Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
18 Сентябр, 2026   |   7 Рабиъус сони, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
04:47
Қуёш
06:06
Пешин
12:17
Аср
16:38
Шом
18:32
Хуфтон
19:47
Bismillah
18 Сентябр, 2026, 7 Рабиъус сони, 1448

Абу Ҳанифа ким бўлганлар?

12.04.2022   3061   2 min.
Абу Ҳанифа ким бўлганлар?

Имом Аъзам номи билан машҳур зот Абу Ҳанифа Нўъмон ибн Собит ибн Зутий 80-хижрий санада Кўфада таваллуд топганлар. Бу зот Ҳанафий мазҳабига асос солганлар. Оталари Собит ибн Зутий. Асли форс бўлганлар. Боболари эса Қобуллик бўлганлар.

Оталари Термизда ҳам яшаганлар. Охири оилалари билан Кўфага келиб, Имом Аъзам шу ерда таваллуд топганлар. Оталари Собит ҳазрати Али розияллоҳу анҳу билан учрашганлар ва ўзларига, зурриётларига барака тилаб, у кишидан дуо олганлар. Имом Аъзам ёшликларида сўнги саҳобалардан илм ва тарбия олганлар ва 22 ёшларида Ҳаммод ибн Абу Сулаймонга шогирд бўладилар. Сўнгра вафотларигача 18 йил давомида шу зотдан илм ва тарбия оладилар. Ислом оламида фиқҳ илми маркази бўлган Кўфа ва Басра шаҳри уламоларига етакчилик қиладилар.

Ироқ волийси Муҳаммад ибн Хубайр Абу Ҳанифани қозиликка таклиф қилади. Ул зот бу ишга холис бўлиш қийин деб, қозиликдан бош тортадилар. Ироқ волийси у кишини мажбуран қози қилмоқчи бўлганида, Абу Ҳанифа хафа бўлиб кетиб қоладилар, Абу Ҳанифа шу сабабли Ироқни тарк этиб, Ҳижозга ва Маккаи Мукаррамага йул оладилар , у ерда фиқҳ , ҳадис, тарихга доир кўпгина асарларни ёзадилар. Халифалик тепасидан Муовия авлодлари кетиб, Аббосийлар келгач, Абу Ҳанифа яна Ироққа қайтадилар. Бағдодга келиб қозиюл-қуззот бўлишликка чақиришади. Абу Ҳанифа бу давлат мансабидан ҳам бош тортади.

Халифа Ал-Мансур Абу Ҳанифани бу ишдан бош тортгани учун жазолаб, зиндонбанд этади. Абу Ҳанифанинг "Фиқҳул Акбар" ёки "Асл ат Тавҳид" номли асарлари мусулмон қонуншунослигида дастлабки ёзма манбалардан ҳисобланади. Имом Аъзам бу асарларида Аллоҳ таолонинг бирлиги,зоти ва сифатлари, каломи, қудрати, иродаси, иймон, қазо ва қадар, хайр ва савоб, гуноҳ ва азоб, фазоилу нубувват, зухд ва тақво масалалаларидаги илоҳий ҳукмларни баён этади. Абу Ҳанифа ҳукм чиқариш учун Қуръони Карим ҳукмларига мувофиқ келувчи қиёс ва ижмоъ, истиҳсон ва урф каби хуқуқий қоидаларни кашф этдилар ва ҳаётга татбиқ этдилар. Имом Аъзам "Фиқҳул Акбар" китобларида шунингдек, муржиъа ва муътазила оқимларига ўз муносабатларини билдириб, уларда фалсафа ва ҳуқуққа оид чигал масалаларини ҳал этишнинг тўғри йулларини кўрсатдилар.

Аллоҳ барчамизни бу зотнинг мазҳабларида собит қадамлардан қилсин.

 

Муҳаммадхон Нуриддинов

МАҚОЛА
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

Ҳолид Ал-Фадли: Ўзбекистоннинг илмий ва маънавий мероси бутун ислом олами учун улкан бойликдир

02.09.2026   59439   2 min.
Ҳолид Ал-Фадли: Ўзбекистоннинг илмий ва маънавий мероси бутун ислом олами учун улкан бойликдир

Кувайт университети Тил маркази директори, доктор Ҳолид Ал-Фадли мамлакатимиз мустақиллигининг 35 йиллиги арафасида “Дунё” АА орқали юртдошларимизга ўзининг самимий табриги ва эзгу тилакларини йўллади.

– Мустақилликнинг 35 йиллик байрами муносабати билан яқин дўст ва қардош Ўзбекистон халқини чин дилдан самимий муборакбод этаман. Ўзбекистонлик барча биродарларимизга юксак тараққиёт, фаровонлик, тинчлик-хотиржамлик ва янги муваффақиятлар тилайман.

Биз Ўзбекистон билан азалдан мустаҳкам дўстлик, ўзаро ҳурмат ва самимий меҳр-оқибат ришталарига эгамиз. Ушбу муборак заминдан кўплаб буюк ва машҳур ислом уламолари етишиб чиққан. Бу бебаҳо илмий ва маънавий мерос нафақат Ўзбекистон, балки бутун ислом олами учун улкан бойлик ҳисобланади.

Кувайт университети ва Ўзбекистоннинг етакчи олий таълим муассасалари ўртасида яқин ва самарали ҳамкорлик алоқалари йўлга қўйилганидан мамнунмиз. Кўп йиллардан буён ўзбекистонлик талабалар юртимизда, хусусан, Кувайт университетида араб тили ва маданиятимиз бўйича ўз билимини ошириб келмоқда. Улар бир ўқув йили давомида, яъни уч семестр мобайнида араб тилини пухта ўрганиш билан бирга, Кувайт маданияти, тарихи ва жамияти билан яқиндан танишиш имконига эга бўлмоқда.

Ўзбек талабалари билан мулоқотлар давомида уларнинг таълим ва илмга жуда катта қизиқиш ҳамда иштиёқ билан ёндашишига алоҳида эътибор қаратдим. Улар нафақат араб тилини ўрганиш, балки бошқа халқнинг маданияти, санъати, иқтисодиёти ва ривожланиш тенденцияларини чуқур англашга интилаётгани қувонарли.

Араблар ва ўзбек халқи ўртасида асрлар давомида шаклланган чуқур тарихий, илмий ва маънавий алоқалар мавжуд. Мен ушбу дўстона ва қардошлик ришталари келгусида янада мустаҳкамланиб, янги мазмун билан бойишини истайман. Бу борада халқаро конференциялар ўтказиш, қўшма илмий тадқиқотларни йўлга қўйиш, профессор-ўқитувчилар ва талабалар алмашинувини кенгайтириш муҳим аҳамият касб этади.

Кувайтдаги Ўзбекистон элчихонаси томонидан билдирилаётган ташаббус ва таклифларни қўллаб-қувватлаш, уларни амалга оширишга янада катта эътибор қаратиш зарур. Биз ҳам икки мамлакат ўртасидаги таълим, илм-фан ва маданий-гуманитар ҳамкорликни ривожлантириш учун янги имкониятлар ва истиқболли ташаббусларни амалга оширишдан манфаатдормиз.

Яна бир бор, қардош Ўзбекистон халқини Мустақилликнинг 35 йиллик қутлуғ байрами билан қутлайман. Аллоҳ таоло қардош Ўзбекистон диёрига тинчлик-хотиржамлик, фаровонлик, тараққиёт ва улкан муваффақиятлар ато этсин.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари