Sayt test holatida ishlamoqda!
27 Avgust, 2026   |   14 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:20
Quyosh
05:44
Peshin
12:25
Asr
17:07
Shom
19:08
Xufton
20:28
Bismillah
27 Avgust, 2026, 14 Rabi`ul avval, 1448

Ibn Taymiya tasavvufga qanday qaragan?

27.10.2021   1877   4 min.
Ibn Taymiya tasavvufga qanday qaragan?
Bugungi kunda tasavvuf va tariqatni to'liq rad qilib, so'fiylarni inkor etib, ularni bid'atda ayblab, adashgan firqalar qatoriga qo'shib, ularning amallarini esa botillikka yo'yib kelayotgan ayrim toifalar borki, odamlar ko'r-ko'rona bu aldovlarga uchib qolmoqda. Bu guruhlarning boshida ba'zi bemazhablar qatori salafiylikni da'vo qilayotgan soxta salafiylar ham bor. 
 
Barchaga ma'lumki, soxta salafiylar sahobalarning yoki tobe'iynlarning, mujtahidlarning yoxud valiylarning so'zlaridan ham ko'ra o'zlarining g'oyaviy rahnamosi – Ahmad ibn Taymiyaning (1263–1328) fikrlarini qo'llab-quvvatlashadi. Bu zotning har bir fatvosi yoki gapini jon dili bilan qabul qilishadi va hayotlarining shioriga aylantirishadi.
 
Ming afsuslar bo'lsinki, ular g'oyaviy rahnamolarining tariqatga daxldor ekanliklarini va tasavvuf ahllarining fikrini ma'qullaganlarini bilishmaydi. Yoki bilsalar ham odamlardan sir tutishga urinishadi. Buning sababi ularning o'zlariga ayon.
 
Darhaqiqat, Ibn Taymiya bir qancha aqidaviy masalalarda Ahli sunna val jamoa e'tiqodiga zid ish tutgan bo'lsalar-da, biroq o'zlari qodiriya tariqatiga mansub bo'lib, tasavvuf va tariqat sarchashmasidan istifoda etganlari kundek ravshan. Biror marta tasavvufni yomonlamagan, tanqid qilmagan, shirk deb bilmagan, salbiy munosabatda bo'lmagani ham o'z isbotini topgan.
 
Jumladan, o'zining «Mas'ala at-Tabriziyya» («Tabrizliklar masalasi») nomli kitobida faxr bilan: «Menga Shayx Abdulqodir (Jiyloniy)ning muborak hirqalari kiydirildi. Men va u zotning o'rtasida (silsilada) ikki kishi bordir», deganlar. O'sha ikki kishi – Muvaffaquddin Ibn Qudoma va Ibn Abu Umar rahimahumalloh bo'ladilar.
 
Qolaversa, Ibn Taymiya tasavvuf to'g'risida ikkita kitob ham yozganlar. Birinchisi «at-Tasavvuf» («So'fiylik»), ikkinchisi esa «as-Suluk» («So'fiylik yo'li») deb nomlanadi. Alloma har ikkala kitobda tasavvufni yomonlamasdan balki uning foydali ekanligini bir qancha misollar bilan ko'rsatib berganlar. 
 
Shuningdek, boshqa asarlarida ham bunga alohida urg'u qaratib o'tganlar:
«Muhaddislar, faqihlar va so'fiylarning jumhuri Rasululloh sollallohu alayhi vasallam olib kelgan narsaga ergashadilar. Ulardan keltirilgan (ular bitib qoldirgan) kitoblar va  asarlar ilmdandir. Ular risolatga haqiqiy ergashuvchilar bo'lib, unga hech bir narsada xilof qilmaydilar» «Majmu' al-Fatavo», 12-jild, 36-bet.
 
«Tasavvuf va ma'rifat ahli bo'lmish Junayd (Bag'dodiy)ning sulukiga ergashgan solik darhaqiqat hidoyatga ergashibdi va u najot topgan va baxtlidir!» «Majmu' al-Fatavo», 14-jild, 355-bet .
 
Bu kabi misollarni ko'plab keltirish mumkin. Ularning barchasida Ibn Taymiya rahmatullohi alayhning tasavvufga nisbatan ijobiy fikr bildirganlariga guvoh bo'lamiz.
 
Shunday ekan, ey hidoyat va sunnatga, ma'rifat va kamolotga tashna yoshlar, ko'zingizni oching, haqiqatga tik boqing. Asosi yo'q gap-so'zlarga ishonmang, hujjat keltirishda xatoga yo'l qo'yayotgan shaxslarning aldoviga uchmang. Soxta salafiylarning makru hiylasiga aldanib, ularning tuzog'iga tushib qolmang. Aks holda pok e'tiqodu shaffof iymoningizga gard yuqib, guldek umringiz xazonga aylanishi hech gap emas. 
 
Erkin QUDRATULLOH
Mir Arab o'rta maxsus islom 
bilim yurti mudarrisi
MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekistonda jahon xattotlar tanlovi 26 avgustda e’lon qilinadi

25.08.2026   14823   2 min.
O‘zbekistonda jahon xattotlar tanlovi 26 avgustda e’lon qilinadi

O‘zbekistonda noyob Qur’on yaratish bo‘yicha jahon xattotlar tanlovi 26 avgust kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida e’lon qilinadi. Tanlov «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» xalqaro mediaforumi doirasida o‘tkaziladi, xabar bermoqda UzDaily.uz.

«Dunyo Qur’oni: xattotlik an’analaridan — kelajak merosi sari» loyihasini xattot va Islom sivilizatsiyasi markazi huzuridagi Xattotlik maktabi direktori Habibullo Solih taqdim etadi. Bu haqda tadbir tashkilotchisi xabar berdi.

Tanlov doirasida turli mamlakatlar va xattotlik maktablarining islomiy xattotlikdagi eng yaxshi an’analarini birlashtirgan noyob Qur’on yaratish ko‘zda tutilgan.

Tanlovning tantanali e’loni «Asrlarni birlashtiruvchi meros. Islom sivilizatsiyasining ma’naviy mazmunlari» mavzusidagi yalpi sessiyaning yakuniy qismi bo‘ladi. Sessiya 26 avgust kuni soat 09:30 dan 12:00 gacha o‘tkaziladi.

Tadbir doirasida ommaviy axborot vositalarining stereotiplar va islomofobiyani yengishdagi roliga bag‘ishlangan xalqaro muhokama ham bo‘lib o‘tadi. Unda Islom hamkorlik tashkiloti, Jazoir, Ummon, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Iroq, Mali va O‘zbekistonning davlat tuzilmalari hamda OAV vakillari ishtirok etadi.

Forum dasturidan Qur’oniy va qo‘lyozma merosga bag‘ishlangan loyihalar ham o‘rin olgan. Ular orasida «114 Qur’on: islom olamining 114 xattotlik durdonasi», «Katta Langar Qur’oni: haqiqat va rivoyatlar» xalqaro loyihasi hamda «Sun’iy intellekt — qadimiy qo‘lyozmalarni o‘qishning raqamli kaliti» loyihasi bor.

O‘zbekistonda xattotlikni rivojlantirishga institutsional darajada ham e’tibor qaratilmoqda. Islom sivilizatsiyasi markazi huzurida Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan tashkil etilgan Xattotlik maktabi faoliyat yuritmoqda. Maktabda suls, nasx, nasta’liq, ruq’a, devoniy va kufiy kabi an’anaviy yozuv uslublarini o‘rgatish rejalashtirilgan.

Xattotlik san’ati Samarqand viloyatidagi yangi Imom al-Buxoriy majmuasida ham namoyon etilgan. Majmua peshtoqlari va ayvonlari devorlari «Sahih al-Buxoriy»dan olingan hadislar bitilgan yozuvlar bilan bezatilgan. Majmua huzurida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi va Hadis ilmiy maktabi ham faoliyat yuritadi.

Xalqaro mediaforumning asosiy maydoni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi bo‘ladi.

Tadbirda qariyb 50 mamlakatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 ga yaqin vakili ishtirok etadi. Ular orasida mediakompaniyalar, axborot agentliklari va telekanallar rahbarlari, jurnalistlar, prodyuserlar, olimlar hamda kreativ industriya mutaxassislari bor.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari