"Ey, yaxshilik talabida yurgan banda, shoshil"
Ramazon oyi insonlarga qarata nido qiladi: "Ey yaxshilik talabida yurgan banda, shoshil, Allohning rahmati, mag'firati va do'zahdan ozod qilishida hammadan o'zib ket. Nasfingga qarshi Rahmon zotning rizosiga etish uchun kurash. Ey, yomonlik talabidagi banda, bu ishingni to'xtat, ma'siyatlardan tiyil. Alloh taologa tavba qil. Mana shu oyda Alloh taologa qarshi bo'lishni bas qil!"
Nabiy sollallohu alayhi vasallam aytadilar: "Ramazon oyining birinchi kechasida shaytonlar va isyonkor jinlar kishanlanadi. Jahannam eshiklari yopiladi, birorta eshigi ham ochiq qolmaydi. Jannat eshiklari ochiladi, birorta eshik ham yopiq qolib ketmaydi. Bir nido qiluvchi: "Ey yaxshilik talabidagi (banda) shoshil, ey yomonlik talabidagi (banda) bas qil!", deb nido qiladi", dedilar.
Haqiqiy ro'za sohibini savobli ishlarga chorlaydi, unga yaxshiliklarni chiroyli qilib ko'rsatadi. Uni ma'siyat va gunohlardan uzoqlashtiradi. Shuning uchun ham Nabiy sollallohu alayhi vasallam: "Ramazonga etisha turib, mag'firat qilinmay qolgan bandaning burni erga ishqalansin", dedilar.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rosululloh sollallohu alayhi vasallam: "Kimki yolg'on, bo'hton so'zni va unga amal etishni tark etmasa, uning emay-ichmay tutgan ro'zasiga Allohning hojati yo'q", dedilar.
Ba'zi salafi solihlar: "Eng oson ro'za faqat eyish va ichishdan tiyilishdir. Chunki buni hamma qila oladi", deyishgan.
Qalbni Allohga bog'lash, tilni g'iybat, bo'xton va yolg'ondan tiyish, quloqni bekorchi kuy-qo'shiq va birovlar haqida aytilgan turli gaplarni eshitishishgan saqlash, tilni gunoh va fohisha so'zlarni aytishdan asrash, qo'llarni haromni ushlash va musulmonlarga aziyat berishdan asrash, oyoqlarni haromga borishdan asrash ila tutilgan ro'za Alloh taolo O'zining kalomida sifatlagan taqvoga etish uchun bir vasila bo'ladi.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
"Ey iymon keltirganlar! Sizlardan avvalgilarga farz qilganidek, sizlarga ham ro'za farz qilindi. Shoyadki taqvodor bo'lsangiz".
Demak, oyatda talab qilingan taqvodorlikka yuqorida sanab o'tgan amallar ila etamiz.
Ramazon oyida mo'min banda uchun nafsida ikki narsa jamlanadi. Birinchi, kunduzi ro'za bilan jihod qilishlik. Ikkinchisi, kechasi "qiyomul layl" bilan jihod qilishlik. Kimdaki mana shu ikki jihodni jamlasa, haqlarini ado qilsa va qiyinchiliklariga sabr qilsa, unga behisob ajr-hasanot yoziladi.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rosululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar: "Odam bolasining barcha amali o'zi uchun. U amallari uchun o'ntadan etmishtagacha ajr oladi. Alloh taolo aytadi: "Ro'za men uchundir. Uni ajrini o'zim belgilayman"".
Kimga Alloh taolo rahm qilsa u rahm qilinganlardan bo'libdi. Kim ramazondagi yaxshiliklardan mahrum bo'lsa, u barcha yaxshiliklardan mahrum bo'libdi. Kim oxirat uchun hech narsa g'amlab olmagan bo'lsa, u malomatga uchraganlardan bo'libdi.
Alloh taolo har kuni jahannamdan bandalarini ozod qiladi. Biz ham ulardan bo'la olamizmi?!
“Hadis va islom tarixi fanlari” kafedrasi mudiri F.Homidov
Bir qishloqda Yusuf ismli mehribon yigit yashardi. U har kuni qishloq chetidagi chashmaga borib, chanqagan hayvonlarga suv berar, mahalladoshlariga ko‘maklashishni kanda qilmasdi.
Kunlarning birida qishloqqa bir begona odam keldi. Uning kiyimlari yirtilib, o‘zi bir ahvolda, gapirishga ham holi yo‘q edi. Qishloqdagilar uning kimligi va nima maqsadda kelganini bilmasdan unga qaramadi ham. Ammo Yusuf unga befarq bo‘lmay yegulik va suv berdi. O‘ziga kelib olishi uchun hech kim yashamaydigan pasqam uyidan joy tayyorladi. U Yusufning mehribonligidan ta’sirlanib, ko‘z yoshlari bilan minnatdorlik bildirdi.
Bir necha kun o‘tib, u o‘ziga kelganidan so‘ng gap boshladi:
– Men sizlardan bir necha chaqirim naridagi qishloqda yashayman. Yoz kunlari qishlog‘imizga suv yetib bormayapti. Sizlar esa suvning boshida yashaysizlar, shu bois suvdan teng foydalanish haqida kelishmoqchi bo‘lib kelayotgan edim. Ammo yarim yo‘lga yetganimda yomg‘ir yog‘ib, adir yo‘lidagi soy suvga to‘ldi va yo‘lakniyam yuvib meni ham oqizib ketdi. Shukrki, bir katta daraxtga ilinib, jonim omon qoldi. Yomg‘ir tinib, suv qaytgach, uyga qaytishni ham, sizlar tomonga kelishni ham bilmay qoldim. Chunki hammayog‘im bir ahvolda edi. Nima bo‘lsa, bo‘lar deya qishlog‘ingizga kelaverdim.
Yusuf uning niyatini qishloq oqsoqollariga yetkazdi. Ular: “Yaxshilik qilishimiz albatta, yaxshilik bilan qaytadi”, deya bu kelishuvga rozi bo‘ldi.
Shu tariqa ikki qishloq orasida suv manbasini adolatli bo‘lishish haqida kelishuv tuzildi. Yusufning mehribonligi ikki qishloqni bir-biriga yaqinlashtirdi.
Nafisa PARDAYEVA
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 11-sonidan