Mo'min banda birodarining o'zgalarga zarari etmaydigan aybini bilib, uni yashirishi ulkan savobdir. Bu haqida Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan quyidagi hadis rivoyat qilingan:
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
“Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Biror banda dunyoda bir ban-dani(ng aybini) yashirsa, Alloh taolo qiyomat kuni uni(ng aybla-rini) yashiradi”, dedilar”.
(Imom Muslim rivoyati)
Boshqa hadisi sharifda shunday deyilgan:
Uqba ibn Omir roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi:
“Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: “Qaysi kishi o'zganing aybini ko'rib, uni yashirsa, xuddi tiriklay ko'milgan qizni qabridan qutqargan kabi bo'ladi”, deyayotganlarini eshitdim”.
(Abu Dovud rivoyati)
Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi:
“Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Musulmon musulmonning birodaridir. Unga zulm qilmaydi, uni tashlab ham qo'ymaydi. Kim birodarining g'amida bo'lsa, Alloh uning g'amida bo'ladi. Kim birodarining hojatini ravo qilsa, Alloh uning hojatini ravo qiladi. Kim musulmondan bir tashvishni aritsa, Alloh undan Qiyomat kunining tashvishlaridan birini aritadi. Kim bir musulmon-ning aybini berkitsa, Alloh Qiyomat kunida uning aybini berkitadi”, dedilar”.
(Imom Buxoriy rivoyati)
“Aybni yashirish” yoki “aybni berkitish”dan maqsad boshqalarga uning aybini aytmaslik va barchaning ko'z o'ngida e'lon qilmaslikdir. Lekin, bu masalada quyidagilarni yodda tutish lozim:
- aybni berkitish uchun yolg'on so'zlamaslik.
Shuning uchun, kimdir u ayb haqida so'rasa, dastlab javob berishni orqaga surishga harakat qiladi. Mabodo, javob berishga majburlasa, voqelikka zid biror so'z aytmasdan, haqiqatni aytadi; ayb boshqalarga ta'sir qilmasagina, uni yashirish mumkin.
Agar uning boshqalarga zarar keltirish xavfi bo'lsa, tegishli odamlarga xabar berish nafaqat joiz, balki savobli amaldir. Bunda, boshqalarga ziyon etib qolishning oldini olish niyat qilinishi va aybdorni kamsitishlik ko'zlanmasligi shart.
Masalan, bir shaxsning yolg'on bilan odamlarning pulini olib, eb yuborish odati bo'lsa yoki qarz olib qaytarib berishga e'tibor qaratmaydigan bo'lsa, buni bilmaydigan inson u bilan muomala qilib, zarar ko'rishning oldini olish uchun odamlarni bundan boxabar qilishning hech qanday zarari yo'q.
Shuningdek, uyiga sovchi kelganda, kelin xonadoni kuyov bo'lmishni o'rganishni istashi tabiiydir. Albatta, bunday holatda ularga to'g'ri ma'lumot berish lozim. Lekin, barcha o'rinlarda asosiy maqsad boshqalarni zarar ko'rishdan saqlash bo'lishi darkor.
Shuningdek, bir kishining sodir qilgan jinoyati sababli jamiyatda yomonlik tarqalishi xavfi bo'lsa, bu haqida tegishli idoralarga ma'lumot etkazish to'g'ri va savobli ish hisoblanadi. Lekin, shunda ham niyat jamiyatni isloh qilish bo'lishi lozim. Aslo aybdordan o'ch olish yoki dushmanlik qilish ko'zlanmasligi kerak.
Shayx Muhammad Taqiy Usmoniy
Mirolim Mansur tayorladi
Insonga mehr ko‘rsatish, muhtojning holidan xabar olish, bemorga tasalli berish va ehtiyojmandlarga ko‘mak qo‘lini cho‘zish xalqimiz ma’naviyatining azaliy fazilatlaridandir. Islom ta’limotida ham saxovat, mehr-oqibat va inson qadrini ulug‘lash eng ulug‘ amallardan biri sifatida e’tirof etilgan. Chunki bir insonning ko‘nglini ko‘tarish, uning qalbiga umid va ishonch bag‘ishlash jamiyatda mehr-muhabbat, hamjihatlik va totuvlikni mustahkamlaydi.
Shu ezgu qadriyatlarni hayotga tatbiq etish, aholining ehtiyojmand qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash va yurtdoshlarimiz qalbida mehr-shafqat tuyg‘ularini yanada kuchaytirish maqsadida 2026 yil 13 avgust kuni Samarqand viloyati Urgut tumanida keng ko‘lamli ma’naviy-ma’rifiy hamda xayr-saxovat tadbirlari o‘tkazildi.
Mazkur xayrli tadbirlarda Samarqand viloyati bosh imom-xatibi vazifasini vaqtincha bajaruvchi Nursultonxon domla Abdumannonov, viloyat bosh imom-xatibi o‘rinbosari Xayrullo domla Sattarov, VAQF xayriya jamoat fondi Samarqand viloyati filiali rahbari Yoqubjon domla Mansurov, uning o‘rinbosari A.Sultonov, shahar va tuman bosh imom-xatiblari, «Haj–2026» ziyoratchilari, mahalla faollari va nuroniylar ishtirok etdilar.
O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan o‘tkazilgan ushbu xayrli aksiya doirasida ijtimoiy himoyaga muhtoj, kam ta’minlangan va boquvchisidan ayrilgan 300 ta oila holidan xabar olindi. Ularning xonadonlariga tashrif buyurilib, turmush sharoitlari o‘rganildi, oilalarga zarur oziq-ovqat mahsulotlari yetkazib berildi.
Tashriflar davomida bemor va keksalarning holidan xabar olinib, ular bilan samimiy suhbatlar o‘tkazildi. Ularning haqqiga shifo, xonadonlariga fayzu baraka, yurtimizga tinchlik-xotirjamlik tilab duolar qilindi. Zero, muhtojning ko‘nglini ko‘tarish va uni yolg‘iz emasligini his ettirish ham insonparvarlikning yuksak ko‘rinishidir.
Shu bilan birga, hayotida turli ijtimoiy qiyinchiliklarga duch kelgan hamda yot g‘oyalar ta’siriga tushib qolish xavfi mavjud bo‘lgan ayrim fuqarolar bilan yakka tartibda muloqotlar tashkil etildi. Suhbatlarda sof e’tiqod, oila muqaddasligi, farzand tarbiyasi, halol mehnat, Vatanga sadoqat, milliy va diniy qadriyatlarga hurmat, shuningdek, turli buzg‘unchi g‘oyalarga nisbatan ma’naviy immunitetni mustahkamlash masalalari hayotiy misollar asosida tushuntirildi.
Tadbirlar doirasida Urgut tumanidagi jome masjidlarda peshin namozidan so‘ng ma’naviy-ma’rifiy uchrashuvlar ham o‘tkazildi. Ularda mehr-oqibat, qo‘ni-qo‘shnichilik munosabatlarini mustahkamlash, yoshlarni milliy va diniy qadriyatlarga sodiqlik ruhida tarbiyalash, oila tinchligini asrash, jamiyatda o‘zaro hurmat va ahillik muhitini qaror toptirish kabi dolzarb mavzular atroflicha yoritildi.
Uchrashuvlar yakunida mamlakatimiz tinchligi, xalqimiz farovonligi, Vatanimiz ravnaqi va yosh avlodning ilmli, odobli hamda vatanparvar insonlar bo‘lib voyaga yetishi haqida xayrli duolar qilindi.
Bugun yurtimizda inson qadrini ulug‘lash, aholining ehtiyojmand qatlamlarini har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, jamiyatda mehr-saxovat va o‘zaro g‘amxo‘rlik muhitini qaror toptirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Urgut tumanida o‘tkazilgan mazkur xayrli tadbirlar ham ana shu ezgu maqsadlarga xizmat qilib, aholi o‘rtasida hamjihatlik, bag‘rikenglik va insonparvarlik tuyg‘ularini yanada mustahkamladi.
Mehr bor joyda ishonch, saxovat bor joyda baraka, inson qadri ulug‘langan jamiyatda esa tinchlik va farovonlik qaror topadi. Ana shunday ezgu amallar xalqimiz o‘rtasidagi birdamlik rishtalarini mustahkamlab, yurtimizning yanada obod va fayzli bo‘lishiga xizmat qiladi.
Samarqand viloyati vakilligi matbuot xizmati