Sayt test holatida ishlamoqda!
28 Avgust, 2026   |   15 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:21
Quyosh
05:45
Peshin
12:24
Asr
17:06
Shom
19:07
Xufton
20:26
Bismillah
28 Avgust, 2026, 15 Rabi`ul avval, 1448

Yoshlarni aqidaparast oqimlarning ixtiloflaridan asraylik

21.09.2021   1369   6 min.
Yoshlarni aqidaparast oqimlarning ixtiloflaridan asraylik

Bizning Movarounnahr musulmonlari islom dini kirib kelgan vaqtdan boshlab Imomi A'zam (hanafiy) rahmatullohi alayh mazhabi ko'rsatmalariga rioya qilib kelganlar. O'tgan ulamolarimizning deyarli hammasi ham shu mazhab asosida asarlar yozib qoldirganlar. Halqimiz ham shu mazhab asosida diniy ibodatlarni va milliy qadryatlarni amalga oshirib kelgan.

Ammo aqidaparast oqim tarafdorlari diyorimiz musulmonlarining hanafiy mazhabiga rioya etishlarini inobatga olmay, o'zlari turli manbalardan o'qigan yoki eshitgan boshqa mazhablarga oid yoki dinimiz ta'limotlariga zid fikrlarni ommaga tarqatib, mo'min-musulmonlar orasida ikkilanishlarni keltirib chiqarishmoqda. Hatto, bu borada boshqalar bilan bahs-munozaralarga ham kirishadilar. Alloh taolo bunday deydi:  (Ey inson!) O'zing (aniq) bilmagan narsalarga ergashma! Chunki quloq, ko'z, dil – bularning barchasi to'g'risida (har bir inson) mas'ul bo'lur (javob berur)”, (Isro surasi, 36-oyat).

Mustaqillik yillarida dinimizga berilgan imkoniyatlarni, afsuski, suiste'mol qilgan ba'zi yot toifa va ixtilofchi firqalar kishilar o'rtasida turli ixtiloflarning avj olishiga sabab bo'ldilar. Buni birinchi bo'lib, o'zini “sof islom ta'limoti himoyachisi” sifatida ta'riflagan oqimlar boshlab berdi. Bu oqimlar o'zining ilk faoliyatini hanafiy mazhabi ko'rsatmalariga qarshi kurashishdan boshladi. Ular hayot mohiyatini hali anglab etmagan, g'o'r yoshlarni o'z ta'siriga torta boshladilar. Chunki umri davomida ma'lum mazhabda ibodat qilib kelgan, ko'p yillik hayot tajribasiga ega bo'lgan keksalarni yo'ldan ozdirish ular uchun mahol edi. Bu oqim dinga e'tiqod qilishda hech qanday mazhabga yoki imomga ergashishni shart qilmaydi. Qur'on va hadisdan har kim o'zi mustaqil fatvo olib e'tiqod va ibodat qilishi lozim, degan da'voni ilgari surdi. Shuningdek, asosiy hujumni masjid imomlarini tanqid va ayblab, soddadil va g'o'r musulmonlarni o'z ortlaridan oson ergashtirdi. Lekin ular o'zlari qilayotgan da'volariga zid ravishda, ”rahnamo”larining fikri va fatvosiga qarab ish tutardilar. Birinchi ixtilof namoz ibodatini ado qilish borasida yuzaga keldi.

Oqim tarafdorlari hanafiy mazhabida qabul qilinmagan: namozda “Fotiha” surasidan so'ng “omin”ni baland ovoz bilan aytish, “raf'ul-yadayn”, ya'ni rukudan oldin va keyin ikki qo'lini ko'tarish kabi amallarni namozxonlar orasida yoyishga urindilar. Natijada mahalliy musulmonlar orasida tamoyillar jihatdan ixtilof yuzaga keldi. Bu narsa sog'lom e'tiqodli mo'min-musulmonlarning qalbini larzaga soldi. Ular o'z mazhablarini himoya qilishga kirishdilar. Ammo ba'zi “ahli ilm”larning masjidda har kim xohlaganicha namoz o'qishi mumkin, keksalarning yoshlar bilan ishi bo'lmasin, asosiysi, qanaqa yo'l bilan bo'lsa ham namoz o'qiyapti-ku, deya ixtiloflarga loqayd munosabatda bo'lishlari oqim tarafdorlari tegirmoniga suv quydi. Ular yangi-yangi ziddiyatlarni avj oldiraverdilar, namozda oyoqni kerib turish, sunnat namozini o'qimaslik, farz namozidan keyin boshqalar sunnatni o'qiyotgan paytlarida o'tirib olib, tasbeh aytish va hokazo yangiliklarni birin-ketin kiritaverdilar.

Musulmonlar “Ahli Sunna val-Jamoa” sifatida biror-bir mazhabga ergashishlari lozim. Ammo ixtilof yuqorida zikr qilingan “ahli ilm”lar o'ylaganidek, faqat namoz masalasida bo'lib qolmadi, balki u mafkuraviy ziddiyatga aylanib ketdi. Oqim tarafdorlari hanafiy mazhabiga zid tarzda, o'zgalarni kofirga chiqarish, Allohga shirk keltirishda asossiz ayblash kabi buzuq aqidalarni tarqata boshladilar.

Ho'sh, oqim a'zolarining bundan maqsadlari nima edi? Nima uchun kofirlikda ayblash ular uchun kerak bo'lib qoldi? Shu o'rinda dunyodagi qo'poruvchi oqimlar uchun xos bo'lgan va bir-biriga bog'liq ikki illat to'g'risida to'xtalish o'rinli:

  1. Kofirlikda ayblash.
  2. Kofirlarga qarshi kurash – urush e'lon qilish.

Bunday illatlar barcha buzg'unchi oqimlarda uchraydi. Zero, buzg'unchilar o'z tarafdorlarini g'oyaviy jihatdan boshqalardan ajratib olish maqsadida o'ziga ergashmaganlarni kofir deb ayblaydilar. Vaholanki, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam o'zlarining muborak hadislarida odamlarni “kofir” deb haqoratlashdan qaytarib shunday deganlar:  “Biror kishi o'z birodariga: “Ey kofir! desa, bu so'z ikkalasidan biriga tegishli bo'ladi”, dedilar, (Imom Buxoriy va Muslim rivoyati). (ya'ni, agar kofirlikda ayblovga haq bo'lsa, ayblanuvchi kofirligicha qoladi, basharti haq bo'lmasa, u holda o'zi kofir bo'ladi).

Buzg'unchi oqimlar insonlar orasida fitna qo'zg'ash, parokandalikni yuzaga keltirish hamda shu orqali o'zlarining g'arazli maqsadlariga erishish uchun turli xil uslub va vositalardan foydalanmoqda. Shulardan biri, ma'lum bir davlatni “kufr diyori” deb atab, u erdan  “hijrat” qilish lozim, shuningdek, bunday “kufr diyorlari”ga qarshi urush olib borish kerak, degan g'oyadir.

Buzg'unchi oqimlarning maqsadlari o'z yurtida tinch va osuda yashab turgan dili pok odamlarning ko'ngliga g'ulg'ula solib, “sizlar noto'g'ri yo'ldasizlar” deb, ularni o'z yurtidan ketib, jangarilarga qo'shilishlari uchun o'ylab topilgan yolg'on yo'l sanaladi. Chunki terrorist oqimlar o'z armiyasini askarlar bilan to'ldirish uchun yoshlar kerak, ular insoniy zahiralarini to'ldirishlari darkor. Binobarin, mazkur buzg'unchi tashkilot a'zolari hijratni o'z qora maqsadlariga mos ravishda talqin qilib, masjidlarda jamoat bilan besh mahal namoz ado etilib turgan, musulmonlar Islom arkonlariga emin-erkin amal qilib kelayotgan mamlakatlarni ham “dorul harb” (urush diyori) yoki “dorul kufr” (kufr diyori)ga chiqarmoqdalar.

Alloh taolo turli buzg'unchi tashkilot va firqalardan, adashgan oqim va zalolat yo'llaridan barchamizni hifzu himoyasida saqlasin. Yaratganning O'zi kelajagimiz, orzu umidimiz bo'lmish yoshlarimizni turli yot g'oya va fikrlardan uzoqda qilib, ilmu ma'rifat, odobu axloq fazilatlari bilan ziynatlasin.

Aminjon ISMOILOV,
Sirdaryo tumani bosh imom-xatibi.

 

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Fidoyi ajdodlarimiz jasorati – hamisha ibrat namunasi

28.08.2026   7878   6 min.
Fidoyi ajdodlarimiz jasorati – hamisha ibrat namunasi

Mustaqillik bayrami arafasida Vatan ozodligi yo‘lida kurashgan qahramon ajdodlarimizni minnatdorlik bilan yod etamiz, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.

Davlatimiz rahbari matbuot xizmati ma’lumotiga ko‘ra, ularning jasorati bugungi erkin hayotimiz va milliy istiqlolimizning qadrini yanada teran anglatadi.

28 avgust kuni Shahidlar xotirasi xiyoboniga davlat va jamoat tashkilotlari vakillari, ulamolar, nuroniylar va ziyolilar yig‘ildi.

Qatag‘on qurbonlarini yod etish marosimida Prezident Shavkat Mirziyoyev ishtirok etdi.

Vatan fidoyilari haqiga Qur’on tilovat qilinib, duo o‘qildi. Elga osh tortildi.

Xiyobondagi ramziy qabr yonida ham Qur’on tilovat qilindi. Shu yerda davlatimiz rahbarining ulamolar va ziyolilar bilan tarixiy xotirani asrash, qatag‘on qurbonlari nomini tiklash hamda yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash masalalari yuzasidan muloqoti bo‘ldi.

– Shu kunlarda el-yurtimiz bilan birgalikda mustaqilligimizning 35 yilligini katta xursandchilik bilan kutib olyapmiz, – dedi Shavkat Mirziyoyev. – O‘ttiz besh yildan buyon hech kimga qaram bo‘lmasdan, mana shunday tinch va tiniq osmon ostida erkin va farovon yashayapmiz. Bu – katta baxt, bebaho boylik. Shunday ulug‘ kunlarda istiqlol va ozodlik yo‘lida halok bo‘lgan qahramon ajdodlarimizni eslash, ularning xotirasiga hurmat bajo keltirish – muqaddas burchimiz.

Davlatimiz rahbari fidoyi ajdodlarimizning qahramonligi hech qachon unutilmasligi, ularning jasorati xalqimiz uchun hamisha ma’naviy kuch manbai bo‘lib qolishini ta’kidladi.

– Barcha islohotlarimiz markazida turgan “Inson qadri uchun!” degan ezgu g‘oya jasur ota-bobolarimizning ruhlarini shod etish, orzu-niyatlarini ro‘yobga chiqarish bo‘yicha ishlarimizni yanada kuchaytirishni talab etadi. Bu aziz insonlar xotirasi qancha e’zozlansa, bugungi tinch hayotimiz, milliy istiqlolimiz qadri shuncha oshadi, – dedi Prezident.

Keyingi yillarda qatag‘on qurbonlari xotirasini abadiylashtirish va tarixiy adolatni tiklash borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Shahidlar xotirasi xiyobonidagi Qatag‘on qurbonlari xotirasi davlat muzeyi to‘liq rekonstruksiya qilinib, ekspozitsiyasi boyitildi, zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlandi. Raqamli tizimlar va sun’iy intellekt yordamida ko‘rgazmalarning ta’sirchanligi oshirildi.

Qoraqalpog‘iston Respublikasi va barcha viloyatlarda tashkil etilgan qatag‘on qurbonlari muzeylari ham zamon talablari asosida jihozlandi. Ularning fondlari dunyoning turli nuqtalaridan keltirilgan noyob hujjatlar va fotosuratlar bilan boyitilmoqda.

2021-2025 yillarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi tomonidan qatag‘on qurboni bo‘lgan 1 ming 200 dan ziyod yurtdoshimiz oqlandi. Joriy yilda sobiq mustabid tuzum davrida nohaq ayblanib, turli muddatlarga qamalgan yoki o‘limga hukm etilgan yana 161 nafar vatandoshimizning nomi oqlandi.

So‘nggi besh yilda jadid bobolarimiz merosini o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjumanlar muntazam o‘tkazib kelinmoqda. Mustabid tuzumda nohaq qurbon bo‘lgan vatandoshlarimizning nomlari aniqlanib, ularning faoliyati, ilmiy va ijodiy merosi o‘rganilmoqda. Yuzlab, minglab fidoyi yurtdoshlarimiz haqidagi ma’lumotlar kitoblar, matbuot va ommaviy axborot vositalari orqali xalqimizga yetkazilmoqda.

Muloqotda o‘tgan asrning 80-yillarida ham minglab vatandoshlarimiz “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” degan soxta ayblovlar bilan siyosiy qatag‘onga uchragani qayd etildi. 1983-1990 yillarda 40 ming nafar o‘zbekistonlik tergov qilinib, 5 ming nafari jinoiy javobgarlikka tortilgan. Bugun bu borada ham tarixiy adolat tiklanmoqda. Bunday ezgu ishlar izchil davom ettirilishi ta’kidlandi.

Davlatimiz rahbari dunyoda qurolli mojarolar va siyosiy qarama-qarshiliklar kuchayib, ular bizga yaqin mintaqalarga ham kirib kelayotgani tashvishli ekanini ta’kidladi. Bu yurtimizdagi tinchlikni qadrlash, yanada jips va hamjihat bo‘lib yashashni talab etadi.

– Bizning yo‘limiz – tinchlik, do‘stlik va hamkorlik yo‘li. O‘zbekiston ushbu yo‘ldan hech qachon ortga qaytmaydi, – dedi Prezident.

Bugun yurtdoshlarimiz dunyoning istalgan mamlakatiga emin-erkin borib kelmoqda, O‘zbekiston barcha davlatlar bilan tenglik asosida hamkorlik qilmoqda. Bu mustamlakachilik zanjirlari va “paxta qulligi”dan butunlay ozod bo‘lganimizning amaliy ifodasidir.

Hayot va kelajakni bilim hamda ma’rifat asosida qurish, uzoq-yaqin mamlakatlar bilan do‘stona hamkorlik qilish Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining muhim sharti ekani ta’kidlandi. Buyuk jadid bobolarimiz bejiz millatni uyg‘oqlikka, bilim va ma’rifatga chaqirmagan. Ularning kurash va ma’rifat maktabi bugun ham g‘oyat dolzarb ahamiyatga ega.

Shu bois, yoshlarning sifatli ta’lim olishi, vatanparvar insonlar bo‘lib voyaga yetishiga katta e’tibor qaratilmoqda. So‘nggi o‘n yilda oliygohlar soni 77 tadan 205 taga yetkazildi, qabul kvotalari muntazam oshirib borildi. Jahondagi TOP-100 talikka kiradigan oliygohlarda 3 ming 500 dan ziyod farzandimiz ta’lim olmoqda. Maktab va maktabgacha ta’lim tizimlarida ham muhim o‘zgarishlar amalga oshirilmoqda.

– Yoshlarni milliy g‘urur asosida tarbiyalashga alohida ahamiyat berishimiz kerak. Milliy g‘urur – insonning qalbini, yuragini, butun vujudini kuch-g‘ayratga to‘ldiradigan qudratli kuch. Milliy g‘ururi bor odam hech qachon yengilmaydi, – dedi Shavkat Mirziyoyev.

Poytaxtimizda Islom sivilizatsiyasi markazi barpo etildi, Samarqanddagi Imom Buxoriy majmuasi butunlay qaytadan bunyod qilindi, Marg‘ilonda Burhoniddin Marg‘inoniy nomidagi markaz ishga tushirildi. Bular Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot yo‘li – tinchlik, do‘stlik va bunyodkorlik, bilim hamda ma’rifat yo‘li ekanini tasdiqlaydi.

So‘nggi o‘n yilda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilgan islohotlar tufayli 100 mingdan ziyod yurtdoshimiz hojilik maqomiga ega bo‘ldi. Davlatimiz rahbari diniy jamoatchilik jamiyatda mehr-oqibat muhitini mustahkamlash, yoshlarga to‘g‘ri tarbiya berish jarayonlarida yanada faol ishtirok etishiga ishonch bildirdi.

– Bugun mana shu tabarruk maskanda turib, tinch-osoyishta hayotimiz, erishayotgan yutuqlarimiz uchun Yaratganga behisob shukronalar aytamiz. Mana shunday ozod va farovon kunlarni orzu qilib, armon bilan o‘tgan qahramon ota-bobolarimiz, jasur momolarimizning ruhlari shod bo‘lsin! Yurtimiz tinchlik, taraqqiyot va farovonlik diyori sifatida yanada gullab-yashnasin! Alloh taoloning o‘zi Vatanimizni panohida asrasin! – dedi Prezident.

Ulamolar qatag‘on qurbonlari va Vatan ozodligi yo‘lida jon fido etgan ajdodlarimiz ruhiga duo qilib, yurtimizdagi tinchlik-xotirjamlik, fayzu baraka barqaror bo‘lishini tiladilar. 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari