчи барча нарсадан Аллоҳ азза ва жалла покдир.”.
Имом Шофеъий Имом Моликдан нақл қилган ривоятда, “Расулуллоҳ умматга истинжо ўргатиб, тавҳидни таълим бермасликлари мумкин эмас. У зот ҳадисда: “Ла илаҳа иллаллоҳ” дейиш билан киши мусулмон бўлади деб айтганлар. Лекин бирор ҳадисда Аллоҳ таолога юқори томонни, яъни осмонни нисбатини бериш тавҳидга алоқадор, деб айтилмаган” дейдилар.
Имом Шофеъий: “Ақлли кишига Аллоҳ таолони бирор нарсага ўхшатиш ҳаром ва бу мавзуда чуқур кетиш ҳам” деганлар. Саҳоба ва тобеъинларнинг ҳаётига назар солинса, ақида масаласида улар жуда ҳассос бўлганликлари кўзга ташланади, яъни бу мавзуда улар ўзаро баҳс қилмаганлар. Ақида баҳсига оми халқни жалб қилмаганлар ва минбарларда нозик ақидавий масалаларни мавзу сифатида гапирмаганлар. Сохта салафийлар эса, мусулмонлар орасида мазҳабсизликни сингдириш мақсадида ўз издошларига биринчи кунданоқ “Аллоҳ таоло осмонда”, “васила ҳаром”, “Аллоҳ таолонинг қўли, юзи мавжуд” каби ақидавий масалаларни тизимли баён қилиб келадилар. Ҳолбуки, бу чин салафларнинг йўлига зиддир. Сохта салафийларнинг “Аллоҳ таоло осмонда” деган эътиқодий қарашлари ҳақида сўз юритишдан олдин, аҳли сунна вал жамоанинг эътиқодини баён қилиш ва мусулмонлар эътирофига сазовар бўлган салафи солиҳларнинг мавзу бўйича қарашларини келтириб ўтиш ўринлидир. Зеро, биринчи сингдирилган фикр, у қандай бўлишидан қатъий назар ўқувчи онгига албатта у ёки бу жиҳатдан таъсир қилади. Аллох таоло юртимизни энг кучли ва билимли булган эртамиз келажакларини узинг асрагин.
Мингбулоқ тумани “Мулла Абдурахмон” жоме
Масжиди имом хатиби: Шерзодбек Ахмедов.
ЮНЕСКО Ижроия кенгаши Ўзбекистоннинг “Глобаллашув ва иқлим ўзгариши шароитида маданий меросни асраш чора-тадбирлари самарадорлигини ошириш” тўғрисидаги қарори лойиҳасини бир овоздан маъқуллади, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Мазкур қарор ташкилотнинг Париждаги бош қароргоҳида Ижроия кенгашнинг 225-сессияси доирасида қабул қилинди. Ушбу ташаббусни Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев ўтган йилнинг 30 октябрь куни Самарқандда ЮНЕСКО Бош конференциясининг 43-сессияси очилишида илгари сурган эди.
Қабул қилинган ҳужжат моддий ва номоддий маданий меросни иқлим ўзгариши, табиий офатлар, жадал урбанизация ва ижтимоий-иқтисодий ўзгаришлар каби замонавий глобал хавф-хатарлардан ҳимоя қилишда халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлашга қаратилган.
Ҳужжатда ЮНЕСКОга аъзо давлатлар, халқаро ташкилотлар ва илмий ҳамжамият ўртасидаги ҳамкорликни ривожлантириш, хавф-хатарларнинг олдини олиш ва уларни бошқариш механизмларини такомиллаштириш, илмий билим ва илғор тажриба алмашинувини кенгайтириш назарда тутилган.
Ўзбекистоннинг 2027 йилда Хивада ЮНЕСКО билан ҳамкорликда Глобаллашув ва иқлим ўзгариши шароитида маданий меросни асраш бўйича халқаро симпозиум ўтказиш ҳақидаги таклифи маъқуллангани асосий натижалардан бири бўлди.
Тадбир турли мамлакатларнинг етакчи мутахассислари, халқаро ташкилотлар, тадқиқот муассасалари ва экспертлар ҳамжамияти вакилларини бирлаштириши кутилмоқда.
Иштирокчилар маданий объектларга бўлган таҳдидларнинг олдини олиш йўллари, замонавий технологияларни қўллаш, анъанавий билимларни сақлаб қолиш ва мутахассисларнинг касбий салоҳиятини ошириш масалаларини муҳокама қилади.
Симпозиум якунлари бўйича миллий хусусиятлар ва халқаро тажрибани инобатга олган ҳолда, маданий меросни муҳофаза қилиш ва бошқариш усулларини такомиллаштириш юзасидан амалий тавсиялар ишлаб чиқиш режалаштирилган.
Ўзбекистон ташаббуси қарор лойиҳасига ҳаммуаллифлик қилган ЮНЕСКОга аъзо 54 та давлат томонидан қўллаб-қувватланди. Улар орасида Хитой, Испания, Греция, Португалия, Туркия, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Озарбайжон ҳамда Осиё, Европа, Африка ва Лотин Америкасининг бошқа мамлакатлари бор.
Давлатлар вакиллари таклифнинг долзарблиги ва ЮНЕСКОнинг устувор йўналишларига тўла мос келишини қайд этди. Улар иқлим ўзгариши ва глобаллашув билан боғлиқ хавф-хатарлар барча мамлакатларга, уларнинг географик жойлашуви ва иқтисодий ривожланиш даражасидан қатъи назар, таъсир кўрсатиши, шу боис ҳамжиҳатликдаги халқаро саъй-ҳаракатларни талаб этишини таъкидлади.
Делегациялар Ўзбекистоннинг Буюк ипак йўлининг тарихий-маданий марказларидан бири бўлган Хива шаҳрида симпозиум ўтказишга тайёрлигини алоҳида олқишлади. Уларнинг фикрича, ушбу тадбирнинг ўтказилиши тажриба алмашиш, касбий алоқаларни ривожлантириш ва биргаликда ечимлар ишлаб чиқиш учун қўшимча имкониятлар яратади.
2027 йилда Хивада бўлиб ўтадиган симпозиум ЮНЕСКО Бош конференциясининг Самарқандда ўтказилган 43-сессияси доирасида бошланган ишларни давом эттириши ҳамда глобал хавф-хатарлар шароитида маданий меросни ҳимоя қилиш бўйича амалий ёндашувларни ишлаб чиқиш майдонига айланиши кутилмоқда.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати