E'tirof etilgan mazhablarni inkor etish (mazhabsizlik) oqibatida Qur'oni karim va hadisi shariflardan xohishga ko'ra hukm olish kelib chiqadi. Bu bilan mazhabni inkor qiluvchilar o'ziga xos hukm olish yo'lini “ixtiro” qilgan bo'lishadi. Bu hol, o'z navbatida, yangi mazhabni da'vo qilishdir. Bu haqda suriyalik mashhur olim Muhammad Sayyid Ramazon Butiy rahimahulloh: “Mazhabsizlik dindan chiqishga olib boradigan ko'prikdir”, deganlar.

Qur'oni karim va hadisi shariflardan o'zboshimchalik bilan yangi hukm chiqarish musulmonlarni kufrda ayblash, musulmonlar qonini to'kishni halol hisoblash, bog'iylik (ya'ni, hukumatga qarshi chiqish), dahshatga solish, obod joylarni vayron qilish, fitna qo'zg'ash kabi dinimizda man qilingan ishlarga olib bormoqda.

Mazhablarni inkor etuvchi buzg'unchi oqimlarda kuzatilayotgan fojealardan, e'tirof etilgan fiqhiy mazhablar va aqidaviy ta'limotlarni tan olmaslik oqibatida kelib chiqadigan xatarlardan ommani ogoh etib turish burchimizdir.

1-xatar.Musulmonni kofir deyish.

Ahli sunna va jamoa ulamolari nazdida biror musulmonni kofirga chiqarish mumkin emas. Bu (takfir) juda og'ir oqibatlarga olib keladi. Halifalik zamonlarida paydo bo'lgan xavorijlar birinchi bo'lib musulmonlarni kufrda ayblashi natijasida bir qancha musulmonlar, jumladan, Hazrat Ali roziyallohu anhu qatl etildilar.

1. Movarounnahrdan etishib chiqqan ulug' ulamolarimiz bunday buzg'unchi g'oyalarning diyorimizga kirib kelishiga yo'l qo'yishmagan. To'g'ri yo'ldagi musulmonning aqidasi qanday bo'lishi lozimligi haqida aqida kitoblarini yozib ketishgan. “Qibla ahllaridan birortasini gunoh tufayli kofir sanamaymiz. Modomiki, o'shani halol hisoblamasa. Imon bo'lsa, gunoh uni qilgan odamga zarar qilmaydi, demaymiz” (“Aqidatut Tahoviy” matni).

“Qibla ahllaridan birortasini gunoh tufayli kofir sanamaymiz” degani Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam keltirgan barcha narsaga imon keltirib, dinning asosiy ruknlaridan biror narsani inkor qilmagan odamni katta yo kichik gunoh tufayli kofir deb hukm chiqarmaymiz, deganidir.

Alloh taolo katta gunoh qilgan odamni mo'minlardan hisoblab: “Agar mo'minlardan ikki toifa o'zaro urushib qolsa, darhol ularni yarashtiring”(Hujurot surasi, 9-oyat), deya, oxirida: “...mo'minlar og'a-inilardir. Og'a-inilaringizni kelishtirib qo'yinglar...” (Hujurot surasi, 10-oyat) deb marhamat qilgan.

Alloh taolo boshqa bir oyatda aytadi: “Albatta, yaxshiliklar yomonliklarni ketkazadi”(Niso surasi, 114-oyat). Bu mo'min kishi yaxshilik qilsa, yomonliklari o'chiriladi, deganidir.

Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamdan bu xususda quyidagi hadis sobit bo'lgan: “Kim bizning namozimizni o'qisa, qiblamizga yuzlansa, qurbonligimizni esa, u musulmondir. Bizning foydamiz u uchun ham foydadir va bizga ziyon narsa unga ham ziyondir”(Imom Buxoriy rivoyati).

Har qanday so'z yoki buzuq ish kufrga dalolat qilavermaydi. Musulmon kishini kofir deb hukm qilish uchun katta ilm bilan birga nihoyat darajada daqiq taftish qilish kerak bo'ladi. Shu bois, takfir masalasi faqat muftiy va qozilar hal qiladigan masalalardan hisoblanadi.

Ibn Umar roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday dedilar: “Agar bir kishi birodarini “Ey kofir!” desa, batahqiq bu so'zi ikkisidan biriga qaytadi. Agar aytganidek bo'lmasa, uning o'zi kofir bo'ladi”(Imom Buxoriy rivoyati).

2-xatar. Musulmonlar rahbarlariga qarshi chiqish.

Musulmonlar rahbarlariga qarshi chiqish bog'iylikdir. Agar bog'iylar haq ustidagi rahbarga qarshi chiqqan paytda o'ldirilsa, ularga janoza o'qimaslik haqida fuqaholar fatvo berishgan.

Tahoviyning aqida kitobida quyidagilarni o'qiymiz: “Podsholarimiz va rahbarlarimizga qarshi, garchi zulm qilsalar ham, xuruj qilmaymiz, ularni duoibad ham qilmaymiz. Ularga itoat etishni Allohga itoat etish jumlasidan, ya'ni, farz deb bilamiz. Gunoh ishlarga buyursagina itoat etmaymiz. Ularning haqqiga yaxshi duolar qilib turamiz” (“Aqoid” matnlari. Shayx Abdulaziz Mansur tarjimasi).

Dalil: “Ey imon keltirganlar! Allohga itoat etinglar. Payg'ambarga va o'zlaringizdan (bo'lmish) boshliqlarga itoat etinglar!”(Niso surasi, 59-oyat).

Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Kim menga itoat qilsa, batahqiq, Allohga itoat qilibdi. Kim menga isyon qilsa, batahqiq, Allohga isyon qilibdi”, deganlar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).

3-xatar.Nohaq qon to'kish.

“Kim bir mo'minni qasddan o'ldirsa, uning jazosi jahannamdir. Unda abadiy qolur. Unga Allohning g'azabi va la'nati yog'ilur. Va Alloh unga ulkan azobni tayyorlagandir”(Niso surasi, 93-oyat).

Mo'min kishini qasddan o'ldirish qul ozod qilish yo xun to'lash bilan ham yuvib bo'lmaydigan katta jinoyat va gunohdir. Mo'min mo'minni qasddan o'ldirish bir aybsiz jonga qo'shib, imondek ulug' ne'mat tufayli vujudga kelgan din qardoshini ham o'ldirishdir. Shu bois ham qisqagina bir oyatda bu jinoyatchiga boshqa hech kimga tayin qilinmagan oliy jazolar – jahannamda abadiy qolish, Allohning g'azabiga va la'natiga duchor bo'lish va u  Zot tayyorlab qo'ygan ulkan azob va'da qilinmoqda.

Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Bir musulmonning o'ldirilishi Allohning huzurida dunyoning tugashidan ham og'irroqdir”, deganlar.

“Ana o'sha (ilk qotillik) tufayli Isroil avlodiga shunday hukmni bitib qo'ydik: “Biror jonni o'ldirmagan yoki Yerda (buzg'unchilik va qaroqchilik kabi) fasod ishlarni qilmagan insonni o'ldirgan odam xuddi hamma odamlarni o'ldirgan kabidir. Unga hayot baxsh etgan (o'limdan qutqarib qolgan) odam esa barcha odamlarni tiriltirgan kabidir” (Moida surasi, 32-oyat).

Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Payg'ambar sollallohu alayhi vasallam: “Uch narsa imonning aslidandir: “Laa ilaha illalloh” degan kimsaga tegmaymiz; gunohi tufayli uni kofirga chiqarmaymiz, amali tufayli uni Islomdan chiqarmaymiz”, dedilar (Imom Abu Dovud rivoyati).

Alloh taolo barchamizni O'zi rozi bo'ladigan amallarda, to'g'ri e'tiqodda sobitqadam qilsin!

Farrux HUDOYBYeRDIYeV,

O'zbekiston musulmonlari idorasi Kutubxonasi mutaxassisi