Sayt test holatida ishlamoqda!
13 Sentabr, 2026   |   2 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:41
Quyosh
06:01
Peshin
12:19
Asr
16:45
Shom
18:40
Xufton
19:56
Bismillah
13 Sentabr, 2026, 2 Rabi`us soni, 1448

Muborak vasiyatlar: Noumid – shayton

28.04.2021   15037   26 min.
Muborak vasiyatlar: Noumid – shayton

 

Shaytondan panohlanish

Alloh taolo bandalariga shaytondan panohlanib yurish uchun ikkita alohida sura nozil qildi. Tafsir kitoblarida bu ikkisiga “mu'avvizatayn”, ya'ni, “panoh tilanadigan ikki sura” nomi berilgan.

﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلۡفَلَقِ١ مِن شَرِّ مَا خَلَقَ٢ وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ٣ وَمِن شَرِّ ٱلنَّفَّٰثَٰتِ فِي ٱلۡعُقَدِ٤ وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ٥

«(Ey Muhammad!) Ayting: “Panoh tilab iltijo qilurman tong Parvardigoriga, yaratgan narsalari yovuzligidan, zulmatga cho'mgan tun yovuzligidan, tugunchalarga dam soluvchi ayollar yovuzligidan hamda hasadchining hasadi yovuzligidan”» (Falaq, 1–5).

Falaq so'zi “yorish, bo'lish va parchalash” ma'nolarini anglatadi. Bu har bir yorib chiquvchi narsani: u xoh urug' yoki don yoki erni yorib o'suvchi nabotot, xoh tog'dan otilib chiquvchi buloq, xoh ona qornini yorib chiquvchi bola bo'lsin – barchasini o'z ichiga oladi. Bu erda zulmatni yorib chiquvchi tong tushuniladi.

 Bu sura maxluqotlarning yomonligidan, xususan, kechaning zulmatidan, sehrgarlardan, chaqimchilardan va hasadchilardan panoh tilashni qamragan. Mana shu narsa insonlarda nafsiy kasalliklar mavjudligi sababli ba'zilari ba'zilaridan himoyalanishi yo'lidagi ulkan foyda va etuk darsdir. Bundan tashqari, maxluqotlar yomonliklaridan va kechasi zulmat bo'lgandagi yomonliklardan, xususan, g'or va kovaklardagi qo'rqinchli maxluqotlardan himoyalanishni o'zida mujassam qilgan.

﴿قُلۡ أَعُوذُ بِرَبِّ ٱلنَّاسِ١ مَلِكِ ٱلنَّاسِ٢ إِلَٰهِ ٱلنَّاسِ٣ مِن شَرِّ ٱلۡوَسۡوَاسِ ٱلۡخَنَّاسِ٤ ٱلَّذِي يُوَسۡوِسُ فِي صُدُورِ ٱلنَّاسِ٥ مِنَ ٱلۡجِنَّةِ وَٱلنَّاسِ٦

«(Ey Muhammad!) Ayting: “Panoh tilab iltijo qilurman odamlar Parvardigoriga,odamlar Podshohiga, odamlar Ilohiga (inson Allohni eslaganda) chekinib, (eslamaganda) vasvasa qiluvchi (shayton) yovuzligidanki, (u) odamlarning dillariga vasvasa solur. (O'zi) jinlar va odamlar jinsidandir”» (Nos, 1–6).

Rivoyat qilinishicha, yahudiylardan Labid ibn A'som ismli munofiq o'zini musulmon ko'rsatib, Payg'ambar (sollallohu alayhi va sallam) huzurlariga kelib-ketib yurar va ba'zi hojatlarini ado etishda xizmat qilib turar ekan. Bir guruh yahudiylar uni qo'lga olib, Rasululloh (alayhissalom)ning to'kilgan sochlari va tarog'idan sinib tushgan tishlarini qo'lga tushiradi va shu nar­salarga sehr-jodu qilib eski bir quduqqa tashlaydi. Shundan keyin Rasululloh (alayhissalom) olti oy kasal bo'ladilar. Bir kuni ikki farishta kelib, biri tizzalari ro'parasiga, ikkinchisi bosh tomonlariga o'tirib bir-biri bilan savol-javob qiladi. Biri:

– Unga nima bo'libdi? – desa, ikkinchisi:

– Sehrlanibdi, – der edi.

– Kim sehrlabdi?

– Labid ibn A'som ismli bir yahudiy.

– Sehrni nimaga o'qibdi?

– To'kilgan sochlari va taroq tishlariga.

– Sehr o'qilgan narsalar qayerda?

– Zarvon nomli quduqda.

Shundan keyin odam yuborib ko'rsalar, haqiqatan, o'sha quduqda soch tolalari, taroq tishlari va nina suqilgan yana o'n ikkita tugun bor ekan. Shu payt Alloh taolo mazkur ikki surani nozil qildi. Jabroil (alayhissalom) suralarni har safar o'qiganida, bittadan tugun echilar edi. Shunday qilib, o'n ikki marta o'qiganida, Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) darddan butunlay tuzalib ketganlar (“Madorikuttanzil va haqoiqutta'vil”).

Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) Nos, Falaq hamda Ixlos suralarini o'qib, yahudiylar sehridan asrashini Allohdan so'raganlar.

Termiziy Uqba ibn Omirdan rivoyat qiladi: «Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Alloh taolo menga misli ko'rilmagan oyatlarni nozil qildi”, dedilar va “mu'avvizatayn” suralarini o'qidilar».

Ibn Abbos (roziyallohu anhu) Nos surasining to'rtinchi oyati tafsirida bunday degan: “Shayton odam bolasi qalbiga yopishib olgan, agar inson Allohni unutib zikridan g'ofil bo'lsa, uni vasvasa qiladi. Allohni zikr etsa, shayton o'zini chetga oladi”.

Imom Buxoriy va imom Muslim Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: “Payg'ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) e'tikof o'tirganlarida Sofiya binti Huyay (roziyallohu anho) onamiz u zot (sollallohu alayhi va sallam)ning ziyorat­lariga keldi. Payg'ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) tun bo'lganidan So­fiya onamizni uylariga kuzatish uchun chiq­qanlarida ikki ansoriyga duch keldilar. Ular Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)ni ko'rgach, tez yurib ketishdi. Shunda Rasululloh (sollallo­hu alayhi va sallam): “Shoshmang, bu Sofiya binti Huyay”, dedilar. Ular: “Subhonalloh, yo Rasululloh” (Alloh bizni yomon o'yga solishdan pokdir), deyishdi. Rasulul­loh (sol­lallohu alayhi va sallam): “Shayton odam bolasining qon yo'llarida yuradi. Men uning qalbingizga biror yomonlik solishidan qo'rqdim”, dedilar.

Imom Ahmad Abu Tamimadan rivoyat qiladi: «Payg'ambar (sollallohu alayhi va sallam) bilan bir eshakka mingashib olgan edim. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)ning eshaklari qoqilib ketdi. Men: “Badbaxt shayton”, dedim. “Badbaxt shayton”, dema. Agar “Badbaxt shayton” desang, u kibrlanib: “Buni o'z quvvatim bilan qildim”, deb semiradi. “Bismillah” desang, xorlanib, pashshaday bo'lib qoladi”, dedilar».

Bu hadis shunga dalolat qiladi, qalb qachon Allohni yod etsa, shayton xor va mag'lub bo'ladi. Agar banda Alloh zikrini unutsa, shayton kuchayadi.

Alloh taolo bizlarga rahmati bilan insu jin va shaytonlar yomonligidan saqlanish yo'llarini ushbu surada bildirgan. Shayton yomonligidan saqlanishni so'ragan kishini Alloh O'zining rububiyat, podshohlik va uluhiyat sifatlari bilan dunyo hamda oxiratda himoya qilishini bayon etgan.

Alloh taolo butun maxluqlarning Rabbidir. Ammo Nos surasida faqat “Robbinnas” ya'ni, odamlar Parvardigori, deyilgan. Buning boisi ikkita: birinchisi, ko'p insonlar o'zlarini ulug' sanaydi. Qancha ulug' bo'lishmasin, ularning Rabbi borligini eslatib qo'yishdir. Ikkinchisi, insonlar yomonligidan asrashni so'rashni buyurib, insonni odamlar yomonligidan Uning O'zigina asrashini bildirishdir.

Podshohlik va Uluhiyat sifatlarini eslatish bilan esa, insonlarning podshohlari bo'lsa-da, ularning haqiqiy podshohi Alloh taolo Uning O'zi ekanini, U Zot odamlarning yolg'iz ilohi va ma'budi ekanini bildirib, insonlar faqat Uning O'ziga sig'inib, Uning O'zidan panoh so'rashlari lozimligi bayon etilmoqda.

Ushbu surada insonni vasvasa qiluvchi jinlarning shaytoni bo'lishi aytilgan. Hasan aytadi: “Vasvasa qiluvchi ikki shaytondir. Jinlar shaytoni insonlar qalbida vasvasa qiladi. Insonlar shaytoni ochiqchasiga keladi”.

Qatoda aytadi: “Jinlardan ham, insonlardan ham shaytonlar bor. Allohdan ins va jin shaytonlari yomonligidan panoh so'rang”.

Falaq surasida Alloh taoloning bir sifati – “Robbil falaq” (“Tong Parvardigori”)ni yod etib, uch ofatdan: “zulumot kecha”, “jodugar ayollar” va “hasadchilar” yomonligidan asrashni so'rash buyurilgan. Nos surasida esa, Alloh taoloning uch sifati: “rububiyat”, “pod­shohlik” va “uluhiyat”ni yod etib, qalbga solinadigan vasvasasidan asrashni so'rash buyurilgan. Buning sababi, nafs va badan himoyasidan ko'ra, din himoyasi muhimroqdir. Dinga etgan ozgina ziyon dunyoga etgan ko'p ziyonlardan og'irroqdir.

Bu ikki suraning fazilati juda ulug' ekani muhaddislar tomonidan aytib o'tilgan.

Imom Muslim, Ahmad, Termiziy va Nasoiylar Uqba ibn Omirdan qilgan rivoyatlarida, Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Bu kechada nozil bo'lgan oyatlarga qaramaysizlarmi? Bu kabi (fazilatli) oyatlar hali ko'rilmagan. U “Qul a'uzu birobbil falaq” va “Qul a'uzu birobbin nas” suralari”, deb aytdilar, deyilgan.

Imom Ahmad, Abu Dovud, Termiziy va Nasoiylar Uqba ibn Omirdan qilgan rivoyatlarida esa: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) har bir namoz so'ngida panoh so'raluvchi suralarni o'qishni buyurdilar”, deyiladi.

Imom Ahmad, Abu Dovud va Nasoiylar Uqba ibn Omirdan qilgan yana bir rivoyatda aytiladi: «Men Rasululloh (sollallohu alayhi vasallam) bilan birga tog' yo'llarida ketayotgan edim, Rasululloh (sollallohu alayhi vasallam): “Ey Uqba, minib olmaysanmi?” deganlarida, men: “Gunoh bo'lib qolmasin, deb shafqat qildim”, dedim. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) ulovlaridan tushdilar, men uni biroz mindim. Keyin u zot (sollallohu alayhi va sallam) yana ulovlariga minib: “Ey Uqba! Men senga odam­lar o'qib yuradigan ikkita yaxshi surani o'rgataymi?” dedilar. Men: “O'rgating, ey Allohning rasuli!” dedim. Shunda u zot (sollallohu alayhi va sallam) menga: “Qul a'uzu birobbil falaq” va “Qul a'uzu birobbin nas”ni o'qib berdilar. Keyin namozga iqomat aytildi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) imomlikka o'tib, namozda ham bu ikki surani o'qidilar. Bir kuni mening oldimdan o'tayotib: “Ey Uqba, har uxlash oldidan va har uyg'onganimda bu ikkita surani o'qishimga qanday qaraysan?” dedilar».

Imom Nasoiy Ibn Obis Juhaniydan qilgan rivoyatda bunday keladi: «Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Ey ibn Obis, senga panoh tilovchilar panoh tilaydigan narsaning eng afzali haqida xabar beraymi?” deganlarida, men: “O'rgating, ey Allohning rasuli!” dedim. Shunda u zot (sollallohu alayhi va sallam): “Qul a'uzu birobbil falaq” va “Qul a'uzu birobbin nas” suralari”, dedilar».

Suday ibn Ajlondan rivoyat qilingan hadisda esa Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Senga uchta sura o'rgataymi? U kabi suralar Tavrotda ham, Injilda ham, Zaburda ham yo'q. O'sha uch sura “Qul huvallohu ahad”, “Qul a'uzu birobbil falaq” va “Qul a'uzu birobbin nas” suralaridir”, dedilar.

Imom Buxoriy va “Sunan” kitobi egalari “Shifo talab qilish bobi”da bu uch sura haqida Oysha (roziyallohu anho) onamizdan qilgan rivoyatlarida aytilishicha, Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) har kecha uxlashlaridan oldin “Qul huvallohu ahad”, “Qul a'uzu birobbil falaq” va “Qul a'uzu birobbin nas” suralarini o'qib, kaftlariga dam urar, qodir bo'lganlaricha uni badanlariga surardilar. Boshlari, yuzlari va gavdalarining oldi tomonidan boshlardilar. Bu ishni uch marta qilardilar” (Imom Buxoriy rivoyati).

Jabroil (alayhissalom) Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) huzurlariga kelib, quyidagi kalimalar bilan dam soldi: “Bismillahi arqiyka, min kulli shay'in yu'ziyka min sharri kulli hasidin va 'aynin vallohu yashfiyka”. Ya'ni: “Allohning ismi ila dam solaman. Har bir aziyat beruvchi narsadan, har bir hasadchi va ko'zning yomonligidan Alloh sizga shifo bersin”.

Imom Termiziy Abu Said Hudriy (roziyallohu anhu)dan qilgan rivoyatda aytilishicha, Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) (ikki “Qul a'uzu…” surasi tushishidan oldin) jin va insonlarning ko'zi tegishidan panoh so'rab yurardilar. Shu ikki panoh so'raluvchi Falaq va Nos suralari nozil bo'lganidan keyin bu ikkovidan boshqa (panoh so'raluvchi duo)larni tark qildilar.

Imom Molik Oysha (roziyallohu anho)dan qilgan rivoyatda esa bunday deyiladi: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) agar biror kasallikka chalinsalar, ikki “Qul a'uzu…” surasini o'qib, o'zlariga dam solardilar. Kasallari og'irroq bo'lganida men bu ikki surani o'qib, barakali bo'lgani uchun qo'llarini ushlab o'zlariga surar edim”.

Falaq surasining ilk oyatida jami maxluqotlar yomonligidan panoh so'rash umumiy qilib aytilgan bo'lsa, keyingilarida esa xoslab, yomonliklari ulkan bo'lgani uchun ulardan ogohlantirilgan uch toifa zikr etilmoqda. Bular zulmatga cho'mgan kechaning yomonligi, tugunlarga dam soluvchi (jodugar)lar va hasad qiluvchi hasadgo'ylardir.

Bu suradan juda ko'p narsalarni o'rganishimiz kerak, jumladan:

  1. Sura insonlarga dunyo va oxiratdagi yomonliklarning barchasidan – inson, jin, yirtqich, hasharot, olov, gunoh, nafs xohishi, ishlarning yomoni va boshqa maxluqotlar, hatto o'z nafsidagi yomonliklardan ham panoh tilash yo'l-yo'riqlarini o'rgatmoqda.
  2. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) panoh so'rab yurishlari uchun sura nozil qilinishida biror taqiq yo'q. Sehr haqidagi hadis sahihdir. Hech qachon o'sha hadis Qur'on oyatlariga zid bo'lmaydi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) sehr qilinishlari faqat engilgina bosh og'rig'i kabi dunyoga taalluqli ba'zi holatlarda bo'lgan, xolos. Hadisdagi o'sha sehr vahima ma'nosidadir. Huddi bu vahima uyquda ham sodir bo'ladi. Ammo sehrgarlar mutlaqo aqliy boshqaruvlariga ta'sir o'tkazisholmaydi. Vahiy va risolatga ta'sir o'tkazish ilojsiz. Chunki Alloh taolo vahiyni yomonliklarning har turidan, fikrlar aralashib ketishidan va asab iztiroblari bo'lishidan saqlagan. Alloh taolo bu so'z isboti uchun Moida surasi 67-oyatda “Alloh sizni odamlardan (ularning zararidan) saqlagay”, deb aytgan.
  3. Alloh taolo panoh so'rash yo'l-yo'riqlarini o'rgatib, uch toifa narsadan panoh so'rashni xoslamoqda.

Birinchisi, zulmatga cho'mgan kechaning yomonligi. Chunki Imom Roziy zikr qilganidek, qorong'ilik tushishi bilan yirtqichlar inidan, hasharotlar makonidan chiqadi va o'g'ri-muttahamlar ham kechasi hujum qiladi. Yong'in ko'proq tunda sodir bo'ladi. Yordam beruvchilar esa kam bo'ladi. Yomonlik va fasod kishilari ham kechasi qo'zg'aladi.

Ikkinchisi, tugunlarga dam soluvchi (jodugar)larning yomonligi. Tugun kabi turli vositalar bilan odamlarga zarar etkazuvchi folbin, kohin, sehrgarlar barcha zamonlarda bo'lgan.

Uchinchisi, hasad qiluvchi hasadgo'ylarning yomonligi. Boshqalarga hasad qiluvchi hasad qilinayotgan kishidagi ne'matlar yo'q bo'lishini orzu qiladi. Bu turdagi hasad yomon sanaladi. Ammo havas qilish joiz. Chunki bunda egasidan ne'mati yo'q bo'lishini orzu qilmayapti.

Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Mo'min havas qiladi, munofiq esa hasad qiladi”, deganlar.

Ulamolar: “Hasad amalda yoki so'zda zohir bo'lgandagina zarar qiladi. Masalan, hasad qilinayotgan kishining yomon yo'lga kirishiga sababchi bo'lish, uning yomon tomonlarini axtarish, qoqiltirish kabilardir. Birinchi gunoh Iblisning Odamga (alayhissalom) hasad qilishi oqibatida sodir bo'lgan. Shuning uchun ham hasad eng razolatli, g'azab qilingan va la'natlangan narsadir”, deb aytgan.

Ulamolar yana shunday deydi: «Sehr, ko'z tegishi, hasad va shunga o'xshash narsalarning o'zi zarar etkaza olmaydi. Balki Allohning qudrati va izni bilan bo'ladi. Bu narsalarga o'sha toifadagi kishilar zohirdagina ta'sir o'tkazadi, xolos. Alloh taolo Baqara surasi 102-oyatda: “Lekin ular Allohning iznisiz u bilan hech kimga zarar etkaza olmaslar”, degan. Bu narsalar haqiqatda ta'sir o'tkaza olmasa ham, dinimiz vabo, sil kabi zohiri yuqumli bo'lgan kasalliklardan imkon boricha ehtiyot bo'lishni talab qiladi. Huddi Umar ibn Hattob va sahobalar vabo, ko'z tegishi hamda moxovdan ehtiyot bo'lgani kabi».

  1. Aksar ulamolar dam solish joiz, degan. Chunki Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) bemor bo'lganlarida Jabroil (alayhissalom) kelib quyidagi so'zlar bilan dam solgan: “Bismillahi arqiyka, min kulli shay'in yu'ziyka, vallohu yashfiyka”. Ma'nosi: “Har bir aziyat beruvchi narsadan Allohning ismi ila dam solaman, Alloh shifo bersin”.

Ibn Abbos (roziyallohu anhu) aytadi: «Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) barcha og'riqlarda va isitma chiqqanida “Bismillahil kariym, a'uzu billahil aziym, min sharri kulli 'irqin nar va min sharri harrin nar” duosini o'qishni o'rgatdilar». Duoning ma'nosi: “Buyuk Allohning nomi ila tomirdan shovullab oquvchi qonning yomonidan va do'zax o'tining yomonidan panoh tilayman”.

Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): «Kim kasal ko'rgani borsa, agar ajali etmagan bo'lsa, uning huzurida “As'alullohal 'aziym Robbal 'arshil 'aziym an yashfiyaka” duosini etti marta o'qisa, Alloh taolo uni kasalidan xalos qilib, shifo beradi», dedilar. Ma'nosi: “Ulug' Allohdan, buyuk arsh Rabbisidan senga shifo berishini so'rayman”.

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) agar kasal ko'rgani kirsalar, “Allohumma Rabbannas, azhibil ba'sa ishfi antash Shafiy, la shifa illa shifouk shifaan la yug'odiru saqoma”, deb duo o'qirdilar. Ma'nosi: “Yo Alloh, insonlarning Rabbisi, qiyinchiliklarni ketkaz, O'zing yagona shifo beruvchisan, shifo ber, shifongdan boshqa shifo yo'q, shunday shifo ber, u hech qanday kasallikni qoldirmasin”.

Ibn Abbos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) Hasan va Husaynlarga “U'iyzukuma bikalimatillahit tammati min kulli shaytonin va hammah va min kulli 'aynin lammah” duosini o'qib panoh tilardilar. Ma'nosi: “Allohning mukammal kalimalari bilan har bir shaytondan, zararli hasharotlardan va yomon ko'zlardan siz ikkingizga panoh tilayman”.

Usmon ibn Abul Os (roziyallohu anhu) bunday deydi: «Men quvvatimni ketkazib holsiz qilib qo'ygan og'riq sababli Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) huzurlariga borsam, u zot (sollallohu alayhi va sallam): “O'ng qo'lingni o'sha og'riyotgan joyingga qo'yib etti marta “Bismillah, a'uzu bi'izzatillahi va qudratihi min sharri ma ajidu va uhaziru”, deb aytgin”, dedilar». (Ma'nosi: “Allohning izzati va qudrati ila o'zimdagi xavfsirayotganim bu narsa yomonligidan panoh tilayman”.) Aytganlarini bajargan edim, Alloh menga shifo berdi.

Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) safar qilib, biror manzilga tushadigan bo'lsalar, “Ya arzu Rabbiy va Rabbukillahu, a'uzu billahi min sharriki va sharri ma fiyki va sharri ma yaxruju minki va sharri ma yadibbu 'alayki, a'uzu billahi min asad va asvad va hayya va 'aqroba va min sharri sokinil balad va volidin vama valad”, deb aytardilar. Ma'nosi: “Ey er, mening va sening Rabbing Allohdir, Allohning nomi bilan sening yomonligingdan, sendagi yomonlikdan, sening ichingdan chiqarilgan yomonlikdan, senda sudralib yuradiganlar yomonligidan panoh tilayman. Va yana sherdan, shaxslardan, ilondan, chayondan, erda yashovchi jinlardan, Iblis hamda shaytondan panoh tilayman”.

Yuqorida Oysha (roziyallohu anho)dan qilingan rivoyatda Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) jasadlarini biror bemorlik bezovta qilsa, “Qul huvallohu ahad…” va ikki “Qul a'uzu…” suralarini o'qib, o'ng kaftlariga dam urib, o'sha joylariga surishlari aytib o'tildi.

Endi dam urish paytida “suf”, deyish Oysha (roziyallohu anho)dan qilingan quyidagi hadisga binoan joiz, deyildi: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) dam solayotganlarida “suf”lardilar”.

Imom Boqir esa, yosh bolalarga panoh tilanuvchi (ma'sur) duolarni yozib osib qo'yishni joiz, degan. Ammo ma'nosi tushunilmaydigan, noaniq yozilgan duolarni osib qo'yish man etiladi. Vallohu a'lam.

Alloh taolo barchamizni yomonliklardan O'zi asrasin, omin!

 

Noumid – shayton

Mo'min banda, agar gunohkor bo'lsa ham Allohning rahmatidan aslo umidsiz bo'lmasligi kerak. Bu haqda Qur'oni karimda bunday deyilgan:

﴿۞قُلۡ يَٰعِبَادِيَ ٱلَّذِينَ أَسۡرَفُواْ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ لَا تَقۡنَطُواْ مِن رَّحۡمَةِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَغۡفِرُ ٱلذُّنُوبَ جَمِيعًاۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ٥٣

«(Ey Muhammad!) O'z jonlariga (gunoh bilan) zulm qilgan bandalarimga ayting: “Allohning rahmatidan noumid bo'lmang! Albatta, Alloh barcha gunohlarni mag'firat qilur. Albatta, Uning O'zi mag'firatli va rahmlidir”» (Zumar, 53).

Bu oyat, Ibn Kasir ta'biri bilan aytganda, kofirlar uchun ham, mo'minlar uchun ham barobar da'vatdir. Zero, kufr va shirkdan shu dunyoda tavba qilib imon keltirgan kishining tavbasi va imoni qabul qilinishi aniq. Shuningdek, mo'min bo'laturib, dengiz ko'pigidek ko'p gunoh qilgan kimsaning ham gunohlarini Alloh taolo fazli bilan kechib yuborishi mumkin ekani oyat va hadislardan ma'lumdir (Imom Ahmad rivoyati).

Shuningdek, yomonlik ortidan darhol yaxshilik qilish gunohni yuvib yuborishi ham hadislarda aytilgan (Imom Termiziy rivoyati).

Oyati karimada esa:

﴿وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ طَرَفَيِ ٱلنَّهَارِ وَزُلَفٗا مِّنَ ٱلَّيۡلِۚ إِنَّ ٱلۡحَسَنَٰتِ يُذۡهِبۡنَ ٱلسَّيِّ‍َٔاتِۚ ذَٰلِكَ ذِكۡرَىٰ لِلذَّٰكِرِينَ١١٤

«Kunning har ikki tarafida (ya'ni ertayu kech) va tunning bir bo'lagida namoz o'qing! Albatta, savobli ishlar gunohlarni ketkazadi. Bu yod etuvchilar uchun yodnomadir» (Hud, 114), deyilgan.

Oyat mazmunidan besh mahal namoz vaqtlari chiqarilgan. Zero, kunning ikki tarafini bomdod bilan peshin, asr namozlari vaqti, tunning bir bo'lagini esa, shom va xufton namozlari vaqti, deb ta'vil qilish mumkin (“Madorikut tanzil va haqoiqut ta'vil”).

Abu Nu'aym “Hilya”da Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: «Agar bir jarchi nido qilib: “Ey odamlar! Albatta, faqat bir kishidan tashqari barchangiz jannatga kirasiz!” desa, men o'sha kishi emasmikanman, deb qo'rqaman. Agar jarchi nido qilib: “Ey odamlar! Albatta, faqat bir kishidan boshqa barchangiz do'zaxga kirasiz!”, desa, o'sha bir kishi men bo'lsam, deb umid qilaman”, dedi».

Tabaroniydan rivoyat qilinadi: “Abu Farva ismli bir odam kelib Payg'ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam)dan:

– Boshdan-oyoq gunohga botgan, qilmagan noma'qulchiligi qolmagan bir kimsa tavba qilsa bo'ladimi? – deb so'radi.

Rasuli akram (sollallohu alayhi va sallam) unga:

– Sen musulmon bo'lganmisan? – dedilar.

– Ha.

– Unday bo'lsa, bundan keyin yomonliklarni tashlaginda, hamisha yaxshilik qil. Alloh taolo sening avval qilgan gunohlaringni yaxshiliklarga aylantiradi.

– Barcha xiyonatu soxtakorliklarimni hammi?

– Ha.

U odam takbir ayta boshladi va chiqib ketdi. Keta-ketgunicha (bizga ko'rinmay qolgunicha) takbir aytdi”.

Inson hech qachon noumid bo'lmasligi kerak. Donolar: “Umidini yo'qotgan insonning boshqa yo'qotadigan narsasi yo'q”, deb bejiz aytishmagan.

 

KYeYINGI MAVZU:

Insonlardan behojat bo'lish;

Omonatga xiyonat qilmaslik

Kutubxona
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Prezident Shavkat Mirziyoyevning O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining o‘ttiz besh yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi nutqi

28.08.2026   158029   18 min.
Prezident Shavkat Mirziyoyevning O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining o‘ttiz besh yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi nutqi

(2026 yil 28 avgust, Toshkent sh.)

 

Assalomu alaykum, qadrli vatandoshlar!

Hurmatli mehmonlar!

Bugun muqaddas Vatanimiz mustaqilligining qutlug‘ o‘ttiz besh yillik bayramini katta iftixor va tantana bilan nishonlayapmiz.

Aziz xalqimiz, jumladan, muhtaram nuroniylarimiz, shijoatli yoshlarimiz, mo‘tabar ayollarimizni, yurtimizdagi barcha millat va elat vakillarini, xorijdagi vatandoshlarimizni ushbu ayyom bilan chin yurakdan samimiy tabriklayman.

Eng ulug‘ bayramimiz Yangi Toshkentda o‘tkazilayotgani tantana shukuhini yanada oshirmoqda.

Kelgusida ilm-fan, ta’lim va madaniyat markazi bo‘ladigan ushbu hududda kuni kecha Yangi O‘zbekiston universiteti, Nizomiy Ganjaviy nomidagi O‘zbekiston Milliy pedagogika universiteti, O‘zbekiston milliy kutubxonasining muhtasham binolarini ishga tushirdik.

Bugun sizlarning ishtirokingizda ochiladigan favvora dunyodagi eng baland musiqali favvora sifatida Ginnesning rekordlar kitobidan joy olgani ham bayram kayfiyatiga yanada baland ruh bag‘ishlaydi.

Bir necha yuz yillik orzular ro‘yobga chiqayotgan bu betakror makonda butun xalqimiz bilan hali yana ko‘plab quvonchli va tarixiy voqealarga guvoh bo‘lamiz.

Aminmanki, Yangi Toshkent poytaxtimizning ko‘rkiga ko‘rk qo‘shib, biz barpo etayotgan Yangi O‘zbekistonning kuch-qudratini namoyon etadigan chinakam taraqqiyot markaziga aylanadi!

 

Qadrli do‘stlar!

Biz 1991 yilda xalqimizning xohish-irodasi va qat’iyati bilan o‘z davlat mustaqilligimizni qo‘lga kiritdik. Aslida buyuk istiqlolimiz ildizlari uch ming yildan ziyod bo‘lgan davlatchilik an’analarimiz va qadimiy sivilizatsiyamiz tarixiga borib taqaladi.

Birinchi va Ikkinchi Renessans davrida Muhammad Xorazmiy, Ahmad Farg‘oniy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Mirzo Ulug‘bek, Mir Alisher Navoiy kabi buyuk allomalarimiz bashariyat tafakkuri xazinasini boyitgan.

Sohibqiron Amir Temur bobomiz barpo etgan davlat esa adolat va bunyodkorlik timsoli sifatida tarix zarvaraqlaridan munosib o‘rin olgan.

Vatan ozodligi va milliy istiqlol yo‘lida jonini fido qilgan Behbudiy, Munavvarqori, Fitrat, Qodiriy, Cho‘lpon kabi jadid bobolarimizning hurriyat haqidagi orzu-niyatlari bugun Yangi O‘zbekistonda to‘liq ro‘yobga chiqmoqda.

Mustaqillik, eng avvalo, bizga shonu sharafimizni, muqaddas dinimizni, ona tilimizni, unutilayotgan milliy qadriyatlarimizni qaytarib berdi.

Istiqlol tufayli biz o‘zligimizni angladik, nomi hamisha e’zozda bo‘lgan ota-bobolarimizning munosib vorislari ekanimizni butun dunyoga namoyon etdik.

Ushbu hayajonli daqiqalarda bugungi erkin hayot uchun jonini fido qilgan ulug‘ ajdodlarimiz, jadidlar xotirasiga ta’zim bajo keltiramiz.

Mana shu tarixiy sanada o‘tgan 35 yil davomida mustaqilligimizni mustahkamlashga munosib hissa qo‘shgan barcha marhum yurtdoshlarimizning fidokorona mehnati va jasoratini yana bir bor e’tirof etishni joiz, deb bilamiz.

Birinchi Prezidentimiz, atoqli davlat va siyosat arbobi Islom Abdug‘aniyevich Karimovning yorqin xotirasini ehtirom bilan yod etamiz.

 

Hurmatli bayram ishtirokchilari!

Mustaqillikning buyuk ahamiyati, avvalo, inson qadri va erkin hayotida namoyon bo‘ladi. Shu bois, biz islohotlarni boshlagan birinchi kunlardanoq xalqning qalbiga quloq soldik, aholining dardiga darmon bo‘lishni maqsad qildik. “Inson qadri uchun!” degan g‘oyani davlat siyosatining markaziga olib chiqdik. Birinchi galda “paxta qulligi”, “majburiy mehnat va bolalar mehnati”, “konvertatsiya cheklovi”, “propiska” kabi odamlarni yillar davomida qiynab kelgan muammolarga barham berdik.

Eng asosiysi, fuqarolarimiz yuragidagi qo‘rquv va hadik o‘rnini ishonch va xotirjamlik egalladi. Har bir inson erkin va farovon yashaydigan jamiyat barpo etish uchun keyingi o‘n yilda tinimsiz izlandik, qattiq mehnat qildik.

Katta siyosiy iroda ko‘rsatib, O‘zbekistonni dunyoga keng ochdik. Xususan, chegara muammolari hal qilindi, qo‘shnilarimiz bilan do‘stlik va hamkorlik mustahkamlandi. Valyuta, soliq, bojxona va investitsiya siyosatida tub o‘zgarishlar amalga oshirildi. Natijada “Iqtisodiy erkinlik indeksi”dagi o‘rnimizni 80 pog‘ona yaxshilab, “iqtisodiyoti mo‘tadil erkin” davlatlar qatoridan joy oldik.

Ilgari iqtisodiyotimizga yiliga 2-3 milliard dollar xorijiy investitsiya olib kelingan bo‘lsa, hozirgi paytda 40-50 milliard dollar chet el sarmoyasi jalb qilinmoqda. Yurtimizga investitsiyalar bilan birga ilg‘or texnologiyalar, zamonaviy bilim va yangi iqtisodiy imkoniyatlar kirib kelmoqda.

Biz uch yil oldin 2030 yilda yalpi ichki mahsulot hajmini 160 milliard dollarga yetkazishni reja qilgan edik. Global logistikadagi uzilishlar, dunyodagi notinch vaziyatga qaramasdan, bu vazifani shu yilning o‘zida ortig‘i bilan amalga oshiramiz va daromadi o‘rtachadan yuqori bo‘lgan davlatlar qatoriga kiramiz.

E’tiborli jihati – biz bunday yuksak natijalarga xalqimizning fidokorona mehnati, intellektual salohiyati hamda millat va davlat birdamligi tufayli erishyapmiz. Ijobiy o‘zgarishlarni har bir inson, har bir oila o‘z hayotida chuqur his etyapti, desam, fikrimga qo‘shilasiz, albatta.

Yangi davrda zamonaviy uy-joyga ega bo‘lgan 650 mingdan ziyod oilaning quvonchini so‘z bilan ta’riflab bo‘ladimi?

Minglab mahallalarimizga Yangi O‘zbekiston qiyofasi kirib bormoqda.

Kambag‘allik masalasini ochiq tan olib, uni keskin qisqartirish bo‘yicha Yangi O‘zbekiston tajribasini yaratdik. Ehtiyojmand oilalarning daromadi, kasbi, salomatligi, farzandlarining ta’lim olishi va yashash sharoitini yaxshilash bo‘yicha “mahallabay” ishlash tizimini yo‘lga qo‘ydik.

Izchil sa’y-harakatlarimiz tufayli bugungi kunda kambag‘allik darajasini 2017 yildagi 35 foizdan 4 foizga tushirishga erishdik. Ushbu raqamlar zamirida ro‘zg‘origa baraka kirib, turmush sifati yaxshilangan 10 million insonning quvonchi va shukronalik tuyg‘ulari mujassam.

 

Muhtaram yurtdoshlar!

Dunyo hamjamiyatida munosib o‘rin egallashimiz uchun bizga bilimli, kelajak kasblarini puxta egallagan, mustaqil fikriga ega bo‘lgan yangi avlod mutaxassislari kerak. Shu bois, ta’limga sifat va mazmun olib kiryapmiz. Muallimning obro‘-e’tiborini tiklab, daromadini oshirib boryapmiz.

O‘tgan o‘n yilda, aholimiz 8 millionga ko‘paygan sharoitda ham bog‘cha qamrovini 78 foizga yetkazdik. Maktablarda 1,5 million qo‘shimcha o‘quvchi o‘rni yaratildi. Prezident, ijod va ixtisoslashgan maktablar tashkil etilgani farzandlarimizga yetakchi xorijiy ta’lim maskanlaridan kam bo‘lmagan darajada chuqur bilim egallash uchun keng imkoniyatlar eshigini ochdi.

Yoshlarga xorijiy tillar va kasb-hunar o‘rganishlari uchun munosib sharoitlar yaratdik.

Oliygohlarda o‘qish uchun qulay sharoitlarni kengaytirganimiz hisobiga hozirgi kunda talabalar soni 1 million 600 ming nafarga yetdi. Quvonarlisi, yoshlarda bilim olishga ishtiyoq kuchaydi. Ota-onalar uchun farzandini oliy ma’lumotli qilish faqat orzu emas, erishsa bo‘ladigan maqsadga aylandi.

Ayniqsa, talabalarning yarmidan ko‘pini xotin-qizlar tashkil etayotgani – Uchinchi Renessansning o‘ziga xos qiyofasi, desak, to‘g‘ri bo‘ladi. Chunki, bilimli qizlar – bilimli oila, bilimli avlod va ma’rifatli jamiyat deganidir.

Biz ta’lim bilan bir qatorda ilm-fan, zamonaviy texnologiya va innovatsiyalarni ham taraqqiyotimizning hal qiluvchi omili, deb bilamiz.

Shu bilan birga, IT, sun’iy intellekt, kreativ iqtisodiyot kabi yo‘nalishlar rivojiga yangi ruh berib, juda katta harakatni boshlab yubordik. Bu orqali 10 million yoshlarimizni raqamli industriya va kelajak kasblariga olib kiramiz.

Istiqlol bayramimiz arafasida xitoylik hamkorlarimiz bilan “Samarqand – 2028” sun’iy yo‘ldoshini fazoga uchirganimiz bizga alohida g‘urur bag‘ishlaydi.

Mening niyatim: O‘zbekiston texnologiya sohalarida jahonga ilg‘or tashabbuslarni taklif qiladigan markazga aylanishi zarur.

O‘zbek tili – raqamli dunyoda ilm va texnologiya yaratiladigan til bo‘lishi lozim.

 

Aziz vatandoshlar!

Inson qadri haqida so‘z yuritganda, aholimizning sog‘lig‘i masalasiga alohida e’tibor qaratishimiz tabiiy. So‘nggi yillarda ushbu sohaga ajratilayotgan mablag‘ni 8 karradan ziyod oshirdik. Eng muhimi, sifatli tibbiy xizmat olish imkoniyati nafaqat markazda, balki hududlarda ham yaratildi.

O‘tgan davrda yurtimizda 652 ta yangi tibbiyot muassasasi barpo etilgani, xususiy sektorga keng imkoniyat berilgani tufayli tibbiy xizmatlar hajmi 3 karra oshdi. Yuqori malakali shifokorlar tayyorlashni yo‘lga qo‘yib, ularga sharoit yaratganimiz

o‘z natijasini beryapti. Ilgari xorijda amalga oshirilgan 100 dan ziyod murakkab diagnostika va davolash usullari bugun yurtimizda ham mukammal bajarilmoqda.

Umuman, aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 1991 yildagi 66,4 yoshdan 2025 yilda 75,4 yoshga yetgani, go‘daklar va onalar o‘limi ko‘rsatkichi 4 barobar kamaygani sohadagi islohotlarimizning eng muhim natijasidir.

 

Qadrli do‘stlar!

Jonajon Vatanimiz azaldan ulug‘ mutafakkirlar, aziz avliyolar, buyuk allomalar yurti bo‘lib kelgan. Biz mana shunday bebaho merosga munosib ravishda Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy, Burhoniddin Marg‘inoniy yodgorlik majmualari kabi betakror ilmiy-ma’rifiy dargohlarni barpo etdik.

Bu muhtasham va tabarruk maskanlar bugun nafaqat yurtimiz va islom olami, balki butun jahon ahlining haqli e’tirofiga sazovor bo‘lmoqda. Biz bunday bunyodkorlik ishlarini jadal davom ettiramiz.

 

Hurmatli bayram ishtirokchilari!

Bizning eng katta boyligimiz – ertangi kunimizning hal qiluvchi kuchi bo‘lgan Yangi O‘zbekiston yoshlaridir. Intiluvchan va tirishqoq o‘g‘il-qizlarimizni qo‘llab-quvvatlash, ularga keng imkoniyatlar ochish uchun har yili 20-25 trillion so‘m ajratilmoqda.

Bugungi kunda O‘zbekistondagi biznes vakillarining 35 foizini yosh tadbirkorlar tashkil etyapti.

Tokio va Parij Olimpiya hamda Paralimpiya o‘yinlarida, dunyo maydonlarida yosh sportchilarimiz erishgan tarixiy yutuqlar xalqimizga cheksiz iftixor bag‘ishladi.

Futbolchilarimiz ilk bor jahon chempionatida ishtirok etib, o‘zbek sporti tarixida yangi sahifa ochdi. Ular boshlagan yo‘l albatta davomli va zafarli bo‘ladi, deb ishonamiz.

Yaqin kunlarda Samarqandda katta sport anjumani – Jahon shaxmat olimpiadasi boshlanadi. Noyabr oyida esa mashhur grossmeysterimiz Javohir Sindorov jahon shaxmat toji uchun kurashga kirishadi.

Ushbu musobaqalarda shaxmatchi o‘g‘il-qizlarimga ulkan zafarlar tilayman!

Xalqaro fan olimpiadalarida, tanlov va festivallarda yuqori o‘rinlarni egallayotgan yoshlarimizni – Yangi O‘zbekiston yulduzlari, kelajak bunyodkorlari, deb bilaman!

Oldinga qarab intilishdan va doimiy izlanishdan hech qachon to‘xtamang, aziz farzandlarim!

 

Muhtaram yurtdoshlar!

Bugun biz tarixning yanada mas’uliyatli va hal qiluvchi pallasida turibmiz. Mamlakatimiz taraqqiyotning mutlaqo yangi davriga qadam qo‘ymoqda. Kelgusi o‘n yillik – biz uchun milliy yuksalish davri bo‘ladi.

Buni faqat va faqat xalqimizning aql-zakovati, mehnati va birdamligi orqali o‘zimiz bunyod etamiz. Shu maqsadda kelgusi yillarda yurtimizda inson qadrini yanada yuksaltiradigan 7 ta milliy dasturni amalga oshiramiz.

Birinchi milliy dastur bilim va malakani kelgusi taraqqiyotimizning asosiy kapitaliga aylantirishdan iborat bo‘ladi.

Bolalarning 6 yoshli tayyorlov guruhlariga qamrovini qisqa muddatda 100 foizga olib chiqamiz. Xususiy bog‘cha tashkil qilish bo‘yicha mavjud imtiyozlar saqlab qolinadi.

Barcha maktablar xalqaro baholash dasturlari bilan to‘liq qamrab olinadi.

Yurtimizdagi texnikumlarda xalqaro ta’lim standartlarini joriy etamiz. Ularda yoshlarimizni yuqori daromadli kasblarga o‘qitishni yo‘lga qo‘yib, qamrovni 1 millionga yetkazamiz. Bir so‘z bilan aytganda, Yangi O‘zbekistonda kasb egallamagan birorta yigit-qiz qolmaydi.

Biz kelgusi yillarda kamida 10 ta universitetimizni TOP mingtalikka kiritishni katta marra sifatida belgilaymiz.

Ikkinchi milliy dastur xalqimizning sog‘lom bo‘lishi va uzoq umr ko‘rishini ta’minlashga xizmat qiladi.

Shu maqsadda aholi salomatligi bilan bog‘liq davlat xarajatlarini kelgusi besh yilda yalpi ichki mahsulotga nisbatan 5 foizga yetkazamiz.

Biz tibbiyotda profilaktikani kuchaytirish orqali salomatlikni asrash modeliga o‘tamiz. Davlat tibbiy sug‘urtasi mamlakatning barcha xonadonlariga kirib boradi.

Ixtisoslashgan tibbiyotda raqobat muhitini kuchaytirish maqsadida dunyoning eng nufuzli kamida 5 ta klinikasini olib kelamiz.

Yurtimizni zamonaviy tibbiyot, farmatsevtika, biotexnologiyalar va tibbiy ta’lim taraqqiy etgan maskanga aylantiramiz.

Hurmatli tadbir ishtirokchilari!

Uchinchi milliy dastur – iqtisodiyotimizni yuqori texnologiya va mehnat unumdorligi modeliga o‘tkazish.

Buning uchun kelgusi o‘n yilda 450 milliard dollar xorijiy investitsiya jalb qilamiz. Iqtisodiyotda yuqori o‘sish sur’atini saqlagan holda, 2030 yilgacha yalpi ichki mahsulot hajmi 300 milliard dollarga yetkaziladi, sanoatda 2 millionta yuqori daromadli ish o‘rni yaratiladi.

Yoshlarimizning salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarishda startap, venchur va sun’iy intellektni rivojlantirish ustuvor yo‘nalishga aylanadi.

Shuningdek, kichik biznes – o‘rta biznesga, o‘rta korxonalar esa yirik kompaniya va korporatsiyalarga aylanishi uchun yaxlit ekotizimni yo‘lga qo‘yamiz. Bularning hisobiga kelgusi o‘n yilda jon boshiga yalpi ichki mahsulot hajmi 10 ming dollarlik marradan oshadi.

 

Aziz do‘stlar!

Global iqlim o‘zgarishi sharoitida suv va ekologiya masalalari yanada dolzarb bo‘lib bormoqda.

Shu bois, to‘rtinchi milliy dastur suv va tabiatga munosabatni tubdan o‘zgartirishga qaratiladi.

Kelgusi besh yilda ekin maydonlarida suv tejaydigan texnologiyalar qamrovini 100 foizga olib chiqamiz. Bu – umummilliy marraga aylanadi.

Tabiatga munosabat – xalqning madaniyati, davlatning mas’uliyati va taraqqiyotning sifat ko‘rsatkichidir. Shuning uchun mamlakatimizda “Yashil makon” umummilliy harakatini yangi sifat bosqichiga olib chiqamiz. Maktab, bog‘cha, shifoxona va ko‘p qavatli uylar atrofidagi yashil hududlar jamiyatning daxlsiz boyligi sifatida muhofaza qilinadi. Yaqin yillarda tuman va shahar markazlarida yashillik ko‘lamini 30 foizga yetkazamiz.

 

Qadrli yurtdoshlar!

Adolat qaror topgan joyda iqtisodiy o‘sish ham, ijtimoiy ishonch ham yuksaladi.

Bu borada beshinchi milliy dastur – sud mustaqilligini kuchaytirish va qonun ustuvorligini ta’minlashni umumiy qadriyatga aylantirishdan iborat.

Buning uchun huquqiy tarbiyani maktabdan boshlab aniq tizim asosida yo‘lga qo‘yamiz. Fuqarolar va tadbirkorlarning qonuniy kafolatlarini kuchaytirish bo‘yicha islohotlarimizni qat’iy davom ettiramiz. Kiberjinoyatchilik, giyohvandlik va odam savdosining oldini olish bo‘yicha choralarni yanada kuchaytiramiz.

“Yashirin iqtisodiyot”, uyushgan jinoyatchilik, ayollar va bolalar huquqini kamsitishga qarshi kurashni yangi bosqichga ko‘taramiz.

Aziz vatandoshlar!

Odamlarimizning kayfiyati, oilalarning farovonligi, yoshlarning orzu-istagi, tadbirkorlarning tashabbuskorligi, eng avvalo, mahallada namoyon bo‘ladi.

Shuning uchun oltinchi milliy dastur mahallani jamiyat taraqqiyotining asosiy buyurtmachisiga aylantirishga yo‘naltiriladi.

Endi davlat dasturlarini ishlab chiqish bo‘yicha yondashuv butkul o‘zgaradi. Tuman budjeti, investitsiya dasturi hamda infratuzilma loyihalari mahalla buyurtmasi asosida ishlab chiqiladi. Bunda fuqarolarning talab va ehtiyoji, mahallaning farovonligi – eng asosiy mezon sifatida belgilanadi.

 

Hurmatli bayram ishtirokchilari!

Yettinchi milliy dastur – O‘zbekistonning tinchlik va do‘stlik diyori, bag‘rikeng o‘lka sifatidagi nufuzini har tomonlama yuksaltirishdan iborat.

Yurtimizda 130 dan ortiq millat va elat vakillari, 16 ta diniy konfessiya a’zolari bir oila farzandlaridek ahil va inoq yashamoqda.

Bugungi notinch zamonda millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik xalqimizning oltin fondi, bebaho boyligidir.

Bizning ochiq, pragmatik va tinchlikparvar siyosatimiz uzoq muddatli taraqqiyotimizni ta’minlashga qaratilgan.

Markaziy Osiyoda ahil qo‘shnichilik, strategik sheriklik va do‘stlik aloqalarini kengaytirishda tarixiy yutuqlarga erishildi.

Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi, Yevropa Ittifoqi, Amerika, Osiyo-Tinch okeani mintaqasi va arab-musulmon dunyosi davlatlari bilan munosabatlarimiz yanada mustahkamlandi. Sharqiy Yevropa, Afrika va Lotin Amerikasida yangi hamkorlik yo‘nalishlari ochildi.

Mamlakatimiz bilan diplomatik munosabat o‘rnatgan davlatlar soni qariyb 170 taga yetdi.

O‘zbekistonni xalqaro diplomatiyaning muhim markaziga aylantirish uchun ko‘pqirrali, vazmin va muvozanatli tashqi siyosatni davom ettiramiz. Iqtisodiy diplomatiya tashqi siyosatimizning ustuvor yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qoladi.

Mamlakatimiz 2027-2029 yillarda Qo‘shilmaslik harakatiga ilk marotaba raislik qiladi. Dunyodagi 120 dan ortiq davlatni birlashtirgan ushbu global tuzilma samaradorligini oshirishga qaratilgan tashabbuslarni faol ilgari suramiz.

Yon qo‘shnimiz bo‘lgan Afg‘oniston bo‘yicha konstruktiv siyosatimizni qat’iy davom ettiramiz.

Fursatdan foydalanib, bugungi tantanamizda ishtirok etayotgan diplomatik korpus vakillariga, xorijiy ommaviy axborot vositalari xodimlariga, AQSH, Turkiya va Singapurdan kelgan yuqori martabali mehmonlarimizga samarali hamkorlik uchun alohida minnatdorlik bildiraman.

 

Aziz va muhtaram vatandoshlarim!

Bir fikrni ishonch bilan aytmoqchiman.

Biz bugun kechagidan kuchlimiz. Nasib etsa, ertaga bundan ham kuchli bo‘lamiz.

O‘ttiz besh yillik mustaqil taraqqiyot yo‘limiz bizga bir haqiqatni o‘rgatdi: xalq va davlat yagona maqsad yo‘lida birlashib, astoydil harakat qilsa, zabt etib bo‘lmaydigan marraning o‘zi yo‘q.

Bunday buyuk qudratga ega xalq va davlatni yenga oladigan kuchning o‘zi yo‘q.

Biz yagona Vatan, yagona xalq bo‘lib, yangi hayot va buyuk kelajagimizni birgalikda barpo etamiz!

Ishonchim komil, matonatli, mard va olijanob xalqimiz o‘z oldiga qo‘ygan ulug‘ maqsadlarga albatta yetadi.

Vatanimizning oltin davrini, yangi buyuk tarixini albatta barchamiz birgalikda yaratamiz!

Bizga mustaqillik ne’matini bergan Parvardigorimizga cheksiz shukronalar bo‘lsin!

Istiqlolimiz ijodkori va haqiqiy bunyodkori bo‘lgan xalqimizga shon-sharaflar bo‘lsin!

Sizlarni, sizlar orqali butun xalqimizni bugungi ulug‘ bayram – O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining o‘ttiz besh yilligi bilan yana bir bor tabriklayman.

Yurtimiz tinch, xonadonlarimiz obod va farovon bo‘lsin!

Yashasin O‘zbekiston Respublikasi!

Yashasin O‘zbekiston xalqi!

O'zbekiston yangiliklari