Keyingi hayoti ota-ona tarbiyasiga bog'liq. Ota-ona unga qay e'tiqod, qaysi dunyoqarashni singdirsa, o'sha bo'yicha voyaga etadi. Biz o'zimiz imonimiz musaffoligini saqlasak, dunyoga bo'lgan munosabatimizni, e'tiqodimizni to'g'ri qilib olsak, avlodu zurriyotlarimiz ham bizga ergashadi.
Mashhur rivoyatga ko'ra, hakimlardan biriga olti oylik chaqaloqni qanday tarbiyalash bo'yicha maslahat qilgan odamga donishmand: “Tarbiyada olti oy kechikibsiz”, deya tanbeh bergan ekan. Farzand tug'ilmasidan ilgari boshlanadigan tarbiya qaysi? Bu albatta halollik. Halol luqma bilan voyaga etgan boladan yomonlik chiqmaydi. Shuning uchun ham buyuk allomalarning ota-onalari so'ramay tanovul qilingan bir tishlam olmaning egasidan rozilik so'raganlar.
Tijoratlariga bir chaqa shubha aralashtirmaganlar. Mevalari g'arq pishgan bog' ichida xizmat qilib, uning egasining ruxsatisiz mevasidan tatib ham ko'rmaganlar. Boborahim Mashrabga o'xshash go'daklar esa erda yotgan uzum donasini so'ramay egani uchun ona qornida volidasiga xitob qilganlar: “Onajon agar uzum egasini rozi qilmasangiz, men dunyoga kelmagayman” deya. Halq orasida ona qornida ovozi kelgan go'daklar, o'g'il tug'ilsa, unga Mashrab deya nom qo'yilishi shundan.
Oila jamiyatning eng kichik bo'lagi. Oilada saodat, farovonlik bo'lishi uchun unda adolatni ta'minlash kerak. Bu avlodlarimizni yot g'oyalardan asrash borasidagi eng muhim tamoyildir. Yoshlarga dunyo adolat mezoniga qurilganini, insonning niyati va a'moliga qarab unga saodat kulib boqishini singdirishimiz kerak.
Buning uchun u oilaviy adolat muhitida o'sishi kerak. Ishlamay yotgan akani ko'rgan uka mehnat qilgisi kelmaydi. Ba'zi oilalar bor: hamma narsaning zo'ri erkatoy o'g'ilga, qizlarga esa undan qolgani ham bo'laveradi. Bola yoshligidan adolatsizlikni, zulmni his qildimi? Bu juda og'ir masala. Qush uyasida ko'rganini qiladi.
U oilasida jabrga uchradi. Endi butun dunyo bolaning ko'ziga zulmat bo'lib ko'rina boshlaydi. Dunyo jabr-zulmga to'la, degan qarash yot oqimlarning asosiy g'oyalaridan biri. Demak, mehrni, tarbiyani, ta'limni, mehnatni, mukofotni, o'rni kelganda tanbehni bolalar o'rtasida teng taqsimlash kerak. Tenglik, adolat, hurriyat, insof tuyg'ulari oila muhitida kamol topadi.
Olim Shayx Ali Sallobiy hafizahulloh haqiqiy musulmon bilan radikal musulmonning farqini ajoyib tushuntib beribdilar:
Birinchidan, imoni but musulmon o'z imoni bilan mashg'ul bo'ladi. Radikal musulmon birovlarning imoni bilan mashg'ul bo'ladi.
Ikkinchidan, chinakam musulmon o'zini va boshqalarni jannatga kirishi uchun harakat qiladi. Radikal musulmon boshqalarni do'zaxiy ekanini isbotlashga harakat qiladi.
Uchinchidan, haqiqiy musulmon kishilarning xato va toyilishlarini kechirish uchun uzr qidiradi. Radikal musulmon esa insonlarni jazolash va ularni gapirib yurish uchun ularning xatolari, ayblari va toyilishlarini qidirib yuradi.
Shu bilan bir qatorda adolatli bo'lish, farzandlarimizga dunyo adolat mezoniga qurilgan, degan haqiqatni singdirishimiz kerak.
Inson qanchalik insofli, diyonatli, imonli, vijdonli, husni xulq bo'lsa, u ikki dunyo saodatiga erishadi. Kimki bir zarra yaxshilik qilsa, oqibatini ko'radi. Zarra yomonlik qilsa, uning ham oqibatini ko'radi.
Zero, inson o'zi jannatni qanchalik yaxshi ko'rsa, boshqalarning ham jannatiy bo'lishini shunday xohlashi kerak. Komil inson butun insoniyatga xayrixoh bo'ladi.
Yana bir haqiqat shuki, oila muhitida kechirimli bo'lish xislati shakllanishi kerak. Ota-ona g'azabi avjida paytida ham bolasiga mehr ko'rsata olsa, ba'zida tanbeh bilan, ba'zida shirin so'z bilan tarbiya olgan farzand boshqalarni ham kechirishni biladi. O'zgalar xatosini kechirish, barchaga kechirimli bo'lish bag'rikenglik deyiladi. Bolalarimizning bag'rilarini keng qilaylik. Shunda ular dunyoda rohat bilan yashaydilar. Oxiratda saodatga erishadilar.
Saidafzal Saidjalolov,
O'zbekiston xalqaro islom akademiyasi katta o'qituvchisi
Ming yillik tarix, noyob me’moriy obidalar, qadimiy hunarmandchilik va boy madaniy meros uyg‘unlashgan Buxoro bugun nafaqat sayyohlarni o‘ziga chorlamoqda, balki zamonaviy media imkoniyatlari orqali dunyo auditoriyasiga yanada keng tanitilmoqda.
Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan mamlakatimizda turizmni iqtisodiyotning strategik yo‘nalishlaridan biriga aylantirish, O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosini jahonga keng targ‘ib qilish, xorijiy sayyohlar oqimini ko‘paytirish va hududlarning turistik salohiyatidan samarali foydalanish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda.
Ana shu ezgu maqsadlarning mantiqiy davomi sifatida O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi ko‘magida Malayziyaning “Universiti Teknologi MARA” oliy ta’lim muassasasi San’at, dizayn va media fakultetining talaba hamda o‘qituvchilaridan iborat 18 kishilik ijodiy guruh Buxoro viloyatida bo‘ldi, xabar bermoqda O‘zA.
Malayziyalik ijodkorlarning Buxoroga tashrifi oddiy turistik safardan ko‘ra kengroq mazmun kasb etdi. Ularning asosiy maqsadi — Buxoroning boy tarixiy-madaniy merosi, qadimiy obidalari, betakror me’moriy muhiti va turistik salohiyatini zamonaviy media platformalar orqali xalqaro auditoriyaga yetkazishdan iborat bo‘ldi.
Ijodiy guruh vakillari shaharning har bir manzilidan o‘ziga xos syujet izladi. Ular uchun asrlar silsilasida qad rostlagan obidalar shunchaki tarixiy yodgorlik emas, balki zamonaviy avlodga so‘zlab berilishi lozim bo‘lgan ulkan tarixiy hikoyaga aylandi.
Malayziyalik yosh fotograf va dizaynerlar Ark qo‘rg‘oni, Labi Hovuz ansambli, Poyi Kalon majmuasi, qadimiy savdo toqlari, Ismoil Somoniy maqbarasi, Chashmai Ayub kabi ko‘p asrlik tarixdan darak beruvchi maskanlarda tasvirga olish ishlarini olib bordi.
Shuningdek, ijodkorlar Buxoroning an’anaviy hunarmandchilik markazlariga tashrif buyurib, ustalarning mehnati, milliy san’at namunalari, qadimiy kasblarning avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan jarayonlarini ham obyektiv orqali muhrlashdi.
Bugun axborot makoni jadal o‘zgarayotgan bir paytda biror mamlakat yoki shahar haqida tasavvur uyg‘otishning eng ta’sirchan vositalaridan biri — sifatli vizual kontent. Shu ma’noda, tashrif davomida tayyorlangan foto va videomateriallar “storytelling” — voqeani ta’sirchan hikoya qilish uslubida yaratilgani bilan ahamiyatlidir. Zero, bir suratda Buxoroning ko‘hna gumbazi, yana bir kadrda hunarmandning mohir qo‘llari, boshqa bir lavhada esa qadimiy ko‘chalardagi hayot aks etishi mumkin. Bu tasvirlar orqali Buxoro haqidagi ma’lumot oddiy matndan ko‘ra, ta’sirchanroq tarzda millionlab insonlarga yetib borishi mumkin.
Ijodkorlar tomonidan yaratilgan kontentlar ijtimoiy tarmoqlari hamda YouTube platformasi orqali namoyish etilishi rejalashtirilgan. Bu esa Buxoroning turistik salohiyatini, avvalo, Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari auditoriyasiga keng targ‘ib qilish uchun muhim imkoniyatdir.
Bunday xalqaro ijodiy tashriflar Buxoroning turistik brendini yanada kuchaytirish, xorijiy auditoriyada shahar haqida yangi va jozibador tasavvur uyg‘otishga xizmat qiladi.
Eng muhimi, bu jarayonda Buxoro tarixi muzeylarda qolib ketmayapti. U zamonaviy texnologiyalar, ijtimoiy tarmoqlar va ijodkorlar nigohida yangi avlodga yetkazilmoqda.
Buxoroning qadimiy ko‘chalarida olingan har bir kadr, hunarmand qo‘lidan chiqqan har bir buyum, obidalar bag‘rida aks etgan har bir lavha dunyoning turli burchaklaridagi insonlarni “Bu qanday shahar?”, “Uning tarixi qanday?”, “Men ham bu joyni ko‘rishni istayman” degan qiziqishga chorlashi mumkin. Bu esa turizm targ‘ibotining eng ta’sirchan ko‘rinishlaridan biridir.
Malayziyalik talaba va ustozlarning Buxoroga tashrifi yana bir muhim jihati bilan ahamiyatli. Turli madaniyat va ta’lim maktablariga mansub yosh ijodkorlar Buxoro misolida Sharq va Janubi-Sharqiy Osiyo madaniyatlari o‘rtasida yangi ijodiy ko‘prik yaratdi. Bu nafaqat turizm, balki madaniy diplomatiya, ta’lim va ijodiy hamkorlik uchun ham yangi imkoniyatlarni ochadi.
Bugun Buxoroning ko‘hna obidalariga qarayotgan malayziyalik yosh fotografning kamerasida nafaqat tarix, balki O‘zbekistonning zamonaviy qiyofasi ham aks etmoqda. Ertaga ushbu tasvirlarni ko‘rgan minglab yoshlar Buxoroni o‘zlari uchun yangi, qiziqarli va albatta borib ko‘rishga arziydigan manzil sifatida kashf etishlari mumkin. Shu bois, bu tashrifni bir necha kunlik ijodiy safar emas, balki Buxorodan dunyoga yo‘l olgan ulkan vizual hikoyaning boshlanishi, deyish mumkin. Zero, tarixni asrash — uni kelajak avlodga yetkazishdir. Turizmni rivojlantirish esa ana shu tarixni dunyoga tanitish bilan chambarchas bog‘liq.
O‘tmishda Buxoro karvonlar yo‘li orqali dunyo bilan bog‘langan edi. Bugun esa uning tarixi kameralar, ijtimoiy tarmoqlar va raqamli platformalar orqali butun dunyoga tarqalmoqda. Eng muhimi, bu jarayon davlatimiz rahbari tashabbuslari asosida yurtimizning turistik salohiyatini jahonga keng targ‘ib etish, O‘zbekistonni yanada jozibador va raqobatbardosh turistik maskan sifatida namoyon etish yo‘lidagi ezgu ishlarga munosib hissa bo‘lib qo‘shiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati