“Оқиб келувчи” савоблар ҳақида эшитганингиз бор. Уларни бир сўз билан “садақаи жория” дейилади. Оқиб келувчи гуноҳлар ҳам бор эканлиги ҳақидачи, эшитганмисиз? Ундай бўлса эшитинг.
Қиёмат куни инсон ўзининг ҳисобига ёзилган катта-катта гуноҳларни кўриб ҳайрон қолади. Чунки, у бу гуноҳларни ўз қўли билан қилмаган, лекин шунга қарамай унинг ҳисобига ёзиб қўйилган бўлади. Ўзи қилмаган аммо, унинг номаи амалига ёзилган гуноҳларнинг номини “оқиб келувчи” гуноҳлар дейилади. Бу гуноҳлар киши қабрида ётганида, яъни вафот этганидан кейин ҳам унинг номаи амалига ёзилиб бораверади. У тўхтовсиз ва давомли тарзда оқиб келаверади. Кун ўтган сайин кўпая боради, ойлар, йиллар давомида тоғдек-тоғдек гуноҳларга айланади. Унинг келишини тўхтатиб бўлмайди.
Тоғдек-тоғдек бу гуноҳлар қаердан келди, нима учун унинг ҳисобига ёзиб қўйилди?
“Оқиб келувчи” гуноҳларнинг манбаи инсоннинг ўз қўлида. У ҳаёти давомида қайсидир гуноҳ-маъсият ишни қилади ва бошқалар ҳам унга эргашиб шу ишни давом эттиради. Натижада, бошқаларнинг қилган гуноҳлари ҳам унинг зимасига тушади. Чунки, у ушбу гуноҳ ишнинг “ташаббускори”, ўзгалар унга эргашувчилардир.
Бугунги кунда ижтимоий тармоқ воситалари “оқиб келувчи” гуноҳларнинг асосий манбаига айланиб бормоқда. Кимлардир томонидан ўзларининг турли хилдаги беҳаё суратлари, видео ёзувлари, бошқалар ҳақида тарқатилаётган туҳмат ва бўҳтон сўзлар, одамларни обрўсизлантириш, ўртага нифоқ ва фитна солиш, айниқса диний тафриқабозликка сабаб бўладиган мақола ҳамда аудио ва видео ёзувларнинг тарқатилиши аввало, ўша кишиларнинг қаттиқ гуноҳкор бўлишларига сабаб бўлса, иккинчидан уларни қўллаб-қувватловчилар, уларга эргашувчиларнинг гуноҳларига ҳам шерик бўлишларига олиб келади.
Аллоҳ таоло Қуръони Каримда огоҳлантирган:
َلَيَحْمِلُنَّ أَثْقَالَهُمْ وَأَثْقَالًا مَّعَ أَثْقَالِهِمْ ۖ وَلَيُسْأَلُنَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَمَّا كَانُوا يَفْتَرُونَ))
яъни: “Албатта, улар ўзларининг юк (гуноҳ)ларини ҳам, у юклари билан бирга (бошқа) юкларни ҳам кўтарурлар ва албатта, қиёмат кунида ўзлари тўқиб олган (ёлғон)лари тўғрисида сўралурлар” (Анкабут сураси, 13-оят).
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам марҳамат қилганлар:
من دعا إلى هدًى، كان له من الأجر مثلُ أُجور من تَبِعه، لا ينقُص ذلك من أُجورهم شيئًا، ومن دعا إلى ضلالةٍ، كان عليه من الإثم مثلُ آثام من تبعه، لا ينقُصُ ذلك من آثامهم شيئًا»
(رواه مسلم)
яъни: “Ким ҳидоятга чақирса, унга эргашувчининг савобидек ажр бўлади. Бу билан амал қилган кишиларнинг савобидан бирор нарса камаймайди. Ким залолатга чақирса, эргашувчи кишининг гуноҳидек унга гуноҳ ёзилади. Бу билан амал қилган кишиларнинг гуноҳидан бирор нарса камаймайди” (Имом Муслим ривояти).
Имом Шотибий раҳимаҳуллоҳ айтадилар: Вафот этганидан кейин гуноҳлари ҳам тўхтаган кишига жаннат бўлсин. Вафот этганидан кейин ҳам гуноҳлари юз-икки юз йиллар давомида тўхтамай келадиган ва шу гуноҳлари туфайли қабрида ҳам, охиратда ҳам азобланадиган кишига вайл (дўзах) бўлсин.
Эй, биродар! Ижтимоий тармоқларга қўйган суратларингизни кўздан кечириб чиқинг. У ерга жойлаштирган маълумотларингизни тафтиш қилинг. Гуноҳ-маъсиятга ундовчи суратми, мақолами, инсонлар ўртасида фитна-фасод, буғзу-адоват қўзғатувчи постларми бўлса вақт ўтказмай тезда ўчириб ташланг. Токи, бошқа инсонлар сизнинг тарқатган материалларингиздан таъсирланиб сиз тарғиб қилган гуноҳ ишларни қилиб улгурмасинлар. Акс ҳолда уларнинг қилган гуноҳлари “оқиб келувчи” гуноҳга айланиб сизнинг ҳисобингизга ёзилади.
Шу билан бирга қилган номаъқул ишингиздан тезда тавба қилинг. Чунки, ҳеч бир инсон ўз ажали қачон келишини билмайди.
18 август Тошкентнинг нафақат диний, балки маданий ва илмий мероси тарихида муҳим ўрин тутувчи сана. Қуръони Каримнинг энг қадимий қўлёзмаларидан бири сифатида эъзозланадиган Усмон Мусҳафи асрлар давомида Марказий Осиё тарихининг турли босқичларига гувоҳ бўлиб келган, хабар бермоқда iccu.uz.
Ушбу нодир қўлёзма йирик ҳажмдаги пергамент варақларга ёзилган бўлиб, матни қадимий Ҳижоз хатида битилган. Мусҳафда ҳозирги араб ёзувидаги нуқта ва ҳаракат белгилари мавжуд эмас. Манбаларда унинг сақланиб қолган қисми 338 ёки 353 варақдан иборат экани ҳақида турли маълумотлар учрайди. Айрим йўқолган пергамент варақлар кейинчалик қоғоз билан алмаштирилган. Қўлёзманинг аниқ санаси хусусида илмий адабиётларда турли қарашлар мавжуд.
Тарихий маълумотларга кўра, Мусҳаф узоқ йиллар Самарқандда сақланган. 1868–1869 йилларда у Санкт-Петербургга олиб кетилган ва Император халқ кутубхонасига топширилган. 1905 йилда қўлёзманинг 50 та факсимиле нусхаси кўчирилган. 1917 йилдаги сиёсий ўзгаришлардан кейин мусулмон уламоларининг талаби билан Мусҳаф аввал Уфага, кейин эса Ўрта Осиёга қайтарилиши жараёни бошланган.
1924 йилда Усмон Мусҳафи Татаристон, Бошқирдистон ва Туркистон уламоларидан ташкил топган махсус кузатувчилар ҳамроҳлигида махсус поезд орқали Уфадан Тошкентга олиб келинди. Тошкентга олиб келинганидан сўнг Мусҳаф бир муддат шаҳардаги масжидлардан бирида сақланди. Кейинчалик унинг асраб-авайланишини таъминлаш мақсадида Ўзбекистон тарихи давлат музейига топширилди.
1989 йил 14 март куни Тошкентда бўлиб ўтган Мусулмонларнинг IV қурилтойида Ўзбекистон ҳукумати қарори билан Усмон Мусҳафининг мусулмонлар ихтиёрига қайтарилгани эълон қилинди. Кейинчалик у Ўзбекистон мусулмонлари идораси ихтиёрига топширилди. Мусҳаф бир муддат Ҳазрати Имом мажмуасидаги «Мўйи Муборак» мадрасаси музей-кутубхонасида махсус шароитда ҳам сақланди.
Усмон Мусҳафининг тарихий ва маданий аҳамияти халқаро миқёсда ҳам эътироф этилган. 1997 йилда қўлёзма ЮНЕСКОнинг «Memory of the World» — «Жаҳон хотираси» дастури рўйхатига киритилган.
2025 йил 13 ноябрь — Усмон Мусҳафи тарихида яна бир муҳим сана. Айнан шу куни нодир қўлёзма Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига олиб келинди. Бугун Қуръон залидаги асосий экспонатлардан бири сифатида алоҳида ўрин эгаллаб, юртимизнинг кўп асрлик диний, илмий ва маънавий меросини намоён этувчи бебаҳо ёдгорлик сифатида тақдим этилган. Шунингдек, Марказда турли даврларда Сомонийлар, Қорахонийлар, Хоразмшоҳлар ва Темурийлар даврида кўчирилган Қуръон нусхаларини ҳам кўриш мумкин. Усмон Мусҳафи тарихи бу фақат бир қўлёзманинг тарихи эмас. Бу асрлар оша сақланган илмий ва маънавий мерос, уни асраб-авайлаган авлодлар хотираси ва Ўзбекистон заминида шаклланган буюк ислом цивилизациясининг узвий давомийлиги ҳақидаги тарихдир.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати