Sayt test holatida ishlamoqda!
29 Avgust, 2026   |   16 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:22
Quyosh
05:46
Peshin
12:24
Asr
17:05
Shom
19:05
Xufton
20:25
Bismillah
29 Avgust, 2026, 16 Rabi`ul avval, 1448

Saf ittifoqlik g'oyasi

25.10.2021   3011   6 min.
Saf ittifoqlik g'oyasi
Namozda saf tortish nizomi hayotimizni tartibga solish uchun joriy bo'lgan aslida. Jannatdagi saflar ham namozxonlarning saflari kabidir. Bas, bu erdagi birinchi saf egalari u erdagi birinchi saf egalaridir. Shunday ekan masjidni avvalidan boshlab to'ldirib kelish sunnatdir. Ba'zi fuqaholar vojib deganlar. Birinchi saf to'lmay turib, keyingi safga o'tirilmaydi. Ikkinchi saf to'lmasidan uchinchisi boshlanmaydi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam birinchi safni to'ldirishga buyurganlar.
 
عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ "أَقِيمُوا الصُّفُوفَ وَحَاذُوا بَيْنَ الْمَنَاكِبِ وَسُدُّوا الْخَلَلَ وَلِينُوا بِأَيْدِي إِخْوَانِكُمْ وَلَا تَذَرُوا فُرُجَاتٍ لِلشَّيْطَانِ وَمَنْ وَصَلَ صَفًّا وَصَلَهُ اللهُ وَمَنْ قَطَعَ صَفًّا قَطَعَهُ اللهُ" (رواه البخاري ومسلم)
 
Abdulloh ibn Umar raziyallohu anhumo aytadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Saflarni tekislanglar, elkalarni baravar qilinglar, oradagi ochiq joylarni to'ldiringlar, birodaringiz qo'llariga muloyim bo'linglar, shaytonga bo'sh joy qoldirmanglar. Kim safni ulasa, Alloh uni (o'z rahmati bilan) ulasin. Kim safni uzsa, Alloh uni (rahmatidan) uzib qo'ysin”, dedilar” (Imom Abu Dovud rivoyat qilgan).
Shundan kelib chiqib, biz jamoat namozi oldidan avvalgi saflarni to'ldirishga harakat qilishimiz maqsadga muvofiq ekan. Faqat bunda boshqa namozxonlarga ozor etkizmaslik lozim bo'ladi. Agar avvalgi safga o'tishda kimgadir aziyat berib qo'yish xavfi bo'lsa imkon munosib joyni topib o'tiriladi.
Ibn Nujaym rahmatullohi alayhning “Al-Ashboh van-nazoir” kitoblarida: “Imomga iqtido qilishga mone'lik qiluvchi narsa: imom bilan iqtido qiluvchining o'rtasida arava sig'adigan yo'l bo'lishi yoki qayiq suzadigan katta anhor bo'lishi yoki (masjid bo'lmagan) ochiq joydagi imom bilan muqtadiy o'rtasida ikki saf sig'adigan bo'shliq bo'lishidir. Ammo masjid ichida ikki safdan ortiq bo'sh joy qolishining zarari yo'q, chunki, masjidning ichi bitta joy hisoblanadi ” (“Al-Ashboh van-nazoir” kitobi).
Demak, yuqoridagi masaladan iqtido durust bo'lishi uchun imom bilan unga ergashuvchining makoni bitta bo'lishi, ya'ni bir joyda turishi shart qilinmoqda. 
Bu haqda “Badoye'us sanoye'” kitobida quyidagi matn keltirilgan:
(Imom bilan iqtido qiluvchining) bitta joyda turishi iqtidoni durust bo'lish shartlaridandir. Chunki joy bitta bo'lishi vositasida go'yo imom va iqtido qiluvchining namozlari ham birlashishi yuzaga chiqadi.
To'rt mazhab ulamolari imomlik durust bo'lishi uchun iqtido qiluvchi bilan imom bir joyda turishini shart deyishadi. Imom bilan iqtido qiluvchilarning o'rtalari uzilsa iqtido qiluvchilarning namozlari durust bo'lmaydi. Iqtido qiluvchilar qancha ko'p va imomdan qancha uzoqda bo'lsa ham o'rtalari uzilmagan va (saflar) bir-biriga ulangan bo'lsa, bunday holatda iqtido qiluvchilarning namozlari durust bo'laveradi”.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam har namozdan oldin saflarni tekislashga buyurar edilar. Bu sunnatga amal qilish bir vaqtning o'zida ham imomning, ham unga iqtido qiluvchilarning vazifasidir. Saflarni tekis olish muhim ishlardan bo'lgani uchun Rasululloh sollallohu alayhi vasallam buni ba'zida targ'ib qilish, ba'zida esa qat'iy ogohlantirish yo'li bilan tushuntirganlar:
 
 عَنِ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا، يَقُولُ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: لَتُسَوُّنَّ صُفُوفَكُمْ، أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللهُ بَيْنَ وُجُوهِكُمْ 
 
Nu'mon ibn Bashir roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: “Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Saflaringizni to'g'rilaysizlar, yoki Alloh yuzlaringizni bir-biriga teskari qilib (qalblaringizni burib) qo'yadi”, - dedilar” (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyat qilgan).
 
 عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ مَنَاكِبَنَا فِي الصَّلَاةِ وَيَقُولُ اسْتَوُوا وَلَا تَخْتَلِفُوا فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ لِيَلِنِي مِنْكُمْ أُولُو الْأَحْلَامِ وَالنُّهَى ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ قَالَ أَبُو مَسْعُودٍ فَأَنْتُمْ الْيَوْمَ أَشَدُّ اخْتِلَافًا
 
Abu Mas'ud Al-Ansoriy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam namozda elkalarimizni tekislab chiqar va: “Tekislaninglar, har xil bo'lib (safni qing'ir-qiyshiq qilib) turmanglar. Aks holda qalblaringiz (xuddi saflaringizdek) har xil bo'lib qoladi. Orangizdan aqlli, mulohazali kishilar menga yaqin tursin. Keyin undan keyingi (darajadagi)lar, keyin undan keyingilar”, deb aytardilar”. Abu Mas'ud: “Sizlar bugun (saflarni tekislamaganingiz uchun) qattiq ixtilofdasiz”, degan (Imom Muslim, Imom Abu Dovud, Imom Nasoiy, Imom Ibn Mojja rivoyat qilgan).
Mazkur hadisi shariflardan ma'lum bo'ladiki, namozda safni tekislash undagi kishilarning tengma-teng turishi bilan bo'ladi. Hech kim safdan biroz oldinga chiqib, ortga surilib turishi yoki u yon bu yonga qarab o'qish mumkin emas. Bunda badanning yuqori qismida elkalar, quyi qismida esa to'piqlar bir-birining ro'parasida turishi kerak. To'piq e'tiborga olinishining sababi tananing holati unga tayanishidir. fiqhiy kitoblar va ulamolarimizning so'zlariga binoan, iqtido durust bo'lishi uchun imom va iqtido qiluvchi bir joyda bo'lishi va bir tomonga yuzlanishlari  shartdir. Qolaversa, bunda shariatimizning jamoat namozidan ko'zlangan asl maqsadi topilmay qoladi. Chunki, jamoatdan ko'zlangan maqsad – ko'pchilik musulmonlarni bir joyga jamlash, ular o'rtasida birodarlik va ittifoqlik g'oyasini targ'ib qilish, o'zaro hamdard bo'lish  kabi bir qancha ezgu ishlardir. Safni buzish esa bo'linish, tafriqadan uzoqda bo'lish Islom dinining qoidalaridan.  
 
Shofirkon tuman "Shayx Darvesh" jome' masjid

imom-xatibi Azizjon Jamolov 

 
MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Toshkentda "Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh – yangi kashfiyotlar" xalqaro mediaforumi ochildi

25.08.2026   41691   6 min.
Toshkentda

Toshkentda 25 avgust kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan tashkil etilgan «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» xalqaro mediaforumining rasmiy ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi.


Marosim O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining Katta konferens-zalida o‘tkazildi. Tadbir ishtirokchilariga «Jahon jamoatchiligining Islom sivilizatsiyasi markaziga nigohi» maxsus filmi namoyish etildi.


Tadbirda O‘zbekiston Prezidenti matbuot kotibi, Prezident Administratsiyasi Kommunikatsiyalar departamenti rahbari Sherzod Asadov tabrik so‘zi bilan ishtirok etdi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi maslahatchisi Muzaffar Komilovning forum ishtirokchilariga yo‘llagan murojaatini O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining mas’ul xodimi Rahmatulla Arziyev o‘qib eshittirdi.

 


Forum ishtirokchilariga yo‘llangan qutlov so‘zlarida  xorijiy mehmonlar va media hamjamiyati vakillariga minnatdorlik bildirildi. Forumning professional muloqot, xalqaro hamkorlik va O‘zbekistonning tarixiy-madaniy merosini ilgari surish maydoni sifatidagi ahamiyati ta’kidlandi.

 

 


Marosimning asosiy voqealaridan biri Euronews bosh direktori va bosh muharriri Klaus Shtrunsning «Yangi yaqinlik: madaniyat, media va g‘oyalar orqali Yevropa va Markaziy Osiyoni birlashtirish — Islom sivilizatsiyasi markazi global axborot makonida» mavzusidagi maxsus ma’ruzasi bo‘ldi.


Shtruns islom sivilizatsiyasining tarixiy, ilmiy, ma’naviy va madaniy merosini zamonaviy media formatlar orqali jahon auditoriyasiga yetkazish, shuningdek, Yevropa va Markaziy Osiyo o‘rtasida axborot almashinuvini kuchaytirish muhimligini ta’kidladi.


Uning qayd etishicha, media vositalari turli mamlakatlar va jamiyatlar o‘rtasida nafaqat axborot almashinuvini ta’minlashi, balki muloqot uchun ko‘priklar ham qurishi kerak.

«Media vositalari fikrlar va yangiliklar almashinuvi uchun ko‘priklar qurishi mumkin va qurishi shart. Axir media kommunikatsiyasining mohiyati ham aynan shunda — ko‘priklar qurishda. Bugun bu yerda, qadimiy Ipak yo‘lida, kelajagimiz uchun aynan shu jarayon sodir bo‘lmoqda», — dedi Klaus Shtruns.


Euronews rahbari Yevropa va Markaziy Osiyo o‘rtasidagi axborot makonini yanada yaqinlashtirishni tarixiy Ipak yo‘li an’analari bilan qiyosladi. Uning ta’kidlashicha, mintaqalar o‘rtasidagi zamonaviy media aloqalar iqtisodiy, madaniy va ijtimoiy hamkorlikning yangi imkoniyatlarini ham ochishi mumkin.

«Ipak yo‘lida axborot oqimi qanday kechgan bo‘lsa, bir-birimiz bilan muloqot qilish, bir-birimizning tilimizni tushunish ham shunday bo‘lsin. Bu oddiy texnik jarayondan ko‘ra kengroq tushuncha. Bu haqiqiy hamkorlikning yangi ko‘rinishi, kelajakdagi butun iqtisodiy taraqqiyot uchun harakatlantiruvchi kuch bo‘ladigan yangi axborot makonidir», — dedi u.


Klaus Shtruns, shuningdek, O‘zbekistonda yosh avlodning katta ulushga ega ekanini alohida qayd etib, bu mamlakatning kelajagi uchun ulkan imkoniyat ekanini ta’kidladi. U turli mamlakatlar yoshlarini birlashtiruvchi media va madaniy loyihalarni amalga oshirish taklifini ilgari surdi.


Uning fikricha, turli sohalar — sport, ilm-fan, ta’lim va madaniyat vakillaridan iborat yoshlarni bir joyga to‘plab, ularning tajriba almashinuvi, hujjatli filmlar suratga olishi va qo‘shma loyihalarda ishtirok etishi uchun imkoniyat yaratish mumkin. Bunday tashabbuslar orqali mamlakatlar va mintaqalar yoshlari o‘rtasida yangi aloqalarni shakllantirish mumkin.

«Bu faqat chiroyli nutqlarda emas, balki aniq va amaliy loyihalarda o‘z ifodasini topishi kerak», — dedi Euronews bosh direktori.


Shtruns media sohasidagi innovatsiyalar ham aynan shu maqsad — o‘tmish merosini asrab, kelajakni birgalikda yaratishga xizmat qilishi kerakligini ta’kidladi.

«Eng muhimi, media doimo innovatsiyalarni harakatga keltiruvchi kuch bo‘lishi kerak. Ammo bu innovatsiyalar bugun men eshitgan ajoyib maqsadga xizmat qilishi lozim: media sohasida innovatsiyalarni ilgari surish, qalbimizda o‘tmishni asrab, kelajakni yaratish», — dedi u.


Euronews rahbari forumda ishtirok etishni media sohasining jamiyat oldidagi mas’uliyati bilan bog‘ladi. Uning ta’kidlashicha, jurnalistika va media faoliyati faqat biznes yoki kasb emas, balki turli jamiyatlarni yaqinlashtirishga xizmat qiladigan muhim vazifadir.

«Ushbu noodatiy tadbirda media hamkor sifatida ishtirok etayotganimizdan faxrlanamiz. Biz uchun bu shunchaki biznes emas, oddiy kasb ham emas. Bu — o‘z burchimiz va da’vatimizdir», — dedi Klaus Shtruns.


Shu tariqa, forumning ochilish marosimida media sohasining zamonaviy vazifalari, xalqaro axborot hamkorligini rivojlantirish, madaniy merosni yangi formatlarda jahon auditoriyasiga taqdim etish va turli mintaqalar o‘rtasida yangi axborot ko‘priklarini barpo etish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.

 


O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori, WOSCU Boshqaruv raisi Firdavs Abduxaliqov «Islom sivilizatsiyasi markazi — yangi turdagi madaniy-ma’rifiy media platforma» mavzusida maxsus ma’ruza qildi.


Abduxoliqov Markaz konsepsiyasini tarixiy meros, ilm-fan, muzey ishi va yangi medialarni birlashtiruvchi zamonaviy xalqaro maydon sifatida taqdim etdi. U islom sivilizatsiyasi merosi hujjatli filmlar, televizion loyihalar, raqamli rekonstruksiyalar, multimedia va immersiv ekspozitsiyalar, shuningdek, nashriyot tashabbuslarida qanday yangi talqin kasb etayotgani haqida ma’lumot berdi. Markazning xalqaro media loyihalari, dunyodagi yetakchi ommaviy axborot vositalari bilan hamkorligi, shuningdek, tarixiy merosni o‘rganish va ommalashtirishda sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan foydalanish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.

 


Marosim ishtirokchilariga, shuningdek, Islom sivilizatsiyasi markazi haqida prezentatsion rolik namoyish etildi.


Xalqaro mediaforumda 50 ta davlatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 nafarga yaqin vakili ishtirok etmoqda. Ular orasida xalqaro telekanallar va axborot agentliklari rahbarlari hamda vakillari, jurnalistlar, noshirlar, kinematografistlar, olimlar, tadqiqotchilar va raqamli texnologiyalar sohasi mutaxassislari bor. 

iccu.uz 

Toshkentda Toshkentda Toshkentda Toshkentda Toshkentda Toshkentda
O'zbekiston yangiliklari