Islom dini insonni doim ezgulikka chaqiradi. Uni kamolot sari chorlab, yaxshilikka etaklaydi. Pirovardida Yaratganning roziligini topib, dunyo va oxiratning baxtu saodatiga erishish uchun jamiyat bilan adolatda bo'lishga targ'ib etadi.
Alloh taolo: «Ey imon keltirganlar! Alloh uchun haqda turing, adolatli guvoh bo'ling» (Moida surasi, 8-oyat), deb amr qilgan. Adolat nafaqat Islomning, balki har qandaĭ jamiyatning asosiĭ mezonidir. Shuning uchun Rabbimiz bizlarni doimo adolatga buyuradi: «Albatta, Alloh adolatga, ehsonga, qarindoshlarga yaxshilik qilishga amr etadi va fahshu munkar hamda zulmkorlikdan qaytaradi. U sizlarga va'z qilur. Shoyad, eslasangiz» (Nahl surasi, 90-oyat).
Adolatning asosiĭ kushandasi poraxŭrlikdir. U qaĭsi jamiyatda avj olsa, ŭsha joĭda inson huquq va manfaatlari poĭmol bŭlaveradi. Undaĭ jamiyatda na bandaning haqiga, na jamoatning haqiga rioya qilinmaĭdi. Poraxŭrlik insonni, jamiyatni taraqqiyëtdan tŭsadi.
Muhtaram Yurtboshimiz Oliĭ Majlisga Murojaatnomasida aĭni shu masalaga jiddiĭ e'tibor qaratib, jumladan, bundaĭ ta'kidladi: “Meni juda qattiq tashvishga soladigan va bezovta qiladigan eng og'ir illat – korruptsiya balosi... Bugungi kunda islohotlarimiz samarasi kŭp jihatdan tŭrtta muhim omilga – ya'ni, qonun ustuvorligini ta'minlash, korruptsiyaga qarshi qat'iĭ kurashish, institutsional salohiyatni yuksaltirish va kuchli demokratik institutlarni shakllantirishga bog'liq”.
Islomning gurkiragan davriga nazar solsak, insonparvarlikning asosiĭ mezoni adolatda barqaror bŭlganini kŭramiz. Adolat shu darajada qaror topgan ediki, bunda xalqu rahbariyat, musulmonu nomusulmon barchasi teng kŭ rilardi.
Rivoyat qilinishicha, Umar ibn Hattob roziĭ allohu anhu Ubaĭ ibn Ka'b roziĭallohu anhu bilan bahslashib qoldi. Hukm chiqarish uchun Madinai munavvara qozisining oldiga borishdi. Qozi ularning oldiga chiqar ekan:
– Assalomu alaĭ kum, eĭ mŭminlarning amiri, – deb Umar roziĭ allohu anhuga iltifot kŭrsatdi. Sŭng unga Ubaĭ ibn Ka'b roziĭallohu anhudan kŭra yuqoriroqdan joĭ berdi. Ubaĭ ibn Ka'bni ŭng tomoniga ŭtirg'izdi-da, yana xalifaga yuzlandi:
– Eĭ mŭminlarning amiri, afv etgaĭ siz.. Shunda xalifa g'azablanib, qoziga qattiq dashnom berdi:
– Qachondan beri ŭzboshimcha bŭlib qolding! “Eĭ mŭminlarning amiri, mana bu joĭga ŭtiring, afv etgaĭsiz”, deĭsan!
Ular boshqa qozini hakam qilishdi...
Bu illat butun xalqqa – ziyëli, oddiĭ ishchi ëki maktab ŭquvchisi – barchaga teng ofat keltiruvchi balodir. Har qandaĭ jamiyatda poraxŭrlikni ĭŭqotib, adolat tiklanmas ekan, u jamiyatda taraqqiyët, osoĭishtalik mustahkam asosga ega bŭla olmaĭdi.
Poraxŭrlikka qarshi kurashish nafaqat mas'ullar, balki jamiyat a'zolarining ham birlamchi burchlaridandir.
Shahobiddin PARPIYeV,
Asaka tumani bosh imom-xatibi
“Hidoyat” jurnalining 4-sonidan
«Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi ishtirokchilari 27 avgust kuni Samarqandga yo‘l oladi. Ular yangidan bunyod etilgan Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamda Imom Buxoriy nomidagi Innovatsion muzey bilan tanishadi. Kunning ikkinchi yarmida esa ishtirokchilar uchun shaharning tarixiy-madaniy meros obyektlari, jumladan, YUNЕSKOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan yodgorliklar bo‘ylab maxsus dastur tashkil etiladi, xabar bermoqda iccu.uz.
Yodgorlik majmuasi Samarqand viloyati Payariq tumanida, buyuk muhaddis va ilohiyotshunos Muhammad al-Buxoriyning (810–870) dafn etilgan joyida joylashgan. U «Sahihi Buxoriy» to‘plami muallifi bo‘lib, mazkur asar sunniy islomdagi eng mo‘tabar hadis to‘plamlaridan biri hisoblanadi.
Keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng majmua 2026 yil bahorida ziyoratchilar uchun qayta ochildi. Uning umumiy hududi 45 gektarni tashkil etadi. Bu yerda 10 ming kishilik masjid, ma’muriy va xizmat ko‘rsatish binolari, 154 ustunli ayvon, 14 ta moviy gumbaz va balandligi 75 metr bo‘lgan to‘rtta minora barpo etilgan. Rekonstruksiyadan so‘ng majmuaning kunlik qabul qilish quvvati 12 ming nafardan 65 ming nafargacha oshdi.
Majmuaning markaziy qismlaridan biri — to‘qqizta pavilondan iborat yangi Imom Buxoriy Innovatsion muzeyidir. Ekspozitsiya allomaning hayoti, hadisshunoslik tarixi va uning ilmiy merosiga bag‘ishlangan. Shuningdek, muzeyda Qur’onda zikr etilgan payg‘ambarlar, Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning Makka va Madinadagi hayoti hamda yozma hadis to‘plamlarining shakllanish tarixi haqida ma’lumotlar berilgan.
Majmua yaqinida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ham faoliyat yuritadi. Markaz islom ilmiy va qo‘lyozma merosini, jumladan, Markaziy Osiyoning o‘rta asr olimlari asarlarini o‘rganish, ilmiy tadqiqotlar va tarjimalar tayyorlash, shuningdek, xalqaro ilmiy almashinuvni rivojlantirish bilan shug‘ullanadi.
Majmuaga tashrifdan so‘ng forum ishtirokchilari tarixiy Samarqand bilan tanishadi. Shaharning asosiy me’moriy yodgorliklari qatoriga Registon, Bibixonim masjidi, Shohi Zinda majmuasi va Go‘ri Amir maqbarasi kiradi. YUNЕSKO ushbu to‘rt obyektni 2001 yilda «Samarqand — madaniyatlar chorrahasi» nomi bilan Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan tarixiy shaharning asosiy yodgorliklari sifatida e’tirof etadi.
Samarqand bosqichi 24–28 avgust kunlari Toshkent va Samarqand shaharlarida bo‘lib o‘tadigan «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi dasturining bir qismi bo‘ladi.
Press-slujba Upravleniya musulman Uzbekistana