Sayt test holatida ishlamoqda!
28 Avgust, 2026   |   15 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:21
Quyosh
05:45
Peshin
12:24
Asr
17:06
Shom
19:07
Xufton
20:26
Bismillah
28 Avgust, 2026, 15 Rabi`ul avval, 1448

Havorijlar – jaholat qurbonlari

18.08.2021   1503   7 min.
Havorijlar – jaholat qurbonlari
Jaholat, ilmsizlik Islomga nisbatan eng katta dushmandir. Havorijlarning to'g'ri yo'ldan adashib ketishlariga aynan his-tuyg'uni birinchi o'ringa qo'yishlari va dinga nisbatan ortiq darajadagi kuyinchakliklari sabab bo'lgan edi.
Havorijlarni mul'tfilmlardagi bir ko'zli maxluq deb bilmasligimiz kerak. Ular kechalari qoim, kunduzlari soim, yuzlaridan nur yog'ilib turadigan, tillari mudom Allohni zikr qilib turadigan taqvodor insonlar edilar. Amalda shu qadar g'ayrat va shijoat ko'rsatardilarki, Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning sahobalarida bunday amal yo'q edi. Dinga o'ta g'ayratli, shijoatli, o'ta taqvodor, o'ta rostgo'y insonlar edilar. Ammo, mezon buzuqligi tufayli his-tuyg'ular qurboni bo'ldilar. Ilm sayozligi tufayli yo'ldan adashdilar. Qur'oni karim oyatlarini o'zlaricha talqin qilish natijasida g'uluvga ketdilar.
 
Bir kuni bir kishi Abdulloh ibn Abbos (raziyallohu anhu)ga xavorijlarning nihoyatda ko'p amal qilishlari va ibodatda juda ham ko'p jiddu jahd ko'rsatishlarini ajablanib gapirib berdi. Shunda Abdulloh ibn Abbos nima dedilar, deb o'ylaysiz?.. «Nasorolar ulardan ham kuchliroq ijtihod qiladilar» dedilar. Shu tariqa qisqa va lo'nda so'z bilan zalolat mohiyatini ko'rsatib, amalning zo'rligi kishining haq yo'lda ekanligini anglatmasligini ifoda qilgan edilar.
Haqiqatan, nasorolar amal qilishda me'yordan o'tib, rohiblikni o'zlariga majburiyat qilib olgan bo'lsalarda to'g'ri yo'lda bo'lib qolmadilar. Chunki, vasatiylikdan og'ishgan edilar. Huddi shunga o'xshab, vasatiylikdan chiqqan har narsa tatarrufga aylanadi. Yo'lning yo u cheti, yo bu chetiga chiqib qoladi. Bu esa ayni zalolatdir.
 
Rasululloh sollallohu alayhi va sallamga nisbatan istehzo va haqorat asli musulmon bo'lmagan kishidan sodir bo'lsa, u o'ldirilmaydi. Imom Tahoviyga ko'ra, kofir kimsa, Nabiy sollallohu alayhi va sallamga nisbatan hurmatsizlik qilsa, u qatl qilinmaydi. U kishi bu so'zlariga dalil sifatida, Nabiy sollallohu alayhi va sallam huzurlariga kelib «assomu alayka» ya'ni «senga o'lim bo'lsin!», deya salom lafzini o'zgartirib talaffuz qiluvchi yahudiylarga Nabiy sollallohu alayhi va sallam jazo qo'llamaganlarini keltiradilar.
 
Chunki, kofiru mushriklarning shirku kufrlari Rasululloh sollallohu alayhi va sallamni haqorat qilishdan battarroq bo'lgan ishdir.
Ammo, musulmonlar yurtida yashayotgan o'zga din vakili Islom payg'ambarini masxaralasa yoki haqorat qilsa, sulton uning huquqlarini bekor qilishi va qatldan boshqa jazo bilan jazolashi mumkin. Nima bo'lganda ham bu rahbarning ishi. Boshqalarning zimmasidagi ish emas. Davlat boshlig'i joriy holatdagi foyda va zarardan kelib chiqib ish ko'radi.
 
Hukmdor qilishi, davlat amalga oshirishi kerak bo'lgan narsalarni o'zboshimchalik bilan ijro etish mutlaqo joiz emas. Agar Rasululloh sollallohu alayhi va sallam haqlarida chizilgan karikaturani o'quvchilarga ko'rsatgan o'qituvchi shu ishni farazan, Islom mamlakatida sodir qilganda ham uning tegishli jazosini avom kishisi emas balki, davlat rahbari o'z zimmasiga olishi kerak bo'lardi dinimizga ko'ra. Chunki, bu had jazosi kabi ish bo'lib, faqat va faqat hukmdor amalga oshira oladi. Hamma o'zicha jinoyatchilarni jazolab yursa, anarxiya, fasod yuzaga keladi. Bu shar'an joiz emas.
 
Endi tasavvur qiling. Frantsiya islom davlatimi?! Frantsuzlar u erda ozchilik bo'lgan ahli zimma vakillarimi?! Frantsiyada had jazolari amaldami?! O'sha o'qituvchini mahkama o'limga hukm qildimi?! Unday emas-ku axir. Aksincha, musulmonlar u erda ozchilikni tashkil etadi. Bitta xato u erdagi musulmonlarga katta zarar etkazishi va Islomni xunuk ko'rsatib qo'yishi hech gap emas.
 
Shuning uchun ham musulmonlar ayniqsa, o'zga din va o'zga madaniyatga mansub insonlar yurtida yashayotgan musulmonlar Islomdan begona bir madaniyat vakillari huzurida o'z dinlari Islomni tamsil etayotganlarini unutmasliklari kerak. Zero, ularga qarab, ularning yurish-turishlari va xatti-harakatlariga qarab islomimizga baho berishadi. Dinni qop-qora qilib ko'rsatib qo'yib, ulamolar so'zidan eng keskin va murosasizlari bo'yicha ish ko'rib, o'zboshimchalik bilan joiz bo'lmagan ishlarni qilib so'ngra «menga qarab Islomga baho berma. Men mukammal emasman. Islom esa mukammal» deganga o'xshash «aqlli» va balandparvoz gaplarni gapirishning foydasi yo'q.
 
Biz Islomga zarar etkazib qo'ymaslik naqadar muhimligini his etmagunmizgacha, buning katta bir mas'uliyat ekanligini anglab etmagunimizgacha ancha qoqilamiz. Dinimizga etkazilgan ma'naviy zarar ko'lami har qanday moddiy zarardan oshib tushadi.
 
29 oktyabr kuni Frantsiyaning Nitstsa shahrida ro'y bergan qotillik ham afsus, hissiy harakat qilish hamda jaholat oqibatida yuz berdi. Qotil tunislik 21 yoshlik odam ekanligi ma'lum qilinmoqda.
 
Mana shu ishlar fonida Frantsiyada borgan sari «islom terrorizmi» degan hayqiriq yuksalib bormoqda. Tinchlik va oliyjanoblik dini bo'lgan islomning terror degan sovuq atama bilan yonma-yon zikr qilinishi qanchalar ayanchli. Bu dinimizga etkazilgan katta ma'naviy zarar. Buning savol-javobi og'ir bo'ladi. «Bu ishlarga Frantsiya hukumatining no'noq siyosati sababchi»,» ularning o'zi aybdor», «nega dinimizni karikatura qilishni ta'qiqlab qo'ymaydi?»,» endi battar bo'lsin!», degan so'zlar bilan o'zimizni tinchlantirolmaymiz. Chunki, dinimiz Islom va musulmonlar obro'si, irzi bu narsalardan ustun turadi. Haqqimiz yo'q, o'zboshimchalik bilan, shariatga bo'ysunmagan holda nojo'ya xatti-harakatlar ortidan Islomga zarar etkazishga.
 
Ummat olimlarga bo'ysunmasa, ularga ergashmasa, o'zicha internet saytlaridan topilgan ma'lumotlar bo'yicha ish ko'rsa, zararga kirib boraveradi. 14 asr muqaddam Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning 23 yillik payg'ambarlik hayotlari davomida turli vaqtlarda, turli sharoitlarda sodir bo'lgan ishlardan mustaqil ravishda hukm ola biladigan, bir-biriga zohiran zid kelib qolgan voqea va tutumlarga to'g'ri baho berib, ulardan kerakli xulosalar chiqara oladigan odamlar emasmiz. Buning uchun chuqur bilim, tafakkur va ulamolarning so'zlarini o'rganib chiqishga muhtojmiz. Aks holda, bunday ko'rguliklarning keti uzilmaydi.
 
Alisher SULTONHO'JAYeV
MAQOLA
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Fidoyi ajdodlarimiz jasorati – hamisha ibrat namunasi

28.08.2026   8343   6 min.
Fidoyi ajdodlarimiz jasorati – hamisha ibrat namunasi

Mustaqillik bayrami arafasida Vatan ozodligi yo‘lida kurashgan qahramon ajdodlarimizni minnatdorlik bilan yod etamiz, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.

Davlatimiz rahbari matbuot xizmati ma’lumotiga ko‘ra, ularning jasorati bugungi erkin hayotimiz va milliy istiqlolimizning qadrini yanada teran anglatadi.

28 avgust kuni Shahidlar xotirasi xiyoboniga davlat va jamoat tashkilotlari vakillari, ulamolar, nuroniylar va ziyolilar yig‘ildi.

Qatag‘on qurbonlarini yod etish marosimida Prezident Shavkat Mirziyoyev ishtirok etdi.

Vatan fidoyilari haqiga Qur’on tilovat qilinib, duo o‘qildi. Elga osh tortildi.

Xiyobondagi ramziy qabr yonida ham Qur’on tilovat qilindi. Shu yerda davlatimiz rahbarining ulamolar va ziyolilar bilan tarixiy xotirani asrash, qatag‘on qurbonlari nomini tiklash hamda yoshlarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash masalalari yuzasidan muloqoti bo‘ldi.

– Shu kunlarda el-yurtimiz bilan birgalikda mustaqilligimizning 35 yilligini katta xursandchilik bilan kutib olyapmiz, – dedi Shavkat Mirziyoyev. – O‘ttiz besh yildan buyon hech kimga qaram bo‘lmasdan, mana shunday tinch va tiniq osmon ostida erkin va farovon yashayapmiz. Bu – katta baxt, bebaho boylik. Shunday ulug‘ kunlarda istiqlol va ozodlik yo‘lida halok bo‘lgan qahramon ajdodlarimizni eslash, ularning xotirasiga hurmat bajo keltirish – muqaddas burchimiz.

Davlatimiz rahbari fidoyi ajdodlarimizning qahramonligi hech qachon unutilmasligi, ularning jasorati xalqimiz uchun hamisha ma’naviy kuch manbai bo‘lib qolishini ta’kidladi.

– Barcha islohotlarimiz markazida turgan “Inson qadri uchun!” degan ezgu g‘oya jasur ota-bobolarimizning ruhlarini shod etish, orzu-niyatlarini ro‘yobga chiqarish bo‘yicha ishlarimizni yanada kuchaytirishni talab etadi. Bu aziz insonlar xotirasi qancha e’zozlansa, bugungi tinch hayotimiz, milliy istiqlolimiz qadri shuncha oshadi, – dedi Prezident.

Keyingi yillarda qatag‘on qurbonlari xotirasini abadiylashtirish va tarixiy adolatni tiklash borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Shahidlar xotirasi xiyobonidagi Qatag‘on qurbonlari xotirasi davlat muzeyi to‘liq rekonstruksiya qilinib, ekspozitsiyasi boyitildi, zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlandi. Raqamli tizimlar va sun’iy intellekt yordamida ko‘rgazmalarning ta’sirchanligi oshirildi.

Qoraqalpog‘iston Respublikasi va barcha viloyatlarda tashkil etilgan qatag‘on qurbonlari muzeylari ham zamon talablari asosida jihozlandi. Ularning fondlari dunyoning turli nuqtalaridan keltirilgan noyob hujjatlar va fotosuratlar bilan boyitilmoqda.

2021-2025 yillarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi tomonidan qatag‘on qurboni bo‘lgan 1 ming 200 dan ziyod yurtdoshimiz oqlandi. Joriy yilda sobiq mustabid tuzum davrida nohaq ayblanib, turli muddatlarga qamalgan yoki o‘limga hukm etilgan yana 161 nafar vatandoshimizning nomi oqlandi.

So‘nggi besh yilda jadid bobolarimiz merosini o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjumanlar muntazam o‘tkazib kelinmoqda. Mustabid tuzumda nohaq qurbon bo‘lgan vatandoshlarimizning nomlari aniqlanib, ularning faoliyati, ilmiy va ijodiy merosi o‘rganilmoqda. Yuzlab, minglab fidoyi yurtdoshlarimiz haqidagi ma’lumotlar kitoblar, matbuot va ommaviy axborot vositalari orqali xalqimizga yetkazilmoqda.

Muloqotda o‘tgan asrning 80-yillarida ham minglab vatandoshlarimiz “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” degan soxta ayblovlar bilan siyosiy qatag‘onga uchragani qayd etildi. 1983-1990 yillarda 40 ming nafar o‘zbekistonlik tergov qilinib, 5 ming nafari jinoiy javobgarlikka tortilgan. Bugun bu borada ham tarixiy adolat tiklanmoqda. Bunday ezgu ishlar izchil davom ettirilishi ta’kidlandi.

Davlatimiz rahbari dunyoda qurolli mojarolar va siyosiy qarama-qarshiliklar kuchayib, ular bizga yaqin mintaqalarga ham kirib kelayotgani tashvishli ekanini ta’kidladi. Bu yurtimizdagi tinchlikni qadrlash, yanada jips va hamjihat bo‘lib yashashni talab etadi.

– Bizning yo‘limiz – tinchlik, do‘stlik va hamkorlik yo‘li. O‘zbekiston ushbu yo‘ldan hech qachon ortga qaytmaydi, – dedi Prezident.

Bugun yurtdoshlarimiz dunyoning istalgan mamlakatiga emin-erkin borib kelmoqda, O‘zbekiston barcha davlatlar bilan tenglik asosida hamkorlik qilmoqda. Bu mustamlakachilik zanjirlari va “paxta qulligi”dan butunlay ozod bo‘lganimizning amaliy ifodasidir.

Hayot va kelajakni bilim hamda ma’rifat asosida qurish, uzoq-yaqin mamlakatlar bilan do‘stona hamkorlik qilish Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining muhim sharti ekani ta’kidlandi. Buyuk jadid bobolarimiz bejiz millatni uyg‘oqlikka, bilim va ma’rifatga chaqirmagan. Ularning kurash va ma’rifat maktabi bugun ham g‘oyat dolzarb ahamiyatga ega.

Shu bois, yoshlarning sifatli ta’lim olishi, vatanparvar insonlar bo‘lib voyaga yetishiga katta e’tibor qaratilmoqda. So‘nggi o‘n yilda oliygohlar soni 77 tadan 205 taga yetkazildi, qabul kvotalari muntazam oshirib borildi. Jahondagi TOP-100 talikka kiradigan oliygohlarda 3 ming 500 dan ziyod farzandimiz ta’lim olmoqda. Maktab va maktabgacha ta’lim tizimlarida ham muhim o‘zgarishlar amalga oshirilmoqda.

– Yoshlarni milliy g‘urur asosida tarbiyalashga alohida ahamiyat berishimiz kerak. Milliy g‘urur – insonning qalbini, yuragini, butun vujudini kuch-g‘ayratga to‘ldiradigan qudratli kuch. Milliy g‘ururi bor odam hech qachon yengilmaydi, – dedi Shavkat Mirziyoyev.

Poytaxtimizda Islom sivilizatsiyasi markazi barpo etildi, Samarqanddagi Imom Buxoriy majmuasi butunlay qaytadan bunyod qilindi, Marg‘ilonda Burhoniddin Marg‘inoniy nomidagi markaz ishga tushirildi. Bular Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot yo‘li – tinchlik, do‘stlik va bunyodkorlik, bilim hamda ma’rifat yo‘li ekanini tasdiqlaydi.

So‘nggi o‘n yilda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilgan islohotlar tufayli 100 mingdan ziyod yurtdoshimiz hojilik maqomiga ega bo‘ldi. Davlatimiz rahbari diniy jamoatchilik jamiyatda mehr-oqibat muhitini mustahkamlash, yoshlarga to‘g‘ri tarbiya berish jarayonlarida yanada faol ishtirok etishiga ishonch bildirdi.

– Bugun mana shu tabarruk maskanda turib, tinch-osoyishta hayotimiz, erishayotgan yutuqlarimiz uchun Yaratganga behisob shukronalar aytamiz. Mana shunday ozod va farovon kunlarni orzu qilib, armon bilan o‘tgan qahramon ota-bobolarimiz, jasur momolarimizning ruhlari shod bo‘lsin! Yurtimiz tinchlik, taraqqiyot va farovonlik diyori sifatida yanada gullab-yashnasin! Alloh taoloning o‘zi Vatanimizni panohida asrasin! – dedi Prezident.

Ulamolar qatag‘on qurbonlari va Vatan ozodligi yo‘lida jon fido etgan ajdodlarimiz ruhiga duo qilib, yurtimizdagi tinchlik-xotirjamlik, fayzu baraka barqaror bo‘lishini tiladilar. 

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

O'zbekiston yangiliklari