31 Июл, 2026, 17 Сафар, 1448
31 Июл, 2026, 17 Сафар, 1448
Меҳрибон ва Раҳмли Аллоҳ номи билан (бошлайман).
«(Эй Муҳаммад!) Раббингиз “фил эгалари”ни не қилганини кўрмадингизми? (У) уларнинг макрларини йўққа чиқармадими?! Уларнинг устига тўда-тўда қушларни юборди. (Улар) сопол тошлар билан уларни отар эди. (Бас,) уларни (Каъбани бузишга келганларни) еб (чайнаб) ташланган сомондек қилиб қўйди».
Фил воқеаси милодий 570 йилда содир бўлган.
Бу ерда Аллоҳ таоло “أَلَمْ تَرَ” (кўрмадингизми?) деса-да, мазмунан “Билмадингизми?” маъноси келган. Ибн Аббос бу жумлани “Эшитмадингизми?” деб тафсир қилган. Хитоб Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламга қилинган, ҳукми эса умумийдир. “Мен филнинг соҳибларини нима қилганимни эшитмадингизми?” деган таъкид бор.
Аллоҳ таоло айтади: “(У) уларнинг макрларини йўққа чиқармадими?!” Яъни бекорга чиқармадими? Абдулмутталиб ўғли Абдуллоҳни улар қандай балога йўлиққанини билиш учун жўнатишди. Абдуллоҳ бориб қараса, майда тошчалар уларнинг жасадларини илма-тешик қилиб ташлаган, барчаси ҳалок бўлган эди.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади: “Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан эшитдим, у зот: “У осмон билан ер оралиғидаги қуш бўлиб, уя қуриб, (тухумдан) бола очади”. Ойша онамиз розияллоҳу анҳо: “Улар қалдирғочларга ўхшарди”, деган. Саид ибн Жубайр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “У тумшуғи сариқ яшил қушдир”. Баъзилар: “Тумшуғи оқ эди”, дейишади. Муҳаммад ибн Каъб: “Улар тумшуғи ва чангалида тош бўлган, қора рангли денгиз қушларидир”, деган. Икрима айтади: “Улар абобил, яъни гуруҳ-гуруҳ қушлардир”.
“Сиҳоҳ” китобларида: “Сижжил тошлари билан”, деб келтирилади. Баъзилар: “Дўзахда пиширилган лой-тошлардир, унда ўлдирилган одамнинг исми ёзилган”, дейишади. Абдурраҳмон ибн Абза эса “сижжил”дан мақсад “осмондан келган қушлар”, дейди.
Икрима айтади: “Қушлар тошни уларнинг устига улоқтирарди. Тош нўхатдек, ясмиқдан каттароқ эди”. Ибн Аббос айтади: “Бировининг устига тош тушса, унинг териси куйиб қоларди. Бу чечак касаллигининг биринчи кўриниши эди”.
Ибн Аббос айтади: «“Уларни ейиладиган сомондек қилди” ояти “Уларни дони ейилган буғдой пўстлоғидек қилди” маъносини англатади». .
Ривоят қилинишича, тош улардан бирининг устига тушса, қорнидаги ҳамма нарсани чиқариб ташлаган. Шу сабаб дони олиб ташланган буғдой қобиғига ўхшатилган. Ибн Масъуд айтади: “Қушлар тош отган вақтда Аллоҳ шамолга амр қилди. Шамол тошларга урилиб, уларнинг шиддатини ошириб юборди. Тош теккан киши дарҳол ҳалок бўлди. Фақат Кинда қабиласидан бир киши тирик қолган эди. У:
“Агар уни кўрган бўлсанг, бас, етар, Муғаммисда биз кўрган азобни кўрма”, дейди.
Фил сурасининг яна бир афзаллиги шуки, унда Аллоҳга таваккал қилиш баён этилган. Сура Аллоҳнинг амрларига амал қилганларга ризқ ва мадад беришини билиб, мўминларни иймонларида собит бўлишга ва Ислом динини ёйишда давом этишга даъват қилади.
Имом Қуртубийнинг “ал-Жомеъ ли аҳкамил Қуръон” тафсири асосида
Имом Термизий халқаро илмий-тадқиқот маркази илмий ходими Фахриддин ХУДОЙНАЗАРОВ тайёрлади.
"Ҳидоят" журналининг 12-сонидан олинди
ЮНЕСКО Бутунжаҳон мероси қўмитасининг Корея Республикасининг Пусан шаҳрида бўлиб ўтган 48-сессиясида юртимиз учун хайрли ва қувончли янгилик эълон қилинди. Унда "Тошкент модернизм меъморчилиги. Марказий Осиёда замонавийлик ва анъаналар" миллий номинацияси ЮНЕСКО Бутунжаҳон мероси рўйхатига расман киритилди.
Шу тариқа, пойтахтимиз Тошкентнинг XX аср иккинчи ярмига оид 10 та ноёб ва муҳташам меъморий иншооти халкаро миқёсда эътироф этилди.
Сессияда Ўзбекистон Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси ҳамда ЮНЕСКО ишлари бўйича Миллий комиссияси делегацияси иштирок этди. Бу юксак натижа давлатимиз томонидан миллий, тарихий ва маданий меросимизни асраб-авайлаш, чуқур ўрганиш ҳамда дунёга кенг тарғиб этишга қаратилаётган хайрли сиёсатнинг намунасидир.
Жаҳон мероси рўйхатидан ўрин олган ноёб бинолар:
- “Марварид” турар жой биноси;
- Ўзбекистон тарихи давлат музейи;
- “Халқлар дўстлиги” санъат саройи;
- Ўзбекистон давлат санъат музейи;
- Тошкент давлат цирки;
- Ўзбекистон Бадиий академиясининг Марказий кўргазмалар зали;
- Ўзбекистон кино саъат саройи;
- “Эски Жўва” (Чорсу) бозори;
- “Космонавтлар” метро бекати;
- “Қуёш” гелиокомплекси.
Ушбу меъморий ёдгорликлар замонавий муҳандислик ғоялари ҳамда Марказий Осиё ва шарқона миллий меъморчилик анъаналарининг юксак бадиий уйғунлигини ўзида мужассам этгани билан ғоят аҳамиятлидир.
Уларнинг ЮНЕСКО рўйхатига киритилиши юртимиз меъморий меросининг халқаро майдондаги нуфузини янада ошириб, уларни асл ҳолича муҳофаза қилиш, тарихимиз ва қадриятларимизни келажак авлодларга бекаму кўст етказиш борасида улкан масъулият юклайди.
Маданият ва санъатни ривожлантириш жамғармаси ҳамда ЮНЕСКО ишлари бўйича Миллий комиссия раиси Гаянэ Умерованинг таъкидлашича, бу тарихий қарор мамлакатимизнинг замонавий меъморчилик хазинасини жаҳон саҳнасида муносиб ўринга қайтариш билан бирга, уларни энг юқори профессионал даражада асраш ва парваришлаш вазифасини ҳам тақозо этади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 