Butun insoniyat rishtasi Odam alayhissalom va momo Havo bilan bog'lanishi barchamizga ma'lum. Biz musulmonlarni ma'naviy birlashtirgan bosh omil esa dinimizdir. Islom ilk davrlarda qattiq qarshilikka uchragan, hatto Yer yuzidan o'chirib tashlash uchun keskin harakatlar bo'lgan. Afsuski, bunday jirkanch harakatlar hozirgacha ham bir soniya bo'lsa-da to'xtagani yo'q. Chunki mo'min-musulmonlarning hamjihat, birodar bo'lib yashashining negizi Islomdir.
Alloh taolo Qur'oni karimning “Hujurot” surasida: “Albatta mo'minlar birodardirlar” deb marhamat qilgan. Demak, iymon keltirib mo'min bo'lganlarning barchasi bir-biri bilan bir qorindan tushgan aka-uka – birodarlardek ekanini alohida ta'kidlanmoqda.
Tarixdan ma'lumki, muayyan kuchlar Islom ummatini kuch bilan, urush qilish yo'li bilan engib bo'lmasligiga amin bo'lgan. Shunday bo'lsa-da, ular musulmonlar orasidagi birlikka putur etkazish maqsadida aqidaviy va fiqhiy masalalarda mazhablar o'rtasida ixtiloflar keltirib chiqarishni o'ylab topib, qurolsiz urush boshlashdi. Shu bilan birga, “Islom” niqobidagi har-xil aqidaviy firqalarning paydo bo'lishida ham ularning “xizmati” katta.
Ateistlar, qur'oniylar, soxta salafiylar va Hizbut-tahrir kabilarning bosh maqsadi ham musulmonlar o'rtasida fitna chiqarish, ulamolarimizni adashganlikda ayblash, tinchlik va birdamlikka rahna solishdir.
Islom ulamolari ummatni aslini saqlab qolish yo'lida mazhablarni shakillantirishdi. Hozirda Islom dinimizga dushmanlik kayfiyatidagilarning asosiy harakatlari Islom ummatining birdamligiga asos bo'lgan mazhablarga zarba berish bo'lib, bu yo'lda ular o'z tuzoqlariga ilinganlar vositasida bemazxablikni targ'ib etishmoqda. Chunki Islom ummatini birlashtirib turgan omil ayni damda mazhabdir. Islom dinini shu davrgacha etib kelishiga xizmat qilganlar ham, albatta, to'rt mo''tabar mazhab ulamolaridir.
Imom Said Ramazon Butiy rahimahulloh: “Mazhabsizlik kufrga yo'ldir”, degan edilar. Mazhabsiz aqidalarimiz ham, ibodatlarimiz ham mutlaqo durust bo'lmaydi. Mazhabga til tekkizayotgan, tosh otayotgan va turli echimi topilgan masalalar orqali fitna chiqarayotganlarning ortida turganlar ham aynan yuqorida aytilgan to'dalardir. Ular o'zlarinigina haq yo'lda, boshqalar ya'ni, o'zlariga ergashmagan, balki mazhabni mahkam ushlaganlarni esa adashgan, zalolatda, xatto kufrda, deb hukm chiqarishmoqda. Chunki ular o'zlarini “islohotchilar” deb biladi. Vaholanki, aynan ularning o'zlari buzg'unchilardir.
Alloh taolo “Baqara” surasida marhamat qiladi: “Va qachon: “Yer yuzida buzg'unchilik qilmang”, – deyilsa, “Biz faqat isloh qiluvchilarmiz”, – derlar. Ogoh bo'lingki, ular – o'shalar buzg'unchilardir, lekin o'zlari sezmaslar.
Ularining jirkanch maqsadlaridan yana biri avvalda o'tgan va hozirgi zamon ulamolarimizning hurmatini oyoqosti qilish va dunyo musulmonlarini ularga ergashishdan to'sishdir. Bu erdagi nozik nuqta – agar ummat din ulamolariga ergashmasa, ularning so'ziga yurmasa musulmonlarning birlik silsilasi uziladi. Oqibatda esa jamiyat bir poda yoki to'daga aylantiriladi va uni istalgan yo'lga solish, og'dirish mumkin bo'ladi. Aslida esa bizga ma'lum va mashhur bo'lgan an'anaga sodiq qolib, din ulamolarimizga ergashishimiz va ularning ko'rsatmalarini qabul qilishda sobitqadam bo'lishimiz lozim.
Hulosa o'rnida aytish lozimki, barchamiz nosog'lom harakatlarning tarafdorlariga qarshi echim topishda – aqidamiz va mazhabimizni mukammal bilishimiz va bu yo'lda diyonat va hamjihatlik bilan harakat qilmog'imiz lozimdir.
Alloh taolo yurtimiz va dunyo musulmonlarini O'z panohida asrasin va go'zal maqsadlariga erishtirsin!
“Chinor” jome masjidi imom-xatibi
Muhammadxonov Mutallibxon
«Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi ishtirokchilari 27 avgust kuni Samarqandga yo‘l oladi. Ular yangidan bunyod etilgan Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamda Imom Buxoriy nomidagi Innovatsion muzey bilan tanishadi. Kunning ikkinchi yarmida esa ishtirokchilar uchun shaharning tarixiy-madaniy meros obyektlari, jumladan, YUNЕSKOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan yodgorliklar bo‘ylab maxsus dastur tashkil etiladi, xabar bermoqda iccu.uz.
Yodgorlik majmuasi Samarqand viloyati Payariq tumanida, buyuk muhaddis va ilohiyotshunos Muhammad al-Buxoriyning (810–870) dafn etilgan joyida joylashgan. U «Sahihi Buxoriy» to‘plami muallifi bo‘lib, mazkur asar sunniy islomdagi eng mo‘tabar hadis to‘plamlaridan biri hisoblanadi.
Keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng majmua 2026 yil bahorida ziyoratchilar uchun qayta ochildi. Uning umumiy hududi 45 gektarni tashkil etadi. Bu yerda 10 ming kishilik masjid, ma’muriy va xizmat ko‘rsatish binolari, 154 ustunli ayvon, 14 ta moviy gumbaz va balandligi 75 metr bo‘lgan to‘rtta minora barpo etilgan. Rekonstruksiyadan so‘ng majmuaning kunlik qabul qilish quvvati 12 ming nafardan 65 ming nafargacha oshdi.
Majmuaning markaziy qismlaridan biri — to‘qqizta pavilondan iborat yangi Imom Buxoriy Innovatsion muzeyidir. Ekspozitsiya allomaning hayoti, hadisshunoslik tarixi va uning ilmiy merosiga bag‘ishlangan. Shuningdek, muzeyda Qur’onda zikr etilgan payg‘ambarlar, Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning Makka va Madinadagi hayoti hamda yozma hadis to‘plamlarining shakllanish tarixi haqida ma’lumotlar berilgan.
Majmua yaqinida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ham faoliyat yuritadi. Markaz islom ilmiy va qo‘lyozma merosini, jumladan, Markaziy Osiyoning o‘rta asr olimlari asarlarini o‘rganish, ilmiy tadqiqotlar va tarjimalar tayyorlash, shuningdek, xalqaro ilmiy almashinuvni rivojlantirish bilan shug‘ullanadi.
Majmuaga tashrifdan so‘ng forum ishtirokchilari tarixiy Samarqand bilan tanishadi. Shaharning asosiy me’moriy yodgorliklari qatoriga Registon, Bibixonim masjidi, Shohi Zinda majmuasi va Go‘ri Amir maqbarasi kiradi. YUNЕSKO ushbu to‘rt obyektni 2001 yilda «Samarqand — madaniyatlar chorrahasi» nomi bilan Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan tarixiy shaharning asosiy yodgorliklari sifatida e’tirof etadi.
Samarqand bosqichi 24–28 avgust kunlari Toshkent va Samarqand shaharlarida bo‘lib o‘tadigan «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi dasturining bir qismi bo‘ladi.
Press-slujba Upravleniya musulman Uzbekistana