16 Сентябр, 2026, 5 Рабиъус сони, 1448
16 Сентябр, 2026, 5 Рабиъус сони, 1448
Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло инсонни барча яратиқлардан мукаррам қилиб яратди ва уни бошқа ҳеч бир махлуқотга берилмаган улкан тил неъмати билан шарафлади. Тил кишилар учун тафаккурида кечаётган фикрларни баён этиш, ўзаро алоқа қилиш воситаси ҳамда ҳар бир миллатнинг ўзига хос маданияти ва маънавиятини ўзида акс эттириб турувчи энг улуғ қадриятдир. Шуни унутмаслик керакки, тил халқни бирлаштиради, уни ватанга муҳаббат, юксак инсоний фазилатлар руҳида тарбиялайди, муайян тил эгаларига таълим беради, миллий урф-одат ва анъаналарини ўзида сақлаб авлоддан авлодга етказади. Шу боис она тилини севиб-ардоқлаш, асраб-авайлаш, ҳурмат-эҳтиром билан муносабатда бўлиш, ҳар бир миллатнинг дунё халқлари орасидаги тараққиёти ва келажакдаги ўрнини белгилайди. Буни чуқур англаб етган ҳар бир киши, энг аввало, ўз она тилини улуғлаши ва шарафлаши лозим.
Ҳазрат Алишер Навоий ўзининг “Муҳокамат ул-луғатайн” (“Икки тил муҳокамаси”) асарида тил ва унинг моҳияти ҳақида шундай деб ёзади:
Эй сўз била қилғон офариниш оғоз,
Инсонни арода айлагон маҳрами роз
Чун «кун фаякун» сафҳасига бўлди тироз
Қилғон они нутқ ила боридин мумтоз.
Дарҳақиқат, биз яшаб турган бу фоний дунёнинг яралиши Аллоҳ таборак ва таолонинг биргина “Бўл” деган амри билан амалга ошди. Ўз яратиқлари орасида инсонни нутқ (тил) билан барчасидан мумтоз (улуғ) қилиб қўйди. Шунинг учун биз бандалар бу улуғ неъматнинг шукрини адо этмоғимиз лозим бўлади. Тил неъматининг шукрини адо этиш эса, ширинсўзлик, ростгўйлик, нутқдаги фасоҳат ва балоғат билан амалга ошади. Тилни ҳар хил ёт сўзлар, фаҳш, фисқу фасод, иғво, ғийбату бўҳтон ва ёлғонлардан сақлаш керак бўлади. Бутун инсониятнинг энг хайрлиси бўлган Зот – Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам умматларни бундан сақланишга чақирганлар. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилишларича: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дедилар: “Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган бўлса (фақат) яхши сўзларни сўзласин ёки сукут сақласин” (Имом Бухорий ва Муслим ривояти). Бу ҳадисга амал қилувчилар ўзлари учун ҳам, жамият учун ҳам манфаат келтирувчилардир.
Бундан 33 йил муқаддам – 1989 йилнинг 21 октябрида Ўзбекистон Республикасининг “Давлат тили ҳақида”ги Қонуни қабул қилинди. Бу халқимиз тарихидаги оламшумул воқеа бўлди. “Давлат тили ҳақида”ги Қонун Ўзбекистон халқининг истиқлолга эришиш йўлида қўйилган дастлабки қадами бўлди. Мазкур Қонуннинг 1-моддаси ва Конституциямизнинг 4-моддасида “Ўзбекистон Республикасининг давлат тили ўзбек тили” эканлиги ва Ўзбекистон Республикаси ўз ҳудудида истиқомат қилувчи барча миллат ва элатларнинг тиллари, урф-одатлари ва анъаналари ҳурмат қилинишини таъминланиши ҳам белгилаб қўйилган.
Ўзбекистон Республикаси “Давлат тили тўғрисида”ги Қонун қабул қилингандан бери ўтган давр мобайнида юртимизда ўзбек тилининг мавқеи тобора мустаҳкамланиб бормоқда. Ҳар бир соҳада Давлат тилини ривожлантиришга анча катта эътибор қаратилаётганини ҳам эътироф этиш лозим. 2020 йил 10 апрелда Ўзбекистон Республикасининг “Ўзбек тили байрами кунини белгилаш тўғрисида”ги Қонуни қабул қилиниши ана шундай эътиборнинг натижаси десак, янглишмаймиз. Мазкур қонунда ҳар йили 21 октябрь “Ўзбек тили байрами куни” этиб нишонлаш белгилаб қўйилди ва ҳар йили 21 октябрь бутун мамлакатимиз бўйлаб катта байрам сифатида нишонланмоқда. Бу, албатта, она тилимизга бўлган эътиборимиз, уни қай даражада ардоқлашимиз ва ҳурмат қилишимизни англатади.
Дунёда халқлар, элатлар ва улар ишлатадиган тиллар ҳам жуда кўп. Улар орасида ўзбек тили ҳар жиҳатдан ўз ўрни ва мавқеига эга. Президентимиз Шавкат Мирзиёев таъкидлаганидек: “Дунёдаги қадимий ва бой тиллардан бири бўлган ўзбек тили халқимиз учун миллий ўзлигимиз ва мустақил давлатчилик тимсоли, бебаҳо маънавий бойлик, буюк қадриятдир”.
Шуни унутмайликки, Давлат тилининг ривожи қайсидир идора, қайсидир ташкилот зиммасигагина юкланган вазифа эмас, балки шу тилда сўзловчи, шу юртда яшовчи ҳар бир кишининг зиммасидаги улкан масъулиятдир. Демак, бизнинг энг асосий вазифамиз ана шу бебаҳо маънавий бойлик, буюк қадриятни ҳамиша асраб-авайлаб, бутун нафосати билан дунёга танитишдир. Шундагина биз ўзимизга ато этилган тил неъматининг шукрини адо қилган бўламиз. Бу улкан вазифани бажаришга эса барчамиз бирдек масъулмиз.
Бугун нишонланаётган улуғ байрам – Ўзбек тилига Давлат тили мақоми берилган кун барчамиз учун муборак бўлсин!
А.НАИМОВ,
Фарғона вилояти бош имом-хатиби ўринбосари
Туркия Буюк Миллат Мажлиси Раиси Нуман Куртулмуш Ўзбекистон Мустақиллигининг 35 йиллиги арафасида “Дунё” АА орқали Ўзбекистон халқига самимий табриклари ва эзгу тилакларини йўллади:
Аввало, Азиз қардош ва дўст Ўзбекистон халқига энг самимий саломларимни, ҳурмат ва эҳтиромимни изҳор этаман.
Туркия билан Ўзбекистон ўртасидаги географик масофага қарамай, қалбларимиз бир-бирига энг яқин халқларданмиз. Мустаҳкам биродарлик ришталаримиз мавжуд. Умумий тарихимиз, маданий меросимиз ва қадриятларимиз бор. Ўзбекистон бизнинг ота юртимиздир.
Айниқса, кейинги йилларда Президент Шавкат Мирзиёев ва Президент Режеп Таййип Эрдоған раҳбарлигида икки давлат ўртасидаги муносабатлар тарихий даражада мустаҳкамланиб, изчил ривожланмоқда.
Бунга мисол сифатида жорий йил январь ойида Президент Шавкат Мирзиёевнинг кенг таркибдаги делегация билан Туркияга амалга оширган ташрифини келтириш мумкин. Ушбу ташриф доирасида Истанбулдаги Ўзбекистон мактаби ҳамда Ҳатай вилоятида зилзиладан жабр кўрган фуқаролар учун барпо этилган “Ўзбекистон маҳалласи”нинг очилиш маросимлари икки мамлакат ўртасидаги қардошлик ва дўстлик ришталарини янада мустаҳкамлади.
Ҳурматли биродарим – Ўзбекистон Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси Спикери Нуриддин Исмоилов билан биргаликда Ҳатай вилоятининг Арсуз туманида жойлашган “Ўзбекистон маҳалласи”га ном бериш маросимида иштирок этдик. Маросим самимий ва дўстона муҳитда ўтди.
Фурсатдан фойдаланиб, Туркияда юз берган зилзиладан кейин Ўзбекистон халқи томонидан кўрсатилган беқиёс қардошлик ёрдами учун яна бир бор самимий миннатдорчилигимизни билдираман.
“Ўзбекистон маҳалласи” ва “Ўзбекистон мактаби” икки давлат ўртасидаги дўстлик ва биродарликнинг абадий рамзларига айланди.
Сўнгги йилларда Ўзбекистонда амалга оширилаётган улкан тараққиётни биз ҳар бир ташрифимизда ўз кўзимиз билан кўрмоқдамиз. Барча соҳаларда кенг қамровли ислоҳотлар амалга оширилаётганига гувоҳ бўлмоқдамиз.
Ўзбекистон нафақат иқтисодий тараққиёт, балки фикр, фалсафа, илм-фан ва санъат соҳаларида ҳам Ислом цивилизациясининг Учинчи Ренессанси сари дадил қадам ташламоқда.
Бу борада Президент Шавкат Мирзиёевнинг кучли ва самарали раҳбарлигини алоҳида эътироф этаман ҳамда унга чуқур ҳурматимни билдираман.
Ишонаманки, Ўзбекистонда шаклланаётган Учинчи Ренессанс нафақат мамлакатнинг ўзи, балки бутун Ислом олами учун янги юксалиш даврининг бошланиши бўлади.
Буюк маданий меросга эга Ўзбекистон Алишер Навоий, Аҳмад ал-Фарғоний, Али Қушчи ва Мирзо Улуғбек каби буюк алломаларни етиштирган заминдир. Бу юрт илм-фан, фалсафа, астрономия ва бошқа кўплаб соҳаларда инсоният цивилизациясига беқиёс мерос қолдирган.
Шу билан бирга, ислом илмлари соҳасида ҳам Ўзбекистон улкан маънавий бойликка эга. Баҳоуддин Нақшбанд ва Абдулхолиқ Ғиждувоний каби буюк тасаввуф уламоларининг мероси ушбу заминнинг Ислом тафаккуридаги юксак ўрнини намоён этади.
Шунингдек, Имом Бухорий, Имом Термизий ва Имом Мотуридий каби буюк алломаларнинг илмий мероси бутун ислом оламининг бебаҳо бойлиги ҳисобланади.
Умид қиламанки, Ўзбекистон илм-фан, тараққиёт ва маърифат соҳасидаги ютуқлари орқали нафақат ўзининг янада юксалишига, балки Турк дунёси ва бутун Ислом оламининг равнақига ҳам муносиб ҳисса қўшишда давом этади.
Яна бир бор азиз Ўзбекистон халқига энг самимий саломларим ва эзгу тилакларимни йўллайман.
Муҳтарам Президент Шавкат Мирзиёевга мамлакат тараққиёти ва халқаро майдондаги фаолиятида улкан муваффақиятлар тилайман. Аллоҳ таоло ўзларига сиҳат-саломатлик, узоқ ва баракали умр ато этсин ҳамда Ўзбекистон халқи, Турк дунёси ва Ислом олами йўлида янада улкан хизматларни амалга ошириш насиб қилсин.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа