Sayt test holatida ishlamoqda!
14 Sentabr, 2026   |   3 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:42
Quyosh
06:02
Peshin
12:19
Asr
16:44
Shom
18:39
Xufton
19:54
Bismillah
14 Sentabr, 2026, 3 Rabi`us soni, 1448

Ogoh odam – oqil odam

01.05.2021   2426   6 min.
Ogoh odam – oqil odam

Munosabat 

Odamning qorni bir kosa ovqatga to'yishi mumkin. Juda ko'p eshitganmiz “qornim rosa to'yib ketdi”, degan so'zlarni. Ayniqsa, bugungi ma'murchilik davrida, to'qchilik zamonida bu oddiy holatga aylanib ulgurdi. Rabbimizga behisob shukrlar bo'lsin. Lekin “mehrga to'ydim” degan so'zni hech qachon eshitmaganmiz. Mehrga kim ham to'yadi?!

Bu so'zlarni bejiz keltirmayapman. Bugun shaxsan men mehrga tashna, tinchlikka zor, xotirjamlikka intiq yurtdoshlarimizning yuzu ko'zlariga boqib, mehr, tinchlik-xotirjamlik qanchalik ulug' ne'matlar ekanini yana bir karra his etdim. Shu bilan birga, tinch yurtda, farovon hayotda tanti xalq bilan birga yashayotganim uchun Yaratganga shukronalar keltirdim.

Muhtaram Prezidentimiz Shavkat Mirziyoev tashabbuslari va bevosita topshiriqlari bilan kuni kecha “Mehr 5” operatsiyasi doirasida Suriyaning jangovar harakatlar davom etayotgan qismidan jami 93 nafar yurtdoshimiz – 24 nafar ayol va 69 nafar bola – Vatanimizga qaytarildi.

Avvalroq, “Mehr 1”, “Mehr 2”, “Mehr 3” va “Mehr 4” gumanitar operatsiyalari doirasida 320 dan ortiq vatandoshlarimiz O'zbekistonga qaytarilgan edi.

Yurtimizda davlatimiz tomonidan yaratilgan shart-sharoitlarga qanoat qilmay, hukumatimizning, diniy idoralarning, imom-xatiblarimizning ogohlanitirishlariga quloq solmay, chet ellarga borib, qo'li qonga botgan razil kimsalarning, insoniylik qiyofasini yo'qotgan odam shaklidagi iblislarning tazyiqlariga giriftor bo'lgan yurtdoshlarimiz xatolarini kech anglab etishyapti, ko'zlari kech ochilyapti.

Ular muqaddas dinimizning asl mohiyatini anglab etmagani, amaldagi qonunlarimizga rioya etmagani, xalqimizning ming yillik qadriyatlarini toptagani uchun ana shunday ko'rguliklarga duchor bo'lmoqda.

Shuncha ogohlantirishlar, tanbehlarga qaramay, hali-hanuz ekstremistik tashkilotlarning tuzog'iga tushib qolayotgan yurtdoshlarimiz, nahotki,  payg'ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi va sallamning: “Mo'min kishi bir teshikdan ikki marta chaqilmaydi”(Imom Buxoriy rivoyati), degan muborak hadislarini yoki xalqimizning “Ko'r hassasini bir marta yo'qotadi” degan maqolini eshitmagan bo'lsa?!

Axir, bugun oynai jahon orqali, ijtimoiy tarmoqlar, internet saytlarida yot g'oyalarning ta'siriga tushib qolib, qilmishini kech anglab etgan yurtdoshlarimizning taqdiri namoyish etilgan ko'rsatuvlar, maqolalar, xabarlarni ko'rmagan, o'qimagan kishi bo'lmasa kerak.

Har birimiz, avvalo, o'zimizdan, farzandlarimizdan ogoh bo'lishimiz shart. Loqaydlik va e'tiborsizlik ko'p balolarning boshidir. Halqimiz bejizga “So'nggi pushaymon – o'zingga dushman”, demaydi. Pushaymon bo'lmaslik uchun, avvalo, sergak va ogoh bo'lish talab etiladi.

Bugun har qadamda fitnalar urug'ini sochishni kasb qilib olgan g'alamislarning “soxta hijrat” tushunchalaridan juda ehtiyot bo'lishimiz shart.  Bu xoinlar, manfur, buzg'unchi kimsalar din nomidan gapirib, sof e'tiqodimiz va qadriyatimizni qoralashga zo'r bermoqda. Ularning asl maqsadi musulmonlarning orasini isloh qilish emas, balki nifoq chiqarishdir.

Alloh taolo ular haqida: «Ular o'zlarining (yolg'on) qasamlarini qalqon qilib olib, (odamlarni) Allohning yo'lidan to'sdilar. Bas, ular uchun (oxiratda) xor qiluvchi azob bordir»(Mujodala surasi, 16-oyat), deb marhamat qiladi.

Qolaversa, turli tomondan yog'ilib kelayotgan mafkuraviy, diniy, tahdidlardan ogoh bo'lishimiz shart. Ulug' bobomiz Alisher Navoiy hazratlarining quyidagi dono so'zlari hamon dolzarbdir:

Erursen shoh ‒ agar ogohsen sen,

Agar ogohsen sen ‒ shohsen sen.

Suriyadan keltirilgan yurtdoshlarimiz orasida 7 nafar chin etimning ham borligi yurak-bag'rimizni ezib yubordi. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Men va etimni kafilligiga olgan kishi jannatda mana shunday bo'ladi”, dedilar va ko'rsatkich hamda o'rta barmoqlariga ishora qilib, bu barmoqlari orasini bir-biriga yaqin tutdilar” (Imom Buxoriy rivoyati), deb marhamat qilganlar.

Boshqa bir hadisda: “Musulmonlarning uyi ichida eng yaxshisi etimga yaxshi munosabatda bo'lingan uydir. Musulmonlarning uyi ichida eng yomoni etimga yomon munosabatda bo'lingan uydir”(Imom Ibn Moja rivoyati), deyilgan.

Odamlarga yaxshilik qilaman, mehr ko'rsataman deb jonini halokatga qo'yib bo'lsa ham urush o'choqlaridan o'z yurtdoshlarini sug'urib olib kelgan kishilarni, bu ishning boshida turgan rahbarlar, ayniqsa, muhtaram Yurtboshimiz BUGUNNING QAHRAMONLARIdir.

Alloh taolo bu xayrli ishlarga bosh qo'shayotgan barcha-barchani O'z panohida asrasin. Qilgan savobli ishlarining ajrlarini ko'paytirib bersin. Har doim sog'-salomat qilsin. “Mehr” operatsiyalari, o'ylaymanki, yurtdoshlarimizni yanada hushyorroq bo'lishga, turli oqimlar ta'siriga tushib qolmaslikka chorlaydi.

.

 

Nuriddin domla HOLIQNAZAROV,

Toshkent shahar bosh imom-xatibi

 

MAQOLA
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Gapirish kumush bo‘lsa, sukut oltindir

03.09.2026   33357   4 min.
Gapirish kumush bo‘lsa, sukut oltindir

Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rasululloh sollallohu alayhi va sallam dedilar: “Kimning Allohga va oxirat kuniga iymoni bo‘lsa, yaxshi gap gapirsin yoki jim tursin. Kimning Allohga va oxirat kuniga iymoni bo‘lsa, qo‘shnisiga yaxshilik qilsin. Kimning Allohga va oxirat kuniga iymoni bo‘lsa, mehmonini hurmat qilsin” (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati).


Ulamolarning ba’zilari: “Barcha yaxshiliklar shu hadisda jamlangan”, degan bo‘lsalar, ayrimlari: “Ushbu hadis Islomning yarmidir, chunki hukmlar Haq taologa yoki maxluqotlarga tegishli bo‘ladi. Ushbu hadis maxluqotlarga tegishli hukmlarni yoritib bergan”.


“Jome’ul kabir” kitobida Muhammad ibn Abdulloh ibn Salom aytadi: «Kunlarning birida Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning huzurlariga kelib: “Menga qo‘shnim ozor beryapti”, dedim. Shunda u zot: “Sabr qil”, dedilar. Ikkinchi marta kelganimda ham: “Sabr qil”, dedilar. Uchinchi bor kelganimda: “Ko‘ch-ko‘roningni yig‘ishtir-da, ko‘chaga olib chiq. Kim uchrasa, unga: “Qo‘shnim menga ozor bermoqda”, deb aytgin”, dedilar. Shu sabab o‘sha qo‘shning insonlarning malomatiga qoladi» deb, so‘ngra: “Kimning Allohga va oxirat kuniga iymoni bo‘lsa, yaxshi gap gapirsin yoki jim tursin. Kimning Allohga va oxirat kuniga iymoni bo‘lsa, qo‘shnisiga yaxshilik qilsin”, dedilar.


“Kimning Allohga va oxirat kuniga iymoni bo‘lsa…” jumlasidagi “iymon”dan murod “mukammal iymon”dir. Alloh va oxirat kuniga xoslanganining hikmati shuki, Yaratgan Zotga va qiyomatda amaliga yarasha jazo berilishiga iymon keltirgan kishi “Yaxshi gap gapirsin yoki jim tursin”.


Imom Navaviy rahmatullohi alayh aytadi: “Agar bir kishi gapirishni xohlasa, gapiradigan gapi haqiqatan yaxshi va savobga loyiq bo‘lsa, gapirsin. Agar gapirmoqchi bo‘lgan gapi haromga yoki makruhga eltadigan bo‘lsa, tiyilsin”. Chunki Alloh taolo Qur’oni karimda: “U (inson) biror so‘zni talaffuz qilmas, magar (talaffuz qilsa), uning oldida hoziru nozir bo‘lgan bir kuzatuvchi (farishta u so‘zni yozib olur)”, degan (Qof surasi, 18-oyat).


Abu Muhammad ibn Abu Zayd Molikiy rahmatullohi alayh aytadi: “Barcha yaxshi odoblar to‘rt hadisdan tarmoqlanadi:

  1. “Kimning Allohga va oxirat kuniga iymoni bo‘lsa, yaxshi gap gapirsin yoki jim tursin”;
  2. “Bekorchi narsalarni tark qilish kishi Islomining go‘zalligidandir”;
  3. “G‘azablanma”;
  4. “Sizlardan birortangiz o‘zi yaxshi ko‘rgan narsasini birodari uchun ham ravo ko‘rmagunigacha mo‘min bo‘la olmaydi”.


Luqmoni Hakim o‘g‘liga bunday vasiyat qilgan: “Agar gapirish kumush bo‘lsa, sukut oltindir”.


Ibn Muborak aytadi: “Agar gap Alloh taoloning toati borasida bo‘lsa, kumushdir, Alloh taologa gunoh qilishdan sukut qilmoq esa oltindir”.


Zunnun Misriy rahmatullohi alayh aytadi: “Insonlarning eng yaxshisi o‘z tiliga egalik qila olganidir”.


“Kimning Allohga va oxirat kuniga iymoni bo‘lsa, mehmonini hurmat qilsin”. Qo‘shniga yaxshilik qilish, unga ozor bermaslik mo‘min kishi Islomining to‘g‘riligi va iymonining komilligidan hisoblanadi. Alloh taolo O‘z Kalomida bunday degan: “Allohga ibodat qilinglar va Unga hech narsani shirk keltirmanglar. Ota-onaga, qarindoshga, yetimlarga, miskinlarga, yaqin qo‘shniga, yon qo‘shniga, yondagi sohibga, yo‘qsil yo‘lchiga va qo‘lingizda mulk bo‘lganlarga yaxshilik qilinglar. Albatta, Alloh dimog‘dor va maqtanchoq kimsani suymas” (Niso surasi, 36-oyat).


Imom Buxoriy rahimahullohdan rivoyat qilingan hadisda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam bunday marhamat qilganlar: «“Allohga qasam, mo‘min bo‘la olmaydi, Allohga qasamki, mo‘min bo‘la olmaydi, Allohga qasamki, mo‘min bo‘la olmaydi”. Shunda Rasulullohdan so‘raldi: “Ey Allohning Rasuli, kim u?” U zot: “Qo‘shnisi uning ozorlaridan, yomonliklaridan va aziyatlaridan omonda bo‘lmagan kishi”, dedilar».


“Kimning Allohga va oxirat kuniga iymoni bo‘lsa, mehmonini hurmat qilsin”. Bu xislat payg‘ambarlarning va solih kishilarning xulqlari, odatlari va Islomning go‘zal odoblaridandir. Ibrohim alayhissalom “Mehmondo‘stlarning otasi” deb kunyalangan. Chunki u zot bir yoki ikki mil (o‘rtacha 4000 qadam) yurib, shu asnoda duch kelgan kishini uyiga olib kelib mehmon qilgan. 


O‘tkir MAHMUDOV,

“Xoja Buxoriy” o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi o‘qituvchisi

“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 9-sonidan

http://hidoyatuz.taplink.ws

Gapirish kumush bo‘lsa, sukut oltindir