Sayt test holatida ishlamoqda!
23 Avgust, 2026   |   10 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:15
Quyosh
05:40
Peshin
12:26
Asr
17:12
Shom
19:15
Xufton
20:36
Bismillah
23 Avgust, 2026, 10 Rabi`ul avval, 1448

Qaltis tahdidlar

22.09.2021   1661   5 min.
Qaltis tahdidlar

Bugun tez-tez qulog'imizga chalinayotgan, tasavvurimizda kezayotgan bir so'z u ham bo'lsa, hozirgi zamon “axborot asri” deb takror-takror eshitilmoqda. “Axborot asri” deb atalayotgan hozirgi zamonda ma'lumot olish va axborot almashishning qulay vositasi internet deb e'tirof etilmoqda. Ma'lumot tarqatish, biznes va reklama uchun katta maydonga aylangan global tarmoqlar shunday rivojlandiki, uning nihoyasi yo'q. Lekin, yaxshi narsani ikkinchi tomoni salbiy bo'lgani sabab, axborot asrining tuzatish mumkin bo'lmagan tahlikalari borligi kishini tashvishga solmay iloji yo'q.

Atrofga nazar solsangiz, maktab o'quvchilarining qo'lida ham uyali telefon bor, ularning aksariyati internetga ulangan. Bu mittigina qutichadek matoh yordamida dunyoni kaftda ko'rgandek kuzatish mumkin. U cheklanmagan, istagan odam esa internetga kira oladi.

Internetdan maqsadli foydalanish xususan, yoshlar bilim salohiyatini oshirishda uning aql-zakovatni oshirish borasidagi dasturlarga murojaat qilishlari mukin.

Lekin, deyilgan istisnoli so'z barchamizni o'yga toldirishi ham tabiiy.O'smiryoshlar ongiga ta'sir qilib, ular qalbiga o'z buzg'unchi g'oyalarini singdirishni, ularnito'g'ri yo'ldanozdirishni, behayo fil'mlar tomosha qilishga targ'ib qilishni maqsad qilgan noqobil harakatlar mavjud.

Odatda yoshlarni kompyuter va telefonga qiziqishi shu darajada oshib bordiki, ajratilgan vaqt chegarasiga rioya qilmasdan, undan to'xtashni talab qilinsa faqat janjal, yig'i-sig'i bilan yakun topa boshlaydigan bo'lib qoldi.

Eng achinarlisi, bunga ota-onalar o'zimiz sababchi bo'lib qoldik. Ota-ona ishdan kelgandan so'ng dasturxon atrofida farzand tarbiyasi bilan shug'ullanishning o'rniga ota bir tomonda, ona bir tomonda telefonini titkilab o'tiradigan holatga kelib qoldik. Buni ko'rgan farzand ham internetdagi o'tkinchi      ishlarga qiziqishi ortib bormoqda.

Internet va kompyuter o'yinlari asiriga aylanish kasalligiga chalingan o'smirlar hayotdan, ma'naviy qadriyatlardan tamom uzulib, butunlay o'yinlarga berilishi yoki ball yig'ishga, qimorga va yutuq-sovg'a olish kabi qadrsiz ishlarga mukkasidan ketishlarini aytib o'tmasdan ilojimiz yo'q.

Miyasida o'yinlardan tinimsiz zavqlanish hissini tuyayotgan bola uchun bunday “sevimli” mashg'ulotidan boshqa hamma narsa asta-sekin ahamiyatsiz bo'lib qolishi tabiiy. Sir emaski, kattalarga qaraganda bolalarda biror narsaga bog'lanib qolish kuchli, ularning sog'ligiga etadigan zarar ham bir necha barobar ziyoda ekanligiga dalil talab  etmaydigan haqiqatdir.

Ular oddiygina uy vazifasi va uning yumushlarida ham hatto xonasini tozalash, kiyimini shkafga ilish kabi o'zigagina tegishli bo'lgan ishlarni bajarishdan ham bo'yin tovlamoqda.

Ovqatlanayotgan paytda ham intrnetdan uzila olmasdan, uning bilan birga bo'lib ovqatlanish achinarli holdir.

Dars jarayoni ham tubdan o'zgarib ketishi, ustozlarning tartibga chaqirishi, nasihat va maslahatlari ham mutlaqo ta'sir qilmasligi hayotiy muammolarga olib ketayotgani sir emas.

Ota-onalar, yaqinlari, sinfdosh o'rtoqlari bilan bo'ladigan muloqotlar esa go'yoki zerikarli tuyulayotganini aytmasdan ilojimiz yo'q.

Bundan boshqa oqibatlarni keltirib chiqarayotgan yolg'on axborotlarning oqibatlarini gapirsangiz tanangiz zirxlaydi.

Darhaqiqat, dono xalqimiz keltirgan naqllardan tanalarga shifo, davo bo'lgan asalni ham noto'g'ri iste'mol qilinsa tana uchun zarar keltirishi ayni haqiqat.

Bu holat oddiy kompyuter o'yinlaridan tortib, internet saytlari, ijtimoiy tarmoqlar, mobil aloqa dasturlarida ham ochiq ko'zga tashlanmoqda. Yuzaki qaraganda, arzimasdek tuyuladigan bu harakatlar vaqt o'tgan sari jiddiylashib, qat'iy tusga aylanishi o'ta ayanchli natijalarni keltirib chiqarmoqda.

Shu o'rinda foydali xulosalar qiladigan bo'lsak, yurtimizda yoshlarimizning barkamolligi uchun barcha imkoniyatlareshigi keng ochilgan. Jumladan, axborot texnologiyalari, xususan, internet sohasida ham. Shunday ekan, yoshlarimizning internetdan oqilona va to'g'ri foydalana olishiga targ'ib qilsak. Yoshlar vaqtini bema'ni narsalarga zoye qilmasdan, faqatilm bilan shug'ullanadi va kasbiy ko'nikmalarga ega bo'lishiga harakat qilsak.Zero, yoshlarimizda yovuz xurujlarga qarshi kuch-immunitet shakllansa, ularga hech qanday tahdid o'zining zararli ta'sirini o'tkaza olmaydi. Yoshlar kelajagimiz, ularni g'oyaviyofatlardan asrash burchimizdir!

Agar biz ushbu imkoniyatlardan unumli foydalanib, Vatanimiz taraqqiyoti, xalqimiz farovonligi, dinimiz sofligi yo'lida zaxmat cheksak, kelajak avlod ham bizdan o'rnak olardi.

 

 

Abdulhay TURSUNOV,
O'zbekiston musulmonlari idorasining
Namangan viloyat vakili

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Maqolalar

O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

20.08.2026   28745   6 min.
O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz. 

Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:

 

 

  1. Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
  2. Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
  3. Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
  4. Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
  5. Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
  6. Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
  7. An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
  8. Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
  9. Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
  10. Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
  11. Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
  12. Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
  13. Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
  14. Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
  15. Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
  16. Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
  17. Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
  18. Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
  19. So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
  20. Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
  21. Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
  22. Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
  23. Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
  24. Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
  25. Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
  26. Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
  27. Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
  28. Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
  29. Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
  30. Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
  31. Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
  32. Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
  33. Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
  34. Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
  35. Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.

* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...

*** ENG  muhimi:  yo‘qotib qo‘yishdan oldin  ularning  QADRIGA  yetish !!!

 

  1. Qur’oni karim oyati karimalari;
  2. Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
  3. dinimiz asoslari;
  4. shariatimiz ahkomlari;
  5. sharqona odoblarimiz;
  6. mazhabimiz me’yorlari;
  7. jamiyatshunoslik aloqalari;
  8. odamgarchilik munosabatlari;
  9. insoniy tuyg‘ular;
  10. ruhshunoslik sir-asrorlari;
  11. yurtimiz urf-odatlari;
  12. o‘zbekchilik qoidalari;
  13. madaniyatimiz axloqlari;
  14. insoniy aql va axloqiy normalar;
  15. dono maqollarimiz;
  16. milliy an’analarimiz;
  17. diniy qadriyatlarimiz;
  18. xalqimiz ong-tafakkuri;
  19. millatimiz mentaliteti,
  20. an’anaviy falsafasi;
  21. o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
  22. ulug‘larimiz hikmatlari;
  23. dono xalqimiz dunyoqarashi;
  24. musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari

 

a s o s    v a    n ye g i z l a r i d a

 

  • ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari  va  noyob  hikmatlari,
  • buyuk  ota-bobolarimizdan  eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari  va betakror hikoyalari,
  • mehribon  ota-onalarimizdan  o‘rganib  kelayotgan gavhar o‘gitlari va  mislsiz  so‘zlari,
  • elimiz  tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
  • jannatmakon  yurtimiz – muqaddas  Vatanimiz  ta’lim  maskanlarida  taralayotgan  durdan  a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
  • zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining  ajoyib  kashfiyotlari,
  • bugungi  kunda  va doim  kerak bo‘ladigan  hayotiy  masalalar, dolzarb  mavzular,  qiziqarli  ma’lumotlar  hamda xalqimiz orasida  e’tirof etilgan mezonlar
  •  
  •  

 

Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz. 

 

Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!

Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!

Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!

Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!

 

         Ibrohimjon domla INOMOV

 

 

 

Maqolalar