Sayt test holatida ishlamoqda!
12 Aprel, 2026   |   23 Shavvol, 1447

Toshkent shahri
Tong
04:26
Quyosh
05:49
Peshin
12:29
Asr
17:04
Shom
19:04
Xufton
20:20
Bismillah
12 Aprel, 2026, 23 Shavvol, 1447

Birovning aybini yashirish

30.11.2023   4383   4 min.
Birovning aybini yashirish

Mo'min banda birodarining o'zgalarga zarari etmaydigan aybini bilib, uni yashirishi ulkan savobdir. Bu haqida Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan quyidagi hadis rivoyat qilingan:
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
“Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Biror banda dunyoda bir ban-dani(ng aybini) yashirsa, Alloh taolo qiyomat kuni uni(ng aybla-rini) yashiradi”, dedilar”.
(Imom Muslim rivoyati)

Boshqa hadisi sharifda shunday deyilgan:
Uqba ibn Omir roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
“Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: “Qaysi kishi o'zganing aybini ko'rib, uni yashirsa, xuddi tiriklay ko'milgan qizni qabridan qutqargan kabi bo'ladi”, deyayotganlarini eshitdim”.
(Abu Dovud rivoyati)

Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi:

“Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Musulmon musulmonning birodaridir. Unga zulm qilmaydi, uni tashlab ham qo'ymaydi. Kim birodarining g'amida bo'lsa, Alloh uning g'amida bo'ladi. Kim birodarining hojatini ravo qilsa, Alloh uning hojatini ravo qiladi. Kim musulmondan bir tashvishni aritsa, Alloh undan Qiyomat kunining tashvishlaridan birini aritadi. Kim bir musulmon-ning aybini berkitsa, Alloh Qiyomat kunida uning aybini berkitadi”, dedilar”.
(Imom Buxoriy rivoyati)

“Aybni yashirish” yoki “aybni berkitish”dan maqsad boshqalarga uning aybini aytmaslik va barchaning ko'z o'ngida e'lon qilmaslikdir. Lekin, bu masalada quyidagilarni yodda tutish lozim:
- aybni berkitish uchun yolg'on so'zlamaslik.

Shuning uchun, kimdir u ayb haqida so'rasa, dastlab javob berishni orqaga surishga harakat qiladi. Mabodo, javob berishga majburlasa, voqelikka zid biror so'z aytmasdan, haqiqatni aytadi; ayb boshqalarga ta'sir qilmasagina, uni yashirish mumkin.

Agar uning boshqalarga zarar keltirish xavfi bo'lsa, tegishli odamlarga xabar berish nafaqat joiz, balki savobli amaldir. Bunda, boshqalarga ziyon etib qolishning oldini olish niyat qilinishi va aybdorni kamsitishlik ko'zlanmasligi shart.

Masalan, bir shaxsning yolg'on bilan odamlarning pulini olib, eb yuborish odati bo'lsa yoki qarz olib qaytarib berishga e'tibor qaratmaydigan bo'lsa, buni bilmaydigan inson u bilan muomala qilib, zarar ko'rishning oldini olish uchun odamlarni bundan boxabar qilishning hech qanday zarari yo'q.

Shuningdek, uyiga sovchi kelganda, kelin xonadoni kuyov bo'lmishni o'rganishni istashi tabiiydir. Albatta, bunday holatda ularga to'g'ri ma'lumot berish lozim. Lekin, barcha o'rinlarda asosiy maqsad boshqalarni zarar ko'rishdan saqlash bo'lishi darkor.


Shuningdek, bir kishining sodir qilgan jinoyati sababli jamiyatda yomonlik tarqalishi xavfi bo'lsa, bu haqida tegishli idoralarga ma'lumot etkazish to'g'ri va savobli ish hisoblanadi. Lekin, shunda ham niyat jamiyatni isloh qilish bo'lishi lozim. Aslo aybdordan o'ch olish yoki dushmanlik qilish ko'zlanmasligi kerak.

Shayx Muhammad Taqiy Usmoniy

Mirolim Mansur tayorladi

 

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Hadis maktabi professor-o‘qituvchilari va talabalari uchun dars tashkil etildi

08.04.2026   7055   3 min.
Hadis maktabi professor-o‘qituvchilari va talabalari uchun dars tashkil etildi

Samarqand viloyatidagi Hadis ilmi maktabi talabalari, ustoz-o‘qituvchilar hamda Misrdagi Al-Azhar universiteti professori Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan bunyod etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazini nafaqat tashqi ko‘lami, balki mazmuni jihatidan ham nihoyatda muhim ekanini e’tirof etishdi. 
 

Mehmonlar markazga qadam qo‘yishi bilanoq dastavval uning ikkinchi qavatida joylashgan zamonaviy jihozlangan auditoriyalar va zamonaviy kutubxona bilan tanishdilar. Bu yerda yaratilgan sharoitlar markaz faqat muzey emas, balki ilm ahli — tadqiqotchilar, olimlar va yoshlar uchun ham keng imkoniyatlar yaratilganini yaqqol ko‘rsatdi. Bu esa yurtimizda ilm ahliga qaratilayotgan yuksak e’tiborning amaliy ifodasi sifatida alohida ahamiyat kasb etadi.

 


Hadis ilmi maktabi talabalari va ustozlari uchun markaz bosh ilmiy xodimi Zohidulla Munavvarov tomonidan dars jarayoni tashkil etildi. Unda markazning ilmiy konsepsiyasi va tuzilishi batafsil tushuntirilib, islomgacha bo‘lgan davrdan boshlab, islomning dastlabki bosqichlari, Birinchi va Ikkinchi Renessans hamda bugungi Uchinchi Renessans poydevorigacha bo‘lgan tarixiy jarayonlar izchil yoritib berildi.

 

 

 


Mazkur ilmiy tushuntirishlardan so‘ng mehmonlar Markazning muzey qismi — ekspozitsiyalar bilan yaqindan tanishdilar. 


Abdurashid Madrahimov, Hadis ilmi maktabi o‘qituvchisi:

– Markazning tashqi ko‘rinishi bizda juda katta taassurot qoldirdi. U o‘zining mahobati bilan islom tamaddunining haqiqiy qiyofasini aks ettiradi. Prezidentimiz ta’kidlaganidek, bu maskan butun bir sivilizatsiyaning timsoli ekanini shu zahotiyoq his qilish mumkin. Ichkariga kirganimizda esa taassurotlarimiz yanada kuchaydi — bunday go‘zallik va mukammallikni, ochig‘i, ilgari na tasavvur qilganmiz, na ko‘rganmiz.


Yunus Xo‘jamov, Hadis ilmi maktabi talabasi:

– Bu yerga kirib guvoh bo‘lyapmizki, Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning tashabbuslari va sa’y-harakatlari tufayli mana shunday ulug‘vor madaniyat, ma’rifat, ilm maskani barpo etildi. Ushbu Markazni aylangan kishi O‘zbekiston diyorida bo‘lib o‘tgan va hozirgacha davom etayotgan tarixni ikki-uch soat ichida bemalol tasavvur qila olish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Masalan, maktab darsliklarida o‘qigan ma’lumotlarimni qaysidir ma’noda jonli ko‘rish imkoniyati paydo bo‘ldi va ko‘z oldimda tariximizni to‘laqonli shakllantira oldim. Bu yerdagi eksponatlarni ko‘rishlik — bizning o‘qiyotgan ilmlarimizning haqiqiy daholari kim ekanligini ko‘z o‘ngida tasavvur qilish imkoniyatini beradi.


Misrning Al-Azhar universiteti professori Saloh Isoning fikricha, buyuk mamlakatda islom sivilizatsiyasining yuksak darajada namoyon etilgan. 

– Ushbu Markazda islomning ilk sivilizatsiyasi va undan keyingi davrlarini aks ettiruvchi ko‘plab ko‘rgazmalar bilan tanishdik. Imom Buxoriy va Termiziyga bag‘ishlangan ekspozitsiyalarni ko‘rdik. Ularning hayoti, ilmiy merosi va kitoblarining nusxalari bilan tanishdik. Shundan so‘ng Qur’oni karim zali bilan tanishdik va islom sivilizatsiyasining yuksak darajada namoyon etilganiga guvoh bo‘ldik. Bu markaz Prezidentimiz tashabbusi bilan barpo etilgani juda go‘zal va muhim qadamdir va musulmonlarga o‘zlarining ilk sivilizatsiyasini, ilm-fanini va madaniyatini eslatadi. Chunki islom sivilizatsiyasi insonlarga yuksak ilm, yuksak tafakkur, yuksak madaniyat va go‘zal axloqni o‘rgatadi. 

 

O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi

Hadis maktabi professor-o‘qituvchilari va talabalari uchun dars tashkil etildi Hadis maktabi professor-o‘qituvchilari va talabalari uchun dars tashkil etildi Hadis maktabi professor-o‘qituvchilari va talabalari uchun dars tashkil etildi Hadis maktabi professor-o‘qituvchilari va talabalari uchun dars tashkil etildi
O'zbekiston yangiliklari