Sayt test holatida ishlamoqda!
23 Avgust, 2026   |   10 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:15
Quyosh
05:40
Peshin
12:26
Asr
17:12
Shom
19:15
Xufton
20:36
Bismillah
23 Avgust, 2026, 10 Rabi`ul avval, 1448

Aqidada adashmaylik

28.05.2021   3057   4 min.
Aqidada adashmaylik

Islom dini hamisha ezgulikni targ'ib qiladi, dinni niqob qilib turli g'arazli maqsadlarni amalga oshiruvchi guruhlarning niyatlarini qoralaydi. Bu haqda Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: "Haqiqiy musulmon qo'lidan ham, tilidan ham o'zgalarga ozor bermagan kishidir" dedilar. Aqida islomning asosi bo'lgani uchun ham uni buzishga harakatlar har doim bo'lib kelgan. Hususan katta sahobiylarning vaqtlaridayoq aqidaviy bahslar olib borishga majbur bo'lingan edi.

Tobeinlar davriga kelib holat yanada jiddiylashdi. Chunki bu paytda mo''taziliy, qadariy, xorijiy kabi ko'plab buzuq aqidadagi toifalar tarqalib bo'lgan edi. Bundan tashqari dinbuzarlar va dindan o'z maqsadida foydalanishni maqsad qilganlar ham ko'paygan edi. Ana shunday og'ir paytlarda sof Islom aqidasini saqlab qolish uchun harakat qiladigan ulamolar o'z vazifalarini munosib bajardilar. Ular Ahli sunna val jamoa aqidasini munosib himoyachilari bo'lib, bu yo'lda juda mashaqqatli ishlarni bajardilar. Bu borada imom Ash'ariy va imom Moturidiylarni alohida ko'rsatish mumkin.

Ma'lumki, din mustahkam aqida ustiga qurilmas ekan, uning natijasi zalolat, adashishdan boshqa narsa bo'lmaydi. Zero, buyuk bobomiz So'fi Ollohyor rahimahulloh: Aqida bilmagan shaytona eldir, Agar ming yil amal deb qilsa, eldir, deganlar. Bugun dunyo sahnasida “Islom” dinini niqob qilib olgan manfur, pastkash kimsalar o'z g'arazli maqsadlarini amalga oshirish uchun har qanday yo'l va uslublardan foydalanmoqdalar. Ularning asl maqsadlari an'anaviy Islom rivojiga hissa qo'shish emas, balki insonlarga Islom dinini yomon ko'rsatish bilan bir qatorda, an'anaviy bo'lgan shariat ahkomlariga o'zlarining buzuq aqidalarini tiqishtirib, haqiqiy islom ta'limotidan uzoqlashtirishdir. Shuningdek, mazkur buzuq aqidalari bilan insonlar orasida turli fitna fasodlar va notinchliklar keltirib chiqarib hokimiyatga intilish kabi maqsadlarni ilgari suradilar. Chunki ular tomonidan amalga oshirilayotgan ishlarga bir nazar tashlagan kishi ularning ishlari umuman Islomga yot ekanligini anglab etadi. Albatta, ular qilayotgan ishlarini Islomga nisbat berib, o'zlarini oqlash maqsadida Qur'oni karimdan yoki hadisi sharif va sunnati Nabaviyadan o'zlaricha dalillar keltirishadi. Bu dalillarni hali Islomdan to'liq xabari bo'lmagan yoki kengroq tushunchaga ega bo'lmagan kimsalar “to'g'ri” ekanligiga shak shubha ham qilmaydilar.

Aslida ular keltirayotgan oyat va hadislarning sababi nuzuli - ( ya'ni payg'ambar alayhissalomga biror bir oyat vahiy qilinganda (tushirilganda) tushish sababi bo'lgan) ular esa asl maqsad va sabablarni chetga surib o'zlarining fikrlarini keltirishadi. Natijada, hali g'o'r Islomdan yaxshi xabari bo'lmagan yoshlar bunday oqimlar ta'siriga tushib, o'zi va o'zgalarni adashtirib noto'g'ri yo'ldan ketib qoladilar. Shu bilan ish tugamaydi, tinchgina yashab turgan ona zaminiga xoin va manqurt kimsalarga aylanib qoladilar. Buzuq aqidalarga targ'ib qilayotgan kimsalarning asl maqsadlari shu bo'lib, endi ular bunday manqurtlashtirilgan kimsalarga har qanday buyruqlar berib ularni osongina boshqarishlari mumkin bo'ladi. Bu ular dunyoning xohlagan burchagida g'arazli maqsadlarini amalga oshirish uchun tayyorgarlik ko'rdi deganini anglatadi. Bugun dunyoda bo'layotgan qonli to'qnashuvlarning asosiy sababchilari qanday nom bilan chiqmasin, buzuq aqidalarga suyangan kimsalarning ishidir. Demak, sizu biz, nihoyatda sergak bo'lishimiz, farzandlarimizni ta'lim tarbiyasiga alohida e'tibor qaratib, ularga ahli sunna val jamoa e'tiqodidan boshqa, har qanday aqidalar, buzg'unchi g'oyalar ekanligini tushuntirib, dinimiz an'anaviyligini yo'qotmasligimiz lozim bo'ladi.

Hulosa qilib aytganda, “Ahli sunnat val jamoa” e'tiqodining sofligi, mo''tadilligi va boshqa dinlar bilan ham munosabatida bag'rikengligi, hayotiy ehtiyojlar bilan hamnafasligi, tirikchilik va taraqqiyot zaruratini chuqur idrok etish bo'lib, O'zbekistonning bugungi demokratik taraqqiyoti yo'liga ham hamohangdir. Alloh taologa shukrlar aytamizki, bugungi kunda musulmonchiligimizni, e'tiqodimizni sog'lom qilishga, uni mukammal o'rganishga imkoniyatlar mavjud. Mana respublikamizda oliy va o'rta islom bilim yurtlari, ikki mingdan ortiq masjidlar faoliyat ko'rsatib turibdi. Bilmaganlarimizni mo''tabar, hurmatli ulamolarimizning ta'lif etgan kitoblaridan o'qib, imom-xatiblardan so'rab o'rganishimiz darkor. Ularning so'zlariga doim quloq tutishimiz va hurmatlarini joyiga qo'yishimiz lozim. Barchamiz niyatimizni pok qilib, vatanimiz, dinimiz va xalqimizga manfaati tegadigan musulmonlar bo'lishga harakat qilishimiz kerak. Alloh taolo barchamizni firqalanishdan saqlab, “ahli sunnat val jamoa” da sobitqadam qilsin!

Davronbek ABDUQODIROV,

 

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Maqolalar

O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

20.08.2026   28810   6 min.
O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI

Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz. 

Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:

 

 

  1. Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
  2. Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
  3. Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
  4. Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
  5. Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
  6. Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
  7. An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
  8. Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
  9. Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
  10. Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
  11. Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
  12. Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
  13. Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
  14. Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
  15. Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
  16. Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
  17. Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
  18. Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
  19. So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
  20. Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
  21. Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
  22. Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
  23. Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
  24. Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
  25. Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
  26. Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
  27. Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
  28. Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
  29. Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
  30. Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
  31. Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
  32. Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
  33. Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
  34. Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
  35. Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.

* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...

*** ENG  muhimi:  yo‘qotib qo‘yishdan oldin  ularning  QADRIGA  yetish !!!

 

  1. Qur’oni karim oyati karimalari;
  2. Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
  3. dinimiz asoslari;
  4. shariatimiz ahkomlari;
  5. sharqona odoblarimiz;
  6. mazhabimiz me’yorlari;
  7. jamiyatshunoslik aloqalari;
  8. odamgarchilik munosabatlari;
  9. insoniy tuyg‘ular;
  10. ruhshunoslik sir-asrorlari;
  11. yurtimiz urf-odatlari;
  12. o‘zbekchilik qoidalari;
  13. madaniyatimiz axloqlari;
  14. insoniy aql va axloqiy normalar;
  15. dono maqollarimiz;
  16. milliy an’analarimiz;
  17. diniy qadriyatlarimiz;
  18. xalqimiz ong-tafakkuri;
  19. millatimiz mentaliteti,
  20. an’anaviy falsafasi;
  21. o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
  22. ulug‘larimiz hikmatlari;
  23. dono xalqimiz dunyoqarashi;
  24. musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari

 

a s o s    v a    n ye g i z l a r i d a

 

  • ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari  va  noyob  hikmatlari,
  • buyuk  ota-bobolarimizdan  eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari  va betakror hikoyalari,
  • mehribon  ota-onalarimizdan  o‘rganib  kelayotgan gavhar o‘gitlari va  mislsiz  so‘zlari,
  • elimiz  tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
  • jannatmakon  yurtimiz – muqaddas  Vatanimiz  ta’lim  maskanlarida  taralayotgan  durdan  a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
  • zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining  ajoyib  kashfiyotlari,
  • bugungi  kunda  va doim  kerak bo‘ladigan  hayotiy  masalalar, dolzarb  mavzular,  qiziqarli  ma’lumotlar  hamda xalqimiz orasida  e’tirof etilgan mezonlar
  •  
  •  

 

Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz. 

 

Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!

Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!

Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!

Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!

 

         Ibrohimjon domla INOMOV

 

 

 

Maqolalar