Ҳар бир даврида адашган, бузғунчи тоифалар чиқиб туриши тарихдан маълум. Уларнинг умумий белгилари, ўзаро ўхшашликлари мавжуд. Келинг, улар билан бирма-бир танишиб чиқсак:

1. Ўз замонасининг олим ва етакчи кишларини тан олмайди, ўзларинг хато фикрларига ёпишиб олади, хоҳишларига қарши фикр билдирган ҳар бир одамни ҳақорат қилади, туҳмат уюштиради, илимсизликда айблайди.

2. Кўринишда адолат ҳақида куюнчаклик қилади, Ислом ҳимоясига, мусулмонларга меҳрибон бўлишга, жаннат боғларига киришга чақиради, аммо ўзлари зулм ва фасод ишларни қилишда ҳаддан ошади.

3. Мавжуд мусулмон бошлиқларга итоат этмайди, сулҳ аҳдларга риоя қилмайди.

4. Улар Аллоҳ таолонинг: "Ҳукм фақат Аллоҳдандир", оятини, гўёки шахсан ўзлари учун ваҳий бўлиб тушгандек, суиистеъмол қилади, Хоҳлаган кишини "кофир" деб эълон қилишдан қўрқмайди.

5. Ўзлари ўзбошимчалик билан "халифа" сайлаб олишади, аммо ҳақиқий "ҳалифа" лари кибр ва қайсарлик тимсоли бўлган, қалбларига ўрнашиб олган, васваса қилвчи шайтон эканлигини идрок эта олмайди.

6. Мусулмонларнинг қонини тўкиш ва мол-мулкига тажовуз қилишни ўзига халол санайди.

7. Шаръий ҳукумларни адо этишда ўз ҳавойи нафсларига эргашиб иш юритади. Гўёки раҳбарлик ва қозилик уларга юклангандек чегарадан чиқади. Жиҳод маъносини скистемол қилади.

8. Қайсарликлари ва илмсизликлари сабаб дўстни душмандан ажрата олмайди, шунинг учун шайтон ва уларнинг малайлари қўлларида қўғирчоққа айланди.

Тарихий манбалардан бу каби адашган тоифалар кўп учрагани, уларнинг касофатидан Ислом оламида зиддиятлар пайдо бўлгани, ҳозирда ҳам "ИШИД" каби адашган тоифаларнинг ёвуликларини кўрган жаҳон афкор оммасида Ислом дини ҳақида нотўғри тасаввурлар ҳосил бўлиши мумкинлиги ачинарли ҳолдир. Албатта, Аллоҳ таоло, Пайғамбарлари ва Ислом дини улар қилаётган тажовуз ва зулмлардан покдир.
Аллоҳ таоло юртимизни бундай бузғунчи оқимлардан омонда қилсин!

Наманган тумани Умарбой хожи масжид имом хатиби Қўчқаров Назиржон